Wales, buit voor Conservatieven

CARDIFF Aankomen in Wales is, ook vanuit Engeland, een beetje als arriveren in het buitenland. De winkelketens en grote bedrijven zijn precies dezelfde als elders in het land, maar het is de taal die het grote verschil maakt....

De Welsh zijn trots op hun oude cultuur, die pas vanaf de jaren zeventig meer ruimte kreeg van het dominante Londen. Ook al spreekt iedereen Engels, veel van het onderwijs is nu tweetalig, en op stations wordt er gewoon omgeroepen in de ‘taal van de hemel’, zoals de sprekers deze liefkozend noemen. Sinds 1998 heeft Wales zelfs een eigen parlement, zij het met beperkte bevoegdheden.

De afhankelijkheid van Londen, dat het geld verdeelt, zit echter menig Welshman dwars. ‘We hebben ons geërgerd aan die tv-debatten tussen de politieke leiders’, zegt Lisa Brown (40), een lerares uit Rhiwbina, een groene wijk in het noorden van de hoofdstad Cardiff. ‘Het ging alleen over Engeland. Als die gladde Cameron aan de macht komt, gaat hij zeker in het budget van Wales snijden.’

Daarom willen zij en haar man, een professioneel rugbycoach, deze keer op de nationalistische partij Plaid Cymru stemmen. Over de huidige lokale parlementariër, Julie Morgan van Labour, heeft ze geen klachten.’Maar met een stem voor Plaid geven we het signaal af dat de Welsh er ook nog zijn.’

Wales (3 miljoen inwoners) mag klein zijn, in de aankomende landelijke verkiezingen is het een belangrijk slagveld tussen de grote partijen. In de regio worden – los van de eigen assemblée in Cardiff – 40 parlementariërs gekozen voor het Lagerhuis, van wie er nu nog driekwart van Labour zijn.

Honderd zetels
Een aanlokkelijke buit voor de Conservatieven, die op dit moment slechts drie zetels in Wales hebben, en landelijk meer dan honderd nieuwe zetels moeten veroveren om de verkiezingen te winnen. Om dat te doen, is het noodzakelijk dat ze diep doordringen in oude Labourbastions, buiten hun veilige bases op het Engelse platteland.

Geen gemakkelijke opgave. Neem Schotland (5 miljoen inwoners). Daar zijn 59 zetelste vergeven. Volgens de jongste peilingen is het denkbaar dat de Conservatieven niet een zetel zullen halen ‘ten noorden van de grens’.

Het zou geen aderlating zijn ten opzichte van het huidige aantal van één. Maar het tekent de hekel die veel Schotten nog aan de Tories hebben. Ze zijn nog niet vergeten dat ze onder Margaret Thatcher – toen talloze hoogovens, mijnen en scheepswerven moesten sluiten – een gitzwarte periode beleefden. Labour is ook in Schotland verzwakt, maar die plek is ingenomen door de nationalistische Scottish National Party (SNP).

In Wales ligt dat anders. Ook hier is er een nationalistische partij, Plaid Cymru, die zelfs met Labour regeert in een regionale coalitie. Plaid is echter een stuk zwakker dan de SNP. Dat biedt mogelijkheden voor de LibDems en de Conservatieven.

Verlanglijstje
Het Labour-district Cardiff-Noord staat bij de Conservatieven zeer hoog op het verlanglijstje. Ze wisten er bij de regionale verkiezingen al te winnen. De wijk is rijk. Op de opritten van de ruime huizen staan vaak twee auto’s, de tuinen zijn uitstekend onderhouden. Toch staat bij menig villa een tweetalig bordje in de tuin: ‘Vote Labour – Pleidleisiwch dros Lafur’.

‘In Engeland zou deze buurt zeker Tory-terrein zijn’, zegt Alan Brindle, gepensioneerd ondernemer. ‘Maar in Cardiff-Noord hebben veel mensen hun wortels in de valleien. Ook al hebben ze het nu gemaakt, Labour-gezind zijn ze nog altijd.’ Met ‘the valleys’ doelt hij op de oude industriële gebieden in Zuid-Wales, die verpauperden na het sluiten van de mijnen.

De connectie met Labour wordt zelfs in Wales steeds losser. Brindle overweegt op David Cameron te stemmen, al vindt hij de Tory-leider ‘een slijmjurk’. ‘We moeten de economie aan de gang krijgen. We zijn veel te afhankelijk van de staat geworden.’

Onder Labour is die enorm uitgedijd. Dat geldt nog sterker in Wales. Veel ambtenaren en uitkeringsgerechtigden kijken daarom met argusorgen naar Cameron, die belooft de staat kleiner te maken.

De Conservatieven hebben één voordeel in Wales: de afgelopen jaren kwamen er veel rijke Engelse gepensioneerden wonen, zonder oude sentimenten. Neem de jonge Engelsman David Thorpe, een Tory-aanhanger met een modezaak in Cardiff. ‘Ik verbaas me over al die mensen die hier op Plaid stemmen en onafhankelijkheid willen. Zonder Engeland is Wales helemaal nergens, het is een kabouterland. Maar laat ze dat niet horen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden