Update

Wanhopig Australië biedt gevangenenruil aan

Australië heeft Indonesië aangeboden de twee in dat land ter dood veroordeelde Australiërs te ruilen tegen drie Indonesiërs die in Australië zijn veroordeeld voor drugshandel. De minister van Buitenlandse Zaken Julie Bishop deed dat in een nogal gespannen telefoongesprek met haar Indonesische collega Retno Marsudi.

Het pantservoertuig waarin de Australiërs zouden zitten. Beeld reuters

Volgens de Australische krant The Australian werd het aanbod niet aangenomen door Jakarta.

De twee Australiërs zijn vandaag naar het eiland Nusa Kambangan gebracht. Daar wachten zij in een gevangenis op hun executie, meldden Australische media. De twee mannen worden net als acht anderen doodgeschoten, omdat ze veroordeeld zijn voor drugssmokkel.

Het is niet bekend wanneer de executie plaatsvindt. De Indonesische procureur-generaal moet dat uiterlijk 72 uur van tevoren bekendmaken.
De mannen werden woensdag (lokale tijd) in alle vroegte uit hun cel op het Indonesische eiland Bali gehaald en met een pantservoertuig weggevoerd. Met het vliegtuig zijn ze naar Java gebracht, waarna ze met een boot de oversteek maakten naar Nusa Kambangan.

Averechts

De Indonesische president Joko Widodo weigert gratie. Pogingen van Australië om hem van gedachten te doen veranderen hebben alleen maar averechts gewerkt. Recente uitlatingen van de Australische premier Tony Abbott hebben zelfs geleid tot een regelrechte anti-Australische stemming. Abbott suggereerde dat Indonesië wel wat meer dankbaarheid zou mogen tonen voor de vele hulp die Australië na de tsunami van 2004 heeft geboden.

Deze opmerking zette kwaad bloed, zowel bij de president als bij de bevolking. Boze Indonesiërs begonnen geld in te zamelen om het Australische hulpgeld terug te betalen. De regering ervoer Abbotts opmerkingen als een poging tot inmenging in binnenlandse aangelegenheden. Widodo zei dat hij zich niet de wet liet voorschrijven door buitenlandse leiders.

In deze stemming lijkt elke kans dat de president de executies afgelast, verkeken. Er is nog geen datum vastgesteld voor die executies. Dat betekent dat de veroordeelden in ieder geval nog drie dagen te leven hebben. De autoriteiten moeten de terechtstelling minstens 72 uur van tevoren aankondigen, om de familieleden van de gevangenen de kans te geven afscheid te nemen.

Levenslang

De Australiërs hebben 10 jaar in de gevangenis gezeten. Hun advocaten hebben dat aangevoerd als argument om de doodstraf om te zetten in levenslang: zij hoeven niet dubbel te worden gestraft, zeggen zij. Bovendien zouden Andrew Chan en Myuran Sukumaran tijdens hun gevangenschap betere mensen zijn geworden. Zij zouden niet langer een gevaar zijn voor de samenleving en hun executie zou daarom geen enkel doel dienen.

De president is doof voor deze argumenten. Hij houdt vast aan de executie, niet alleen van Sukumaran en Chan, maar ook van alle anderen die wegens drugsdelicten ter dood zijn veroordeeld. Widodo maakt daarmee een bruusk einde aan een periode van redelijke rust. Tot 2008 nam Indonesië een ongeschreven moratorium in acht. Tien jaar land werd er niet één executie voltrokken. Ook daarna werden veroordeelden slechts mondjesmaat ter dood veroordeeld. Veel veroordeelden begonnen daardoor te geloven dat hun doodvonnis in feite zou neerkomen op levenslang.

Executiegolf

Dat uitgerekend Widodo plotseling haast maakt met de executies, komt als een grote verrassing. Hij presenteerde zich voor en tijdens de verkiezingen als een president die de mensenrechten zou respecteren. Daarom hadden tientallen ter dood veroordeelden hem een gratieverzoek gestuurd. Dat hij die allemaal met één pennestreek van tafel veegde, kwam als een grote verrassing. De schok van de executiegolf leidt in diverse landen tot grote woede.

Wat de Australiërs steekt, is het besef dat de twee zijn veroordeeld door een systeem dat bekend staat als corrupt. Chan en Sukumaran hebben volgens hun advocaat, Todung Mulya Lubis, verklaard dat rechters hen om geld hebben gevraagd in ruil voor een gunstige uitspraak. Zij zouden die rechters zelfs hebben betaald, maar toch ter dood zijn veroordeeld.

Een ander pijnlijk punt is dat de Australiërs in 2005 zijn opgepakt na een tip van de Australische politie. Die heeft dus in feite landgenoten uitgeleverd aan een land dat de doodstraf toepast. Al deze argumenten zullen de executie niet meer tegenhouden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden