Walen en Vlamingen dreigen weer te botsen

AMSTERDAM Verliep de regeringsformatie in België aanvankelijk in alle discretie, de afgelopen dagen wordt er volop gelekt. De voorstellen van preformateur Elio Di Rupo ‘zijn een grote ontgoocheling’, zei een Vlaamse onderhandelaar in De Standaard....

Na een optimistische start beginnen de spanningen tussen de Vlaamse en Waalse partijen op te lopen. De reden: maandag moet preformateur Di Rupo verslag uitbrengen bij de koning. Is er onvoldoende vooruitgang om Di Rupo als formateur aan te stellen, dan dreigen de gesprekken te stranden. Niemand wil immers een herhaling van de 194 dagen durende formatie van Yves Leterme. ‘Tegen zondagavond moeten we een kern van een akkoord in zicht hebben’, aldus een onderhandelaar.

Maar uit de lekken komt geen positief beeld naar voren. Nochtans hield Di Rupo twee weken geleden een hoopgevende toespraak. Hij zei dat de Franstalige partijen accepteerden dat de België fundamenteel moest worden hervormd, precies waar Vlamingen al jaren op aandrongen. Nu blijkt echter dat de Vlamingen en Walen het wel eens zijn dat er een staatshervorming moet plaatsvinden, maar bij lange na niet over hoe ver die staatshervorming moet gaan.

Zo is er de opsplitsing van de Belgische gezondheidszorg. De Waalse partijen willen alleen de preventiezorg regionaliseren, terwijl de Vlaams-nationalistische N-VA van De Wever de hele zorg wil splitsen.

Ook is er onenigheid over wie de nieuwe bevoegdheden krijgt. België is onderverdeeld in (gebiedsgebonden) gewesten, maar ook in (persoonsgebonden) gemeenschappen. Zo hoort een Vlaming in (het gewest) Brussel ook bij de Vlaamse gemeenschap, waardoor hij recht heeft op Vlaams onderwijs. N-VA wil de gezondheidszorg ook op die manier verdelen. Waalse politici vrezen daarachter een strategie om de Vlaamse greep op Brussel te versterken.

‘Er ligt al veel meer dan in 2007, maar het zijn allemaal kleine stukjes en beetjes’, klaagde een N-VA-onderhandelaar in De Standaard. ‘Er moeten meters afgelegd worden en we zijn bezig met millimeters.’

De Franstaligen zeggen hun oren niet te kunnen geloven. Di Rupo’s voorstel voor een staatshervorming bestaat uit ‘zestig pagina’s vol toegevingen van de Franstalige partijen’, zegt een Waalse christen-democraat. ‘En dan nog durven de Vlamingen te zeggen dat Di Rupo te weinig toegeeft. Yves Leterme had in zijn tijd vier pagina’s toegevingen, dat was alles.’

‘Er is duidelijk meer politieke wil dan in 2007 om een regering te vormen’, beaamt Dave Sinardet, politicoloog aan de universiteit van Antwerpen. ‘Maar inhoudelijk is het moeilijker omdat de N-VA een radicaler programma heeft.’ Dat de formatie zo moeilijk verloopt, vindt hij logisch. De kiezers hebben de kaarten moeilijk gedeeld, met een overwinning voor de Vlaams-nationalistische N-VA in Vlaanderen en de Belgisch gezinde Parti Socialiste in Wallonië.

Alsof dat nog niet genoeg is, is er ook onenigheid tussen de Vlaamse partijen onderling, namelijk tussen links en rechts. Zo moet Di Rupo niet alleen Vlaams-Waalse, maar ook links-rechtse tegenstellingen overwinnen. Sinardet: ‘Ik zie eerlijk gezegd niet hoe men tegen maandag een akkoord kan vinden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden