nieuws

Walrus baart opzien in Ierse en Britse wateren

Eerst was hij in Ierland, nu in Wales: een walrus baart opzien op de Britse eilanden. Walrussen verlaten de arctische wateren vrijwel nooit. Een teken van klimaatverandering?

Walrus Wally voor de kust van Zuid-Wales.  Beeld via REUTERS
Walrus Wally voor de kust van Zuid-Wales.Beeld via REUTERS

Hebben we te maken met een klimaatslachtoffer dat in slaap viel op een op drift geraakte smeltende ijsschots? Of met een stoere avonturier die alle lockdowns en reisverboden aan zijn laars lapt, een soort lange neus van de natuur naar de coronacrisis? De eenzame walrus die onlangs opdook in de Ierse en later Britse wateren raakte, als een soort fabeldier uit de Noordelijke IJszee, in elk geval een gevoelige snaar in de Britse psyche.

De opwinding nam nog toe toen de zeldzame dwaalgast, vorige week voor het eerst gespot bij Valentia Island, County Kerry, afgelopen weekend ineens opdook in Pembrokeshire, Zuid-Wales. Absoluut hetzelfde dier, concludeerde de Irish Whale and Dolphin Group op basis van een witte vlek op de linkerflipper en de nog bescheiden lengte van zijn slagtanden. Het jonge mannetje, ‘Wally’ gedoopt, had in zes dagen 450 km afgelegd.

Een peulenschil gezien de reis die het zeezoogdier er al op moest hebben zitten. De dichtstbijzijnde leefgebieden van de Atlantische walrus (Obobenus rosmarus rosmarus), een lobbes die drie meter lang en 1.200 kilo zwaar kan worden, zijn Oost-Groenland, Spitsbergen en de Russische Petsjorazee, ten zuidwesten van Nova Zembla.

Enorme afstanden

Walrussen maken wel vaker zulke lange reizen, zegt Christian Lydersen van het Noorse Poolinstituut in Tromsø over de telefoon. Vooral jonge mannetjes kunnen enorme afstanden afleggen. In 2010 werd een dolende walrus gezenderd bij de Faeröer; drie weken later was het dier in Spitsbergen, ruim 2.200 kilometer verderop. Sinds 1979 zijn acht waarnemingen bekend uit Ierland en het VK. Ook in Nederland worden ze soms gezien. In 1981 mocht een op Ameland gelande walrus zelfs even aansterken in de zeehondencrèche in Pieterburen.

Waarom sommige walrussen zo ver naar het zuiden afzakken is een raadsel, zegt Lydersen. Wellicht zijn ze gewoon op zoek naar voedsel, of gedesoriënteerd door scheepslawaai. Sommige jonge dieren zijn misschien ‘van nature avontuurlijk’. Maar met de opwarming van het klimaat heeft het zeker niets te maken, zegt de poolonderzoeker. Ook in de 19de-eeuw werden in zuidelijke wateren soms walrussen gezien.

In Alaska en Oost-Siberië speelt de opwarming de plaatselijke walrussen wel parten. Daar verdwijnt in de Chukchizee ’s zomers steeds meer het zee-ijs dat ze nodig hebben om uit te rusten en hun jongen te verzorgen. Dus wijken de walrussen bij tienduizenden uit naar de kusten, waar bij panieksituaties in het gedrang veel jongen worden geplet. Dat probleem speelt volgens Lydersen rond Spitsbergen niet: er is meer zee-ijs en er zijn minder walrussen. ‘Maar als het ijs zich ook daar verder terugtrekt, kan het wel een probleem worden.’

Zijn verblijf in het zuiden hoeft voor ‘Wally’ intussen allerminst nadelig te zijn. Walrussen liggen liefst op het ijs, maar als dat er niet is volstaan rotsen of strand ook. En ze eten allerlei schelpdieren en vis, dus passen zich makkelijk aan. Alleen de mens vormt een risico. ‘In Noorwegen worden walrussen soms afgeschoten omdat men denkt dat ze ziek zijn, vanwege hun rode ogen, slijmerige bek en gebrek aan angst voor de mens.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden