Wandschildering Dolf Henkes in gevaar

Medewerkers van het Instituut Collectie Nederland (ICN) hebben in de voormalige bedrijfskantine van raffinaderij Nerefco Pernis een zeldzame monumentale wandschildering van de bekende Rotterdamse kunstenaar Dolf Henkes (1903-1989) onderzocht....

Volgens het ICN is het voortbestaan van de muurschildering van 5 bij 6 meter in gevaar. Nerefco heeft het gebouw, dat midden tussen de raffinaderijen staat, niet meer in gebruik. Volgens een woordvoerder is nog niet besloten wat er met het werk gaat gebeuren. 'Als iemand de schildering wil, mag hij haar hebben.'

Het ICN, dat onder meer de kunstverzameling van de Nederlandse staat beheert, schat dat het werk voor 45 duizend euro in zijn geheel kan worden verwijderd en op een andere plek kan worden geïnstalleerd. 'Liefst een openbare plek, bijvoorbeeld een school of een overheidsgebouw', zegt Simone Vermaat, conservator moderne kunst bij het ICN. Het werk is volgens haar nog in goede conditie en behoeft weinig restauratie.

Tijdens de wederopbouw in de jaren vijftig zijn door bedrijfsleven en overheid talloze opdrachten gegeven voor monumentale schilderingen en mozaïeken in en op gebouwen. Daarna zijn de vaak figuratieve werken uit de gratie geraakt. 'Ze zijn verdwenen, weggestuct of overgeschilderd', aldus Vermaat. 'Mensen hebben vaak geen idee meer dat het om cultureel erfgoed gaat. Er is niet veel van over, zeker niet van Henkes.'

Dolf Henkes staat bekend als een eigenzinnige, 'naïeve' schilder, die vooral in Rotterdam bekendheid genoot. Tijdens zijn leven maakte hij zo'n twintig wandschilderingen en -decoraties in en rond de stad, onder meer in het Stationspostkantoor, het Gemeentelijk Electriciteitsbedrijf, het Dijkzigtziekenhuis en de V & D. De meeste daarvan zijn waarschijnlijk verdwenen.

Volgens kunsthistorica Nathalie Menke, werkzaam voor de Stichting Dolf Henkes 100 jaar, bevindt zich achter een schrootjeswand en een systeemplafond in Stadion De Kuip nog een schildering van voetballers in actie, die Henkes tussen 1937 en 1938 maakte. Door komende renovatieplannen van het stadion loopt dit werk mogelijk ook gevaar.

De wand in Pernis schilderde Henkes in opdracht van D. J. Kerley, toen directeur van de Caltex Raffinaderij, de voorloper van Nerefco. Kerley zou hebben voorgesteld J. H. van 't Hoff (1852-1911) af te beelden. Deze chemicus ontving in 1901 de Nobelprijs, onder meer voor een chemische formule die van groot belang was voor de petroleumraffinage.

De formule staat afgebeeld op het schoolbord naast de wetenschapper. De twee in granito reliëf uitgevoerde vrouwen links en rechts van hem zouden de antieke vrije kunsten voorstellen: Arithmetica en Mathematica. Het raam biedt uitzicht op Van 't Hoffs geboorteplaats Heerjansdam.

Het inventarisatie-onderzoek naar het oeuvre van Henkes werd uitgevoerd in opdracht van de Stichting Dolf Henkes 100 jaar. Ter gelegenheid van het honderdste geboortejaar van de kunstenaar, volgend jaar, worden tentoonstellingen gehouden in Museum Boijmans van Beuningen, het Historisch Museum Rotterdam, het Maritiem Museum Prins Hendrik en het Chabot Museum.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden