Wachtlijsten kunnen 'buitengewoon helpen' bij indammen zorgkosten

Het taboe op wachtlijsten in de zorg wankelt. Door de voortdurende stijging van de zorgkosten zijn politiek en wetenschap naarstig op zoek naar manieren om de kostenstijging in te dammen. Wachtlijsten kunnen daarbij helpen.

Verpleegafdeling Ikazia Ziekenhuis in Rotterdam. Beeld anp

Als patiënten moeten wachten, stellen artsen vaker en indringender de vraag of een behandeling wel nodig is. Het Centraal Planbureau (CPB) doet inmiddels onderzoek naar de rol die wachtlijsten kunnen spelen in het terugdringen van onnodige zorg.

Eind jaren negentig groeiden de wachtlijsten sterk, ziekenhuizen konden soms in oktober al geen heupoperaties meer doen. Sinds begin deze eeuw deden politici er alles aan om de wachtlijsten terug te dringen. Ziekenhuizen die voorheen vaste budgetten kregen, werden anders gefinancierd.

De wachtlijsten verdwenen maar de zorgkosten stegen tegelijkertijd enorm. Minister Schippers van Volksgezondheid (VVD) is weer grenzen gaan stellen aan de ziekenhuisbudgetten. 'Dat zal op termijn de wachtlijsten terugbrengen', voorspelt Wim Groot, hoogleraar gezondheidseconomie aan de Universiteit Maastricht.

Dat heeft ook voordelen, vinden deskundigen. Wachtlijsten dwingen artsen om zelf keuzen te maken. Welke patiënt heeft prioriteit? Wegen de kosten van behandeling op tegen de baten? 'Een gebrek aan wachtlijsten kan duiden op overbehandeling', zegt CPB-onderzoeker Rudy Douven. 'Patiënten gaan te snel naar de arts of specialisten behandelen te veel.'

De zorg is het heetste hangijzer van de formatie. De PvdA wil terug naar de vaste budgetten, de VVD wil verder met marktwerking. De plannen van de PvdA zullen waarschijnlijk de wachtlijsten doen terugkeren, de plannen van de VVD leiden tot nog hogere kosten, wat de zorg op termijn onbetaalbaar maakt. Een modaal gezin besteedt - vooral via loon en belasting - nu bijna 25 procent van het inkomen aan zorg. Als er niets verandert, zal dat over dertig jaar bijna 50 procent zijn. Na de VS heeft de Nederland de duurste zorg ter wereld als percentage van het bbp.

Oud-minister Klink concludeerde onlangs dat minstens een kwart van alle zorg onnodig is. In Nederland is daar mogelijk tot 8 miljard euro mee gemoeid. Volgens artsenorganisatie KNMG geeft Klink geen 'bruikbare strategie' om aan de kostenexplosie te ontkomen. 'Wachtlijsten', zegt hoogleraar gezondheidseconomie Johan Polder van de universiteit van Tilburg, 'kunnen buitengewoon helpen.'

In de Volkskrant vandaag: Wachtlijst-alarm: er is dringend behoefte aan wachtlijsten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.