Wahid snelt zijn ondergang tegemoet

IEDERE vrijdag bezoekt Abdurrahman Wahid de moskee. En iedere vrijdag brengt de president na afloop van het middaggebed Indonesië in rep en roer met zijn orakeltaal over de laatste politieke verwikkelingen....

Marianne Boissevain

Zo ook gisteren. Het nieuws van de dag was dat Wahid opdracht had gegeven het hoofd van de nationale politie, generaal Surojo Bimantoro, te arresteren, omdat deze weigerde zich te laten ontslaan. Het semi-officiële persbureau Antara had dat opgetekend uit de mond van Wahids presidentiële woordvoerder, Yahya Staquf. De coördinerend minister van Veiligheidszaken, Agum Gumelar, belegde een crisisberaad waaraan niet alleen de ministers van Justitie en Defensie deelnamen, maar ook het adjunct-hoofd van de nationale politie, de chef-staf van de Indonesische strijdkrachten en de stafchefs van landmacht, luchtmacht en marine. En de hoogste legercommandanten lieten hun wekelijkse sportwedstrijden met de politie schieten voor een spoedberaad, over de inhoud waarvan het het grootst mogelijke stilzwijgen bewaarden.

Ze hadden rustig kunnen gaan voetballen. Want het verhaal dat de president de arrestatie van politiechef Bimantoro had gelast was volgens Wahid niets anders dan een verzinsel van de media. 'Ik heb de minister van Veiligheid gevraagd juridische stappen tegen hem te ondernemen', erkende hij echter toen een van de moskeegangers hem ernaar vroeg. 'Het is aan minister Gumelar om te beslissen welke stappen dat zullen zijn, niet aan mij', waste hij zijn handen in onschuld. Nou goed, er was wel geopperd Bimantoro te arresteren, maar dat voorstel was niet van hém gekomen.

Eén doel heeft de president ermee bereikt: de leden van de Mobiele Brigade die zich met volle bewapening hadden opgesteld in een verdedigingslinie rond de woning van politiechef Bimantoro trokken zich terug.

Wahid benutte echter de rest van de dag om zich nog verder in de nesten te werken. Hij herhaalde zijn dreigement dat hij de noodtoestand zal afkondigen als de politieke partijen die hem willen afzetten niet bereid zijn tot een compromis, en noemde voor het eerst dag en uur: op 20 juli, om zes uur 's avonds. Onder de noodtoestand is de president bevoegd de volksvertegenwoordiging te ontbinden, waarmee hij zou voorkomen dat hij wordt afgezet.

Maar de voorzitter van het Volkscongres, Wahids oude rivaal Amien Rais, liet zich niet intimideren. Hij verzocht alle leden van het Volkscongres zich in Jakarta beschikbaar te houden. 'Wij volgen de zaken niet meer van dag tot dag, maar van uur tot uur, dus val niet in slaap', maande hij hen. 'Als Wahid de noodtoestand afkondigt of het parlement ontbindt, komen de leiders van de volksvertegenwoordiging binnen twee uur bijeen - en al de volgende dag beleggen wij een speciale zitting.' Het lijdt geen twijfel dat Wahid tijdens die zitting wordt afgezet als president.

Want het politieke compromis dat de president zegt na te streven zit er niet meer in. Maandag had hij vice-president Megawati Soekarnoputri en de leiders van de andere grote partijen uitgenodigd voor een lunch in de aangename ambiance van zijn zomerpaleis in Bogor. Maar Megawati 'had al een andere afspraak' en de overige genodigden bleven zonder nadere uitleg weg. Alleen de voorzitter van Wahids eigen Partij van het Nationaal Ontwaken was naar het vroegere Buitenzorg gekomen om de dodelijke stilte tijdens het noenmaal te doorbreken.

Twee dagen later gaf Megawati een lunch voor een aantal vertegenwoordigers van de grote partijen. Geen van de gasten had afgezegd voor een bijeenkomst met de vrouw die Wahid binnenkort zal opvolgen. Megawati zei dat ze graag met Wahid wilde samenwerken op basis van vertrouwen en een duidelijke beleid, maar dat die basis tot haar spijt ontbrak. Het was voor het eerst dat de vice-president de president zo openlijk afviel.

Niemand luistert meer naar een president die de wettige grenzen van zijn eigen macht niet (er)kent. De meeste bevelhebbers van de strijdkrachten en de politie (onder wie de met ontslag en arrestatie bedreigde politiechef Bimantoro) zijn niet bereid mee te werken aan een noodtoestand die uitsluitend tot doel heeft de macht van de president veilig te stellen. Zelfs Wahids eigen minister van Veiligheidszaken, Gumelar, zegt dat hij de president in alle toonaarden zal ontraden de noodtoestand af te kondigen.

Maar de president van een land waar de staatsschuld is opgelopen tot 340 miljard dollar en waar 1,25 miljoen mensen op de vlucht zijn voor etnisch en religieus geweld heeft lak aan de regelen der democratie. Het lijkt erop dat Wahid zijn ondergang gisteren met minstens tien dagen heeft vervroegd.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden