Walesa blijft in race om presidentschap

Lech Walesa heeft een kans op een eervol vertrek uit de Poolse presidentsverkiezingen laten lopen. Luttele dagen voor de twintigste verjaardag van 'zijn' vakverbond Solidariteit kondigde Walesa aan dat hij kandidaat blijft voor de verkiezingen, die in oktober worden gehouden....

Voor iemand met zijn glorieuze verleden zou dat reden genoeg kunnen zijn om het voor gezien te houden. Vorige week leek het erop dat dat inderdaad zou gebeuren. Walesa liet zich wegens hartproblemen opnemen in een ziekenhuis in Gdansk, en suggereerde zelf dat hij zich misschien om gezondheidsredenen zou moeten terugtrekken. Maar dit weekeinde liet Walesa weten zich weer fit genoeg te voelen om zich volledig op zijn campagne te storten.

Maar meer dan een nieuwe nederlaag zit er voor de Nobelprijswinnaar, ex-president en legendarische ex-leider van het vrije vakverbond Solidariteit niet in. De zittende president Aleksander Kwasniewski staat in de peilingen op een uiterst comfortabele 60 procent van de stemmen. De belangrijkste tegenkandidaat, de huidige politiek leider van het rechtse blok onder de vlag van Solidariteit, Marian Krzaklewski, komt niet verder dan een kleine 10 procent. Niets staat dus de herverkiezing in de weg van de ex-communist Kwasniewski, die in 1995 verrassend makkelijk de verkiezingen won tegen Walesa.

Walesa moest destijds boeten voor zijn stijl van regeren. Die stijl werd gekenmerkt door ruzie en verdachtmakingen - vooral na 1993, toen de ex-communisten de parlementsverkiezingen wonnen en de regering vormden. Teleurgesteld trok Walesa zich in 1995 terug in Gdansk, waar hij moest toezien hoe ook Solidariteit hem liet vallen en de jonge populistische Marian Krzaklewski tot zijn leider koos.

Nu doet hij alsnog een verbeten poging terug te keren op de presidentszetel. Een poging die wordt overschaduwd door het verleden. Walesa wordt achtervolgd door het hardnekkige gerucht dat hij, onder de codenaam 'Bolek', als informant voor de Poolse geheime dienst zou hebben gewerkt. Het is een gerucht van het soort waarmee onder Walesa's presidentschap dagelijks politieke tegenstanders werden besmeurd.

De speciale zuiveringsrechtbank die het verleden van politici moet onderzoeken, heeft Walesa vrijgesproken. Maar de vrijspraak heeft de geruchten niet weggenomen, tot ergernis van Walesa, die zijn oude politieke stijl weer lijkt op te pakken. Hij bijt van zich af, noemt de hele affaire 'een weerzinwekkend spelletje' van mensen die er financieel beter van willen worden, en beklaagt zich erover dat zelfs de zuiveringsrechtbank hem niet heeft kunnen zuiveren: 'Ik vertrouwde de zuivering, maar nu zie ik dat dat nergens op sloeg omdat de uitspraak niemand heeft overtuigd.'

Met dezelfde bitterheid haalt hij uit naar zijn oude Solidariteit, dat nog slechts bestaat uit een verzameling 'derderangs militanten', die alleen maar aan hun eigen positie denkt. Het is 'oligarchie, en een mislukte bureaucratie'.

Zelfs het Westen krijgt er tegenwoordig bij Walesa van langs. In een interview verwijt hij het Westen dat het niet genoeg heeft gedaan om Polen te helpen. Maar wat erger is: het Westen heeft onze markt veroverd.' Daarmee speelt hij in op anti-Europese sentimenten die leven bij het ontevreden deel van de Poolse bevolking, waar Walesa tegen beter weten in toch nog wat stemmen hoopt te gaan winnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden