Wachtlijsten slinken amper

Niemand kan na deze week nog zeggen dat het kabinet te weinig geld uittrekt om wachtlijsten in de zorg weg te werken....

Terwijl de verantwoordelijke bewindslieden vakantie vieren, kregen de thuisblijvers deze week twee onheilstijdingen te verwerken over de wachtlijsten in de gezondheidszorg. Veel van het extra geld dat het kabinet vorig jaar uittrok voor de thuiszorg en de verpleeg- en verzorgingshuizen, bleef op de plank liggen. De files van patiënten voor ziekenhuizen worden alleen maar langer.

Vooral dat laatste is slecht nieuws voor het kabinet. Niet alleen blijft de ziekenhuiswachtlijst groeien. Ook de tijd dat een patiënt moet wachten op bijvoorbeeld een heup- of staaroperatie nam in de eerste helft van dit jaar toe. De wachttijd stijgt nu weer naar gemiddeld tien, respectievelijk twaalf weken voor een dagbehandeling en zo'n vijftien weken voor een langduriger opname.

Vorig jaar daalde de wachttijd juist fors voor beide ingrepen. Minister Borst van Volksgezondheid was daar zeer content mee. Zij kon er de vele critici mee bewijzen dat haar strijd tegen de wachtlijsten na drie jaar vruchten begon af te werpen. Wachtlijsten zeggen niet zoveel, betoogde Borst destijds. Daar wordt iedere patiënt opgezet, ook als hij reeds de volgende dag geopereerd wordt. Nee, voor de patiënt gaat het om de wachttijd.

Dat ene succesje werd deze week weggevaagd door cijfers die Zorg s Nederland (ZN), de koepel van ziektekostenverzekeraars, openbaarde. De verzekeraars gaan de regiefunctie van de overheid overnemen in de gezondheidszorg. De verdeling van de 1,7 miljard gulden aan wachtlijstgelden voor dit jaar, is hun eerste proef van bekwaamheid.

De verzekeraarsclub en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ) zijn zelf ook verrast door de tegenvallende resultaten. Ze staan voor een raadsel, want het aantal behandelingen nam juist sterker toe dan in voorgaande jaren. Zij spreken in dat verband zelfs van een trendbreuk. De enige verklaring die zij hebben, is dat Nederlanders massaal aankloppen om wat aan hun ogen, heup, knie of hart te laten doen.

Dit fenomeen van een explosief stijgende vraag speelt ook de gehandicaptenzorg parten. Daar werd de wachtlijst vorig jaar drastisch teruggedrongen. Dat leidde er echter toe dat veel ouders die hun gehandicapte kinderen zelf verzorgden, licht aan het eind van de tunnel zagen en hun kinderen alsnog inschreven bij de officiële instanties. Gevolg: de wachtlijst slinkt nauwelijks meer.

Toch kan niemand na deze week nog zeggen dat het kabinet te weinig geld uittrekt om de wachtlijsten weg te werken. Zo hebben de ziekenhuizen in de eerste helft van dit jaar nog maar 44 miljoen gulden gebruikt van hun 500 miljoen aan wachtlijstgelden voor 2001. Tegelijk werd bekend dat ook bij de thuiszorg en de verpleeg- en verzorgingshuizen vorig jaar 175 miljoen op de plank liggen.

Dat lijkt slecht nieuws, maar dat hoeft het niet te zijn. Neem bijvoorbeeld de prestaties van de verschillende thuiszorginstellingen. Zij hebben vorig jaar op volle toeren gedraaid om op die manier meer patiënten te helpen. Daardoor slonken hun wachtlijsten spectaculair: van 54 duizend tot 35 duizend mensen. Toch wist juist deze thuiszorg slechts de helft van het beschikbare geld 'weg te zetten'.

Daar komt bij dat ook het vaste budget van instellingen fors is verhoogd. Ziekenhuizen lijken dit jaar veel meer behandelingen uit het eigen budget te hebben bekostigd. Dat vaste budget geeft meer zekerheid dan de wachtlijstgelden die eens ophouden.

De instellingen hebben gewoonweg te hoog ingezet in hun onderhandelingen met het ministerie van Volksgezondheid. Zij zijn bij lange na niet in staat al hun plannen te realiseren. Ziekenhuizen, verpleeghuizen en verzorgingshuizen hebben bovendien jaren nodig om hun capaciteit uit te breiden en stuiten daarbij snel op personeelstekorten.

Overtollige geld blijft ook niet aan de strijkstok hangen. De instellingen krijgen het geld pas als zij het uitgeven. Zij moeten bovenal elke uitgave uit de pot met wachtlijstgelden verantwoorden.

Uiteindelijk komt het geld terug bij de burgers, die de gezondheidszorg moeten bekostigen. Hun premies zullen de komende jaren toch al stijgen door de inhaalslag in de gezondheidszorg. Of ook de ziekenhuizen en verpleeg- en verzorgingshuizen die slag kunnen gaan maken, moet echter nog worden afgewacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden