ReportageBevrijdingsdag

Wageningen ‘viert’ bevrijding achter hekken: ‘Het is bijna surrealistisch’

Sommige inwoners vieren hun eigen bevrijdingsfeestje. Beeld Marcel van den Bergh

In de Bevrijdingsstraat van Wageningen hangt het rood-wit-blauw deze vijfde mei in top. De etalage van de schoenenwinkel is versierd met miniatuurtanks van de geallieerde legers. Aan het balkon wappert een dundoek van 75 jaar bevrijding. Maar de plek waar de vrijheid wordt gevierd, is hermetisch afgesloten van de buitenwereld.

Wageningen, stad van de bevrijding, viert de vrijheid vandaag achter hekken. En dat is even wennen. ‘Andere jaren kon je hier nu over de koppen lopen’, zegt Wil Minnebreuke (77) terwijl ze iets probeert op te vangen van wat er gebeurt op het plein voor Hotel de Wereld, het hotel waar de Duitsers zich 75 jaar geleden overgaven.

Als er al iets gebeurt, dan is daar niets van te zien. Want het 5 Mei Plein is aan alle toegangen afgezet met een haag van hoge, met zwart plastic geblindeerde hekken. Alleen de vlammen van het Bevrijdingsvuur flakkeren er net boven uit. Waar op een normale Bevrijdingsdag meer dan honderdduizend mensen door Wageningen zwieren, is de stad nu leeg, op wat fietsers en dagjesmensen na. ‘Het is raar’, vindt Minnebreuke. Vervreemdend, vindt een andere buurtbewoner. ‘Bijna surrealistisch.’

Dat het Bevrijdingsfeest niet door kan gaan, is extra zuur omdat het dit jaar vanwege het 75-jarig jubileum extra groots gevierd zou worden. Al maanden voorafgaand aan 5 mei zouden overal evenementen en concerten worden gehouden. Oorlogsveteranen uit alle windstreken waren opgetrommeld om hun wellicht laatste Bevrijdingsdag te vieren.

Het moest allemaal worden afgeblazen, zegt burgemeester Geert van Rumund met spijt in zijn stem. Het voelt vreemd, zegt hij, om door een lege stad te fietsen waar normaliter tienduizenden mensen aan het feesten zijn. ‘Dat is zo’n contrast.’ Elke vergelijking met de oorlog gaat natuurlijk mank, benadrukt de Wageningse burgemeester. Maar toch drukt de huidige situatie ons volgens hem met de neus op de feiten. ‘Wat vrijheid betekent merk je pas als je erin beknot wordt. We krijgen nu een glimp van wat mensen in vijf jaar oorlog hebben ervaren. Het onderstreept dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is.’

Bevrijdingsvuur 

Vanwege de coronacrisis zijn alle festiviteiten uitgekleed. Van Rumund heeft vannacht nog wel het Bevrijdingsvuur aangestoken, met staatssecretaris Paul Blokhuis, maar zonder toeschouwers. Het traditionele veteranendefilé is afgezegd, evenals de kranslegging door hoogwaardigheidsbekleders.

In plaats daarvan zal één marinier een krans leggen en de vlaggen plaatsen van landen die hebben bijgedragen aan de bevrijding. Na afloop wordt de taptoe geblazen. De hele ceremonie wordt gefilmd en op tv uitgezonden, waarmee het Bevrijdingsfeest 2020 is verworden tot een paradoxale vorm van virtual reality: het gebeurt wel echt, maar niemand mag het live zien.

Een moeder op de fiets probeert het aan haar kind uit te leggen: ‘Hier heeft Duitsland zich overgegeven aan de opa van de koning. Toen was het klaar met de oorlog. Maar er is nu niets te zien. We kijken thuis wel, op tv.’ Iets na drieën klinkt het Wilhelmus, gezongen door operazangers Tania Cross vanaf een balkon tegenover Hotel de Wereld. Even later is het geluid van een harp te horen. Omstanders die via een spleet in de hekken proberen daar iets van mee te krijgen, worden weggestuurd. ‘Noodverordening van de burgemeester’, zegt een agent streng. ‘Geen toeschouwers toegestaan.’

Fietstocht

Zonde, vindt Ria Sloetjes (58) uit Arnhem die vanmorgen met haar man is vertrokken voor de Liberation-route, een fietstocht langs plekken van de bevrijding. Ze hoopten in Wageningen iets mee te kunnen pikken van de ceremonie. ‘Ze hadden toch wel iets kunnen regelen met anderhalve meter afstand?’ Sommigen hebben er begrip voor. Maar niet iedereen. ‘Het is 75 jaar vrijheid’, schampert een man. ‘Maar dit is Nederland op zijn smalst.’

Intussen vieren op de Otto van Gelreweg, pal achter het 5 Mei Plein, bewoners hun eigen bevrijdingsfeestje. Margriet de Koning (59) van nummer 35 heeft het bedacht. ‘Om toch het gevoel van verbinden en vieren te hebben.’ Vanmorgen zijn alle straatbewoners bij elkaar gekomen in de tuin van seniorencomplex Gelre Home. Sommigen hadden taart meegenomen, ze hebben muziek gemaakt, Margriet heeft een toespraakje gehouden. De senioren namen deel vanaf hun balkon. ‘Op anderhalve meter afstand’, benadrukt Margriet.

Het was leuk, zegt Jan Volmer, die zichzelf een ‘bevrijdingsschot’ noemt: hij is verwekt in mei 45. ‘Mijn ouders waren zó blij: en toen kwam Jantje.’ Dat de stad nu leger is, voelt ergens ook wel prettig aan, vindt hij. ‘Het is de laatste jaren zo massaal geworden.’ Vooral in de namiddag stroomt de stad tijdens een normaal Bevrijdingsfeest vol met feestende en drinkende jongeren, beaamt De Koning. ‘Voor Wageningers zelf is dat niet leuk meer.’ Dat ze de ceremonie nu moet volgen op tv is voor haar niks nieuws. ‘Andere jaren kwam je er ook niet doorheen.’

Bevrijdingsdag werd dit jaar gevierd achter hekken. Beeld Marcel van den Bergh
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden