Wanhopige pogingen om Iran en grootmachten op een lijn te krijgen

Iran en de wereldmachten die vandaag en gisteren overlegden over het nucleaire programma in Iran, staan nog steeds mijlenver uit elkaar. Volgens EU-buitenlandchef Catherine Ashton is er een 'significante kloof' in de standpunten. Afgesproken is om experts op 3 juli te laten kijken naar het programma.

De Iraanse onderhandelaar Ali Bagheri (midden) geeft een persconferentie. Beeld reuters
De Iraanse onderhandelaar Ali Bagheri (midden) geeft een persconferentie.Beeld reuters

Daarna komen de leiders weer bij elkaar. Wanneer dat is, is niet bekendgemaakt. Ashton noemde het gesprek met Iran 'taai en eerlijk'.

Volgens diplomaten zit het overleg muurvast, ondanks pleidooien van de presidenten van Rusland en de VS aan het adres van Iran om het atoomprogramma af te bouwen. Iran weigert alle medewerking zolang sancties gericht tegen de oliesector van kracht blijven.

De Russische onderminister van Buitenlandse Zaken Sergej Riabkov is vandaag in de marge van het overleg twee keer in gesprek gegaan met de belangrijkste Iraanse onderhandelaar, Saeed Jalili, in een poging de onderhandelingen gaande te houden.

Aanval van Israël
Als de zes grootmachten er niet in slagen om met Iran overeenstemming te bereiken, dan verhoogt dat de kans dat Israël, dat zich sceptisch toont over de diplomatieke pogingen om te voorkomen dat Iran een kernwapen ontwikkelt, een aanval uitvoert op Iran. Dat zou mogelijk tot gevolg hebben dat de VS zich verplicht zien Israël bij te staan en kan leiden tot chaos in het Midden-Oosten.

Als de gesprekken mislukken dan heeft dat tevens gevolgen voor de positie van de Amerikaanse president Barack Obama in de presidentsverkiezingen. Zelfs als Israël geen aanval uitvoert, kan het mislukte overleg zijn Republikeinse rivaal Mitt Romney in de kaart spelen. Romney heeft meermaals beweerd dat Obama zich te slap opstelt ten aanzien van Iran.

Diplomaten van de verschillende landen die deelnemen aan het overleg in Moskou beschrijven de gesprekken als belangrijk en mogelijk als de laatste in een reeks. Als de gesprekken mislukken is het niet duidelijk wanneer er een volgend overleg kan plaatsvinden.

Gisteren eindigde het overleg in mineur en de verwachtingen voor een positieve uitkomst zijn laag. Volgens diplomaten heeft Iran de voorwaarden voor het accepteren van de eisen van de zes grootmachten aangescherpt.

De zes landen eisen dat Iran niet langer laagverrijkt uranium opwerkt tot hoogverrijkt uranium, omdat dit kan worden gebruikt voor de productie van een kernwapen. Iran houdt echter bij hoog en bij laag vol dat het slechts uranium verrijkt voor gebruik als brandstof voor kerncentrales en de productie van medische isotopen. Bovendien weigert Teheran mee te werken aan een onderzoek van het Internationaal Atoomenergie Agentschap en is het land fel gekant tegen de sancties die getroffen zijn.

Flexibiliteit
Obama en de Russische president Vladimir Poetin hebben bij Iran aangedrongen op flexibiliteit. 'We zijn het er over eens dat Iran serieuze pogingen moet ondernemen gericht op het herstellen van het vertrouwen van de internationale gemeenschap in de uitsluitend vreedzame aard van het atoomprogramma', aldus Poetin en Obama in een gezamelijke verklaring.

Iran wil echter dat de zes grootmachten de eerste stap zetten en instemmen met de eisen van Teheran. Een lid van de Iraanse delegatie zei dat er forse vooruitgang kan worden geboekt als het eisenpakket van Iran wordt ingewilligd. 'Maar als ze het pad volgen dat ze zijn ingeslagen, dan lopen de gesprekken vast', aldus de afgevaardigde, die anoniem wil blijven.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden