Wankel Habitat kon niet tegen stootje

Nederlanders geven steeds meer uit aan wonen. Hoe kan het dat Habitat daar niet van profiteerde? ARNOUD VAN RAAK (42), directeur van de failliete keten: 'We vinden wonen steeds belangrijker, maar veel geld mag het niet kosten.'..

GERT-JAN VAN TEEFFELEN

Het begon al niet lekker. 'Een staaltje Engelse arrogantie', zo noemt Van Raak de introductie van Habitat in Nederland. 'Er was geen onderscheid tussen de winkels in Amsterdam en Capelle, en de vijftig filialen in Engeland. Ons assortiment was 100 procent Engels.' Consumenten vielen over de slogan 'mooi wonen voor een mooie prijs'. 'Want de prijzen waren pittig', zegt Van Raak. 'Bovendien draaide de reclamecampagne om Terence Conran, in Nederland een volslagen onbekende.'

Sir Conran (Van Raak: 'Jan des Bouvrie in het kwadraat') is de grondlegger van het Habitat-imperium. De eigenzinnige Brit opende in 1964 zijn eerste winkel in Londen. Twintig jaar later had Habitat tientallen vestigingen in Engeland en Frankrijk.

Conran stuurde Peter Griffin in 1985 naar Nederland om ook daar de markt te veroveren. Van Raak, destijds directeur van een grote Hij-modezaak, werd door een consultant ingeschakeld.

De omzet van de eerste maanden viel tegen. Van Raak en Griffin besloten daarom het assortiment aan te passen. Artikelen uit Frankrijk moesten zorgen voor meer evenwicht.

'Toen we in 1986 een winkel in Den Haag openden, begon het goed te lopen', zegt Van Raak. 'Twee jaar later wilden we naar Utrecht. Maar Storehouse, de moeder van Habitat, was verwikkeld in een overnamestrijd. Winkels met aanloopverliezen kwamen daarbij niet van pas. We kregen te horen dat de Nederlandse filialen dicht moesten.'

Zover lieten de directeuren het niet komen. 'We namen allebei extra hypotheken op ons huis, waardoor we de winkels konden kopen. Tegelijk met de management buy out sloten we een franchise-overeenkomst met Habitat.' De winkel in Capelle maakte plaats voor de vestiging Utrecht. Eind 1992 leek alles goed te gaan: Habitat kwam uit de rode cijfers.

Nadat Griffin vertrok om directeur van de Body Shop te worden, stelde Van Raak een ambitieus groeiscenario op. Binnen vijf jaar moest Habitat acht vestigingen hebben, verspreid over de grote steden. Dat plan zou de ondergang van Habitat inluiden.

De woonketen opende winkels in Rotterdam, Eindhoven, Arnhem en Breda. Habitat maakte zelfs winst, 1,2 miljoen gulden in 1997. Dat was mede te danken aan de IKEA Group, die vier jaar eerder Habitat International had gekocht. De nieuwe franchisegever hielp bij de winkelinrichting, en deed niet moeilijk over betalingstermijnen.

'De problemen begonnen eind 1997' vertelt Van Raak. 'Een jaar eerder verhuisde het Rotterdamse filiaal naar het Beursplein, een peperdure A-locatie.' Het winkelcentrum bleef deels onverhuurd, waardoor de bezoekersaantallen sterk achterbleven bij de verwachtingen. 'En een ongeluk komt nooit alleen. Want Habitat International leed miljoenenverliezen. Alle souplesse rond de betalingen verdween. We kwamen in een vicieuze cirkel.'

De kredieten bij de banken waren opgebruikt. Twee investeerders staken nog geld in Habitat, waardoor Van Raaks aandeel verwaterde tot 20 procent. Maar het mocht niet baten.

'De verliezen in Rotterdam, en in mindere mate in Breda, waren zo zwaar dat de winst van de overige filialen volledig teniet ging. Eind vorig jaar werd de situatie onhoudbaar. We moesten reorganiseren.' Huisbankier ING zag echter geen heil in een schuldsanering. Vorige maand sprak de rechtbank Amsterdam het faillissement uit, waardoor ruim 150 werknemers hun baan verloren.

Zo bezegelde één winkel het lot van een hele keten. Maar ondanks de bescheiden winsten van de andere winkels, heeft het nooit echt geboterd tussen Habitat en de consument. Eén miljoen bezoekers per jaar zorgden voor een omzet van 32 miljoen gulden.

'50 procent van de omzet kwam uit de verkoop van huishoudelijke artikelen. In dat segment zit nauwelijks groei', verklaart Van Raak, die tevens voorzitter is van de brancheorganisatie voor woonwinkels. 'En de sterke groei van de meubelbranche zit onderin de markt.

'We vinden wonen steeds belangrijker, maar veel geld mag het niet kosten. Dat verklaart het succes van onder meer IKEA. Hier staan acht IKEA-winkels, terwijl een groot land als Frankrijk er slechts zes heeft. Maar je mag de consument nooit de schuld geven van het falen van een onderneming.'

Binnenkort blijkt of de winkel in Amsterdam een doorstart zal maken. Het merendeel van de ontslagen werknemers heeft intussen ander werk gevonden. Van Raak: 'Het is een bittere pil, maar ik zit niet in zak en as.'

Gert-Jan van Teeffelen

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden