Wagonladingen drugs overleefd en geestelijk herboren

Marianne Faithfull is humoristisch en intelligent. Onvoorstelbaar dat ze een tijd heeft geleefd als zwerfster. Over de Stones schrijft zij vanuit een uniek perspectief: ze hield van hen....

TOEN MARIANNE Faithfull midden in de punktijd met haar groep optrad in Paradiso, viel ze languit op haar gezicht nog voordat ze een noot gezongen had. Stomdronken kroop ze op handen en voeten rond. Haar vriend, tevens bassist van de groep ('als bassist was hij waardeloos, net goed genoeg voor een punkband'), was na afloop woest. Hij vond het een regelrechte afgang. Marianne keek er anders tegenaan: 'Het publiek was aangenaam verrast, overweldigd door mijn fantastische binnenkomst.'

Hij begreep er niet veel van, ook niet toen Marianne hem geduldig uitlegde dat de mensen veel geld betaald hebben om the-a-ter te zien. En dat hebben ze gekregen, vond ze. Eigenlijk verbaasde zijn reactie haar niet echt. Hij had immers 'de gouden regel van de popmuziek' niet begrepen. 'Die luidt dat je veel moet geven om ook maar iets terug te krijgen. Als je niet bereid bent om bijna alles weg te geven, ontvang je helemaal niets.'

Als geen andere (levende) vrouwelijke popartiest heeft Marianne Faithfull van zeer dichtbij gezien hoe de gouden regel van de popmuziek werd geschreven. Na een enorme klapper in 1964 met As Tears Go By, geschreven door Mick Jagger en Keith Richards, werd Faithfull het engelachtige gezicht van swingend Londen. Drie jaar lang zag ze alle hoeken en vooral gaten van het popcircuit.

Toen ze het liefje werd van Jagger, gaf ze dan ook zonder enige spijt haar bestaan als popster op. Voor het zover was had ze een on-the-road relatie met de humorloze Gene Pitney ('absoluut de meest opgeblazen, zelfvoldane figuur die je je maar kunt voorstellen'), trouwde ze omdat het moest met de quasi-interessante John Dunbar en kreeg een zoon, 'het beste dat me is overkomen'. Mick Jagger is vijf jaar lang voor het jochie een geweldige vader geweest, dat moet ze hem nageven.

De Britse boulevardpers maakte in die jaren veel werk van Faithfull en creëerde een beeld dat van geen kanten klopte, zoals dat van de onverzadigbare sexpoes. Aan het eind van de jaren zestig raakte ze steeds meer verslingerd aan drugs, van een simpele joint tot en met heroïne. Haar vriendenkring bestond op een gegeven moment louter uit junks, die comfortabel op haar zak teerden. Het was geven, geven, geven, voordat ze eindelijk iets kon nemen: het succes van de elpee Broken English in 1979.

De meeste mensen dachten toen dat ze al lang dood was. Ze vermoedde zelf dat platenbaas Chris Blackwell er vooral mee ingenomen was dat de plaat zo goedkoop kon worden gemaakt. Voor Faithfull was het geen toevalstreffer: twee jaar had ze gerepeteerd met haar band, iedere dag. Geheel in de geest van de tijd wilde ze geen supersterren op haar plaat laten spelen. Oké, Steve Winwood, maar onder toezicht: 'Ik was bang dat Steve met zijn partij de zaak te glad zou maken en dat de klank te veel gedomineerd zou worden door zijn synthesizers. Dus toen hij aankwam, keek ik hem voortdurend op de vingers.' Dat kon ook, omdat ze geen popmarionet was, maar juist iemand met muzikaal èn schrijftalent. Voordat ze zelf ging zingen, had ze jarenlang de muziek op de voet gevolgd en las ze de filosofische literatuur die toen in was.

Welke bladzijde je ook opslaat van de dikke autobiografie Faithfull, overal straalt een bijzonder geestige, intelligente vrouw je tegemoet, een briljant voorbeeld van het begrip Britse humor. Achteraf onvoorstelbaar dat ze heeft geleefd als zwerfster. Een godswonder dat ze de wagonladingen drugs niet alleen heeft overleefd, maar er geestelijk ook als herboren is uitgekomen.

Dat het lichaam deze reïncarnatie niet helemaal heeft kunnen bijbenen, is een detail - onbelangrijk. Haar betoverend mooie uiterlijk was lang geleden al iets waar ze zelf niets mee had.

In de meest recente uitgave van Oor's Popencyclopedie is Marianne Faithfull niet eens meer een voetnootje, terwijl ze in 1984 nog een zelfstandig lemma had en volgens de auteur steviger in haar schoenen stond dan ooit. Hoe verkeerd gezien. Pas jaren daarna doorbrak ze de gruwelijke sleur van het junkenbestaan. Hoe ze tegenwoordig is, konden we onlangs zien bij Karel van de Graaf, waar Boudewijn Büch met schitterende oogjes het gezelschap completeerde. De aanwezigheid van Büch maakte duidelijk dat Faithfull voornamelijk of misschien zelfs uitsluitend vanwege haar al weer eeuwen geleden verbroken verhouding met Jagger de gast in de talkshow was.

Hoewel er natuurlijk veel meer gebeurd is en in het boek ontelbare andere namen worden genoemd, is haar verhaal over Jagger inderdaad een van de meest fascinerende. Over hem en de andere Stones Brian Jones en Keith Richards schrijft Faithfull met een uniek inzicht en vanuit een uniek perspectief: ze hield van die mensen; die popgoden waren haar gelijken. Soms zelfs bijna letterlijk, op de momenten dat het haar was gelukt om zich een van de jongens te voelen, een soort ideaal dat ze van jongsaf aan had gehad.

Dat de meeste mannen in haar juist een sexobject zagen, heeft haar nooit een barst kunnen schelen. Behalve misschien op de momenten dat ze zeer dicht bij de door haar werkelijk aanbeden Bob Dylan was. Die wilde haar, punt uit. De passage over hoe ze hem voor de eerste keer afwijst is schitterend. De laatste (of moeten we zeggen: meest recente) keer dat het gebeurde is zo mogelijk nog hilarischer. En dat is de vrouw die het met iedereen deed?

Lutgard Mutsaers

Marianne Faithfull & David Dalton: Faithfull.

Michael Joseph, import Penguin Nederland; ¿ 54,40.

ISBN 0 7181 3658 6.

Marianne Faithfull & David Dalton: Marianne Faithfull.

BZZToH (alleen te koop bij Free Record Shop / Fame Music); ¿ 19,95.

ISBN 90 6291 966 0.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden