Walvisvaarders van Lamalera

Ooit was de walvisvaart een heroïsche onderneming en bracht zij literaire helden voort als de bezeten kapitein Ahab uit Moby Dick. Inmiddels is de jacht overgenomen door drijvende slachtfabrieken en moeten internationale afspraken het uitsterven van de grootste zoogdieren in zee voorkomen. Maar op een enkele plek leeft het verleden voort.


In het dorp Lamalera (zo'n 2.500 inwoners) op het Indonesische eiland Lembata wonen vissers die al eeuwenlang op dezelfde wijze hun werk doen: met houten harpoenen, messen en hun blote handen. De vissers van Lamalera gaan met kleine, zelfgemaakte boten de zee op om walvissen, haaien en dolfijnen te vangen. Als ze een prooi in zicht krijgen, werpt een van de jagers een lange speer naar het dier en springt hij zelf mee om de harpoen extra gewicht te geven Bij grote walvissen springen er meer mannen met een harpoen erachteraan. Ze bungelen aan de stokken en worden met grote snelheid over het water getrokken totdat het leven uit het beest is verdwenen en het naar de kust kan worden gesleept. Aan land wordt de vangst in stukken gesneden en verdelen de vissers het vlees onder de dorpelingen. Wat overblijft wordt in nabijgelegen dorpen geruild voor mais en rijst.


Omdat de jacht kleinschalig is en verscheidene gemeenschappen op Lembata ervan afhankelijk zijn, geldt het internationale verbod op de commerciële walvisvaart niet voor de vissers van Lamalera.


Het jachtseizoen duurt van mei tot oktober, als de walvissen langs Lembata zwemmen op hun tocht tussen de Indische en de Stille Oceaan. Als de boten uitvaren verzamelen de dorpelingen zich op het strand om de walvisvaarders uitgeleide te doen. Samen met een priester bidden de katholieke dorpsbewoners voor hun behouden terugkeer. De kapiteins van de scheepjes nemen hun werk zeer serieus: gedurende het jachtseizoen onthouden ze zich van seks. Als ze op zee zijn, mogen ze niet in slaap vallen.


Of de traditionele leefwijze van Lamalera bestand is tegen de 21ste eeuw moet worden betwijfeld. De laatste jaren worden de vangsten minder. Zelf wijten de dorpelingen dit aan het gebrek aan harmonie tussen de clans. Het plunderen van de oceanen door industriële vissersvloten lijkt een logischer verklaring.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden