Wanbestuur nekt imago van thuiszorg

Thuiszorg..

Carlijne Vos

amsterdam De patiëntenstop bij twee Groningse thuiszorgorganisaties roept veel vragen op. Is er sprake van ‘paniek zaaien over de ruggen van cliënten heen’, zoals de patiëntenorganisaties zeggen? Of hebben de thuiszorgorganisaties gelijk en is de financiële situatie echt erbarmelijk?

De Nederlandse Patiënten Consumenten Federatie (NPCF) constateert in elk geval terecht dat er sprake is van ‘een herhaling van zetten’. Ook vorige zomer en de zomer daarvoor trokken thuiszorgorganisaties aan de bel. Met veel bombarie kondigden ze een patiëntenstop af, omdat het geld voor de thuiszorg voor dat jaar al op was. Hierop volgde maandenlang geruzie met de zorgkantoren die het budget voor de thuiszorg moesten herverdelen over de 32 regio’s in Nederland. Toen bleek dat er een reservepotje beschikbaar was waaruit de zorgkantoren extra geld konden krijgen, werd de patiëntenstop opgeheven.

Ook nu luidden de twee thuiszorgorganisaties al de noodklok nog voordat ze aan tafel zaten met de Nederlandse Zorgautoriteit (Nza), die over het thuiszorgbudget gaat. Grote kans dat het zorgkantoor in kwestie, Menzis, gewoon extra geld krijgt en de boel met een sisser afloopt.

Dit neemt niet weg dat de situatie in de thuiszorg penibel is. Vorige week werd bekend dat 60 procent van de instellingen rode cijfers schrijft. De problemen zijn ontstaan door bezuinigen en door de introductie van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning op 1 januari 2007. Sinds die datum zijn gemeenten verantwoordelijk voor de huishoudelijke verzorging. De zorg wordt voor veel lagere tarieven aanbesteed – gemeenten hielden vorig jaar 200 miljoen euro over – en bovendien bleken ze veel minder uren zorg te bieden dan vroeger. Daarop raakten thuiszorgorganisaties in de problemen en zetten ze massaal hun te dure personeel op straat. Slecht betaalde alfahulpen moesten het werk overnemen, hetgeen tot groot maatschappelijk protest leidde. Vooral de SP liet van zich horen, met reclamespotjes over het ‘uitkleden’ van de zorg.

In dezelfde periode deed zich een fusiegolf voor. De verwachte voordelen van schaalvergroting bleven in veel gevallen echter uit. In sommige gevallen kwamen er vooral onbestuurbare kolossen uit voort, waar werknemers horendol worden van bureaucratie en onnavolgbare werkroosters.

Boven op deze malaise krijgt de thuiszorg de genadeknap uitgedeeld door wanbestuur. Dit weekeinde bleek weer dat topbestuurders bij Thuiszorg Amsterdam en Stichting Zorgbalans in Haarlem met tonnen naar huis zijn gegaan, nadat ze de organisaties op het randje van faillissement hebben achtergelaten. In totaal besteedde Zorgbalans vorig jaar 1,4 miljoen euro aan afkoopsommen en salarissen van drie bestuurders, terwijl de organisatie een verlies leed van bijna 9 miljoen euro. Bij Thuiszorg Amsterdam kreeg bestuurder Gerard Tanke een gouden handdruk van 6,5 euroton mee.

‘Het is een schande’, zegt AbvaKabo-bestuurder Gert Noortman, ‘maar wij staan als vakbond machteloos.’ Voor de ontslagen werknemers zijn de afkoopsommen een bron van frustratie. ‘Voor dat geld konden dertig man nog drie jaar in dienst blijven’, aldus een medewerker die haar baan verloor.

De hoge afkoopsommen in combinatie met de financiële malaise bij de thuiszorg versterkt de roep om transparantie. De patiëntenorganisatie NPCF vindt dat thuiszorginstellingen eerst maar eens inzichtelijk moeten maken waar de pijn precies zit. Volgens de koepelorganisatie Actiz is er ‘geen transparanter branche dan de thuiszorg’. De problemen zijn volgens directeur Aad Koster ontstaan doordat de zorgvraag stelselmatig te laag wordt geraamd. De omslachtige budgetverdeling per regio doet de rest. Zijn voorstel: geef het budget direct aan de klant, zodat hij zelf zijn zorgaanbieder kan kiezen. ‘De markt doet dan zijn werk.’

Minder overheidsbemoeienis vermindert de administratieve rompslomp vast en zeker. Maar zonder transparantie blijft de vraag overeind of er nu niet genoeg geld is of dat de middelen niet goed worden besteed.

Carlijne Vos

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden