'Wanneer ik opsta, denk ik: oh jee als ik straks de trap maar afkom'

Ze vreesde al dat het Open NK in Groningen vanwege haar knieblessure en de daardoor opgelopen trainingsachterstand een lijdensweg zou worden. 'Het gaat niet goed', vertelt Manouk Gijsman, zaterdagavond na een gedeeltelijk mislukte, korte kür. De drievoudige flip werd een dubbele, de drievoudige Salchow eindigde in een val. 'Ik heb veel pijn.'


Tweede staat de 18-jarige titelverdedigster achter Joyce den Hollander als ze zondag aan haar vrije kür begint. Ook dan moet ze gedoseerd rijden. Den Hollander verovert de titel met 106 punten, één meer dan Gijsman.


'Ik heb gekozen voor de sprongen die ik goed beheers. Ik moest 105 punten halen om me te kwalificeren voor het EK en WK. Ik wilde geen onnodige risico's nemen. Het was een kwestie van overleven, mijn kür zonder te veel pijn goed uitrijden.'


De klap komt na haar optreden bij de vrije kür. Gijsman krijgt vijf punten aftrek, omdat ze een element te veel heeft gedaan. 'Het was een foutje in de kür, waarop ik nooit had gelet', zegt Gijsman. Maar ze heeft als nummer 1 van Nederland krediet bij de KNSB. 'Ik mag toch naar het EK en het WK voor junioren', vertelt ze, zondagavond.


De opluchting is groot. Twee dagen eerder zegt Gijsman nog niet zeker te weten of ze het NK haalt. Het hangt er vanaf hoe ze uit bed stapt. 'Het is frustrerend, want het kan per dag verschillen. Wanneer ik opsta, denk ik: oh jee, als ik de trap maar af kom. Als dat pijnloos gaat, heb ik een goede dag. Ik weet nooit wat ik kan verwachten.'


Gijsman worstelt met een dilemma. 'Maandag voelde ik me goed. Ik kreeg het idee dat ik kon blijven springen. Per training doe ik wel honderd sprongen. De volgende dag kon ik helemaal niks. Ik had zoveel pijn en bedacht me meteen dat ik te veel had gedaan. Maar het zou zonde zijn geweest om het NK te laten schieten. Mijn hele seizoen hangt ervan af. Dan schaats ik maar met pijnstillers. Ik wil tot het uiterste gaan om mee te doen.'


Gijsman heeft zogeheten jumpersknieën, een blessure die ook veel voorkomt bij volleyballers. 'Ik heb al een jaar last van een peesontsteking in beide knieën. In de zomer was het tijdens een trainingsstage in Amerika op zijn ergst. Nu kan ik met veel rust een half uurtje maximaal trainen. Daarna komt de pijn terug. Het heeft puur te maken met overbelasting.'


Pas sinds kort hebben de medici controle over de kwetsuur van zijn dochter, vertelt vader Jan Gijsman, in het ouderlijk huis in Alphen aan den Rijn. 'Met een betere begeleiding had Manouk niet sinds januari lopen sukkelen. Ze kwam bij een fysiotherapeut die de verkeerde diagnose stelde en haar niet goed behandelde.


'Een sportarts schreef een behandelingsmethode voor een jumpersknie die door een andere fysiotherapeut evenmin goed werd uitgevoerd. De pijn werd alleen maar erger. Nu Manouk onder behandeling is bij een derde fysiotherapeut én een chiropractor zien we eindelijk vooruitgang. Maar we zijn wel tien maanden verder. We moesten alles zelf uitzoeken.'


Door vooral excentrisch te trainen - het versterken van de spieren rondom het kniegewricht - hoopt Gijsman de ontsteking op termijn te laten verdwijnen. 'Ik heb nu twee weken rust, waardoor de knieën kunnen herstellen. En als de pijn niet weg is, doe ik niet mee aan het EK.'


In 2010 beleefde Gijsman haar internationale doorbraak. Bij haar debuut op het EK in Helsinki behaalde ze een finaleplaats. Ze herhaalde dat kunststuk bij het WK in Turijn. Ze was nog 17, toen ze op het WK haar vrije kür voltooide. 'Ik keek op de tribunes naar mijn concurrenten. Eén kunstrijdster moest achter me eindigen om de finale te halen. We zagen haar punten en beseften dat het was gelukt. De ontlading was groot.


'Je merkt nu dat er anders naar me wordt gekeken. Je ziet de anderen denken: Nederland heeft nu ook een goede kunstrijdster. Het was mooi om die finale te mogen rijden. Ik zat in hetzelfde hotel als de wereldtoppers. Voor het eerst hoorde ik erbij, al besef dat de kloof met de nummer één nog heel groot is.'


De blonde Gijsman is van een poppetje uitgegroeid tot een jonge vrouw die ook op de ijsbaan meer uitstraling heeft gekregen. 'Mijn presentatie is vooruitgegaan. Nog niet al mijn sprongen zijn even stabiel. Ik denk nog te veel na over de moeilijke onderdelen in mijn kür. En dat zie je meteen terug in mijn wijze van rijden. Ik moet uitstralen dat ik me zeker voel.'


In het verplichte optreden van Gijsman komt Nothing else matters in de versie van Apocalyptica voorbij. In haar vrije kür danst ze de Argentijnse tango, Adios Los Ninos, zoals Carel Kraayenhof die in 2001 uitvoerde bij het huwelijksfeest van kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima. 'Ik heb hem op You Tube gevonden en ik was meteen onder de indruk van de kracht en de expressie in dat nummer', aldus Gijsman. 'De choreografie past ook goed bij de muziek.'


Ze brak na vijf jaar noodgedwongen met haar Hongaarse trainer Zsolt Kerekes en wordt sinds de zomer begeleid door Corrie Broweleit, voormalig bondscoach van de KNSB. Gijsman: 'Kerekes kondigde halverwege vorig seizoen aan dat hij een aanbieding van de Georgische schaatsbond zou accepteren. Hij wilde niet verder bij de KNSB, omdat het kunstschaatsen in Nederland nog onvoldoende is ontwikkeld.


'Het leek me daarom verstandig al in de zomer een andere coach te kiezen. Achteraf bleek de verhuizing van Kerekes naar Georgië niet door te gaan. Hij is nog steeds in Nederland. We hebben uiteraard een hechte band opgebouwd. Maar ik heb besloten bij Broweleit te blijven. Kerekes heeft mijn techniek ontwikkeld, Corrie is beter op het mentale vlak.


'Ik heb daar op dit moment meer aan bij de opbouw van mijn carrière. Ik beheers de sprongen, het gaat er nu om ze ook bij grote wedstrijden vlekkeloos uit te voeren. Ik presteer soms minder op een toernooi dan bij de training, omdat ik de druk voel. Daarom heb ik zoveel respect voor de Amerikaanse kunstrijders. Wie in Amerika niet presteert tijdens selectiewedstrijden, valt af.'


In Nederland is Gijsman een soms eenzame pionier. Ook zij gaat gebukt onder de dominantie van het hardrijden. Voor het kunstrijden is bij de KNSB veel minder geld beschikbaar. 'Ik zal hoger moeten eindigen op de grote toernooien om meer in beeld te komen', zegt ze.


Vader Jan Gijsman: 'We hopen Manouk over drie jaar bij de toptien van de wereld te krijgen. Maar het vereist flinke investeringen. Gelukkig kan ik mijn dochter financieel bijstaan, ook de sectie kunstrijden binnen de KNSB is welwillend. Maar het is een lange weg.'


Dat blijkt zondag op het NK als zijn dochter mede vanwege haar blessure de Nederlandse titel kwijtraakt. Manouk Gijsman: 'Toch hoop ik mijn droom te realiseren: deelname aan de Olympische Spelen in 2014 in Sotsji.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden