Wachtlijstbij de één en plek bijde ander

Amsterdam heeft een groot bataljon aan psychische hulpverleners. De huisarts kiest bij doorverwijzing vaak degenen die hij toevallig kent. Verzekeraar Agis wil een centrale intakeprocedure....

Door Ellen de Visser

Een huisarts heeft zeven tot tien minuten om te beslissen of hij een patiënt met psychische problemen doorverwijst en zo ja waarheen. Moet de patiënt met een relatieprobleem, een depressie, een angststoornis naar een vrijgevestige psycholoog, een psychiater, een psychotherapeut of een Riagg?

Uit het bataljon aan hulpverleners kiest de huisarts niet op rationele gronden, zegt Martien Bouwmans, manager zorg bij het Amsterdamse zorgkantoor van verzekeraar Agis. Amsterdam telt 150 vrijgevestigde psychiaters, 130 vrijgevestigde psychotherapeuten, tientallen vrijgevestigde psychologen en drie grote Riaggs waar nog eens honderden psychiaters, psychologen en psychotherapeuten werken. 'De huisarts kent er een paar van en verwijst naar hen door.'

Dat systeem heeft zo zijn nadelen, vindt Bouwmans. In Amsterdam zijn lange wachtlijsten voor psychotherapie, terwijl de vrijgevestigde psychiaters nog plek hebben. En de huisarts weet niet dat de wachtlijst bij de Riagg aan de andere kant van de stad veel korter is.

De verzekeraar heeft daarom plannen voor een centrale intakeprocedure. Het is de bedoeling dat de huisarts alle patiënten met psychische klachten naar een centraal punt verwijst, waar wordt bekeken welke behandeling en behandelaar het meest geschikt zijn.

Dan moet er wel inzicht komen in de manier van werken van de verschillende hulpverleners: wat zijn hun specialismen en in hoeveel sessies lukt het hen gemiddeld om een patiënt succesvol te behandelen? Bouwmans: 'Psychiaters, psychologen en psychotherapeuten behandelen allemaal patiënten met een depressie. De vraag is: hoe doen ze dat? Een psychotherapeut voert alleen gesprekken, een psychiater mag medicijnen voorschrijven maar doet ook aan psychotherapie. Waar ligt het verschil?'

Met patiënten, huisartsen en de beroepsverenigingen in de geestelijke gezondheidszorg (ggz) heeft Bouwmans al verschillende gespreksrondes achter de rug. Nog dit jaar moeten alle Amsterdamse huisartsen een brochure krijgen met een overzicht van de specialismen van de verschillende hulpverleners.

De Nederlandse Patiënten en Consumenten Federatie (NPCF) juicht de plannen van de verzekeraar toe. Die passen in de trend om de zorg steeds transparanter te maken. Doorverwijzing moet alleen wel door de huisarts blijven gebeuren, vindt woordvoerster Anita Direcks. Die moet samen met zijn patiënt een keuze kunnen maken. De NPCF vindt het daarom noodzakelijk dat de informatie voor zowel huisartsen als patiënten toegankelijk is.

De ggz is daarentegen kritisch. Het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP), de vereniging van vrijgevestigde psychotherapeuten (NVVP) en de beroepsgroep van vrijgevestigde psychiaters (NVvP) reageren op dezelfde wijze: de behandeling is iets tussen huisarts, patiënt en hulpverlener, daarmee hoort de verzekeraar zich helemaal niet te bemoeien. Bovendien: de ene depressie is de andere niet.

Ze zijn zelf ook al bezig openheid van zaken te geven. De psychotherapeuten hebben een eigen website waarop specialismen staan vermeld. Bij de psychologen is per prakijk een overzicht beschikbaar van aantal en aard van de behandelingen. En de vrijgevestigde psychiaters komen eind dit jaar met een elektronische kaart van Amsterdam.

Ook de huisartsen zijn opvallend genoeg niet enthousiast. Directeur Rien van Hoeve van de Amsterdamse Huisartsen Vereniging erkent dat doorverwijzing soms beter kan. 'We hebben weleens een rollenspel gedaan met een acteur en zes dokters en die kwamen allemaal met een andere oplossing, waarvan er een paar echt beter konden.' Van Hoeve wijst echter op projecten die al gaande zijn: steeds meer huisartsen beschikken over een sociaal psychiatrisch verpleegkundige en er zijn psychiaters beschikbaar die door huisartsen kunnen worden geconsulteerd. 'Laten we daar onze prioriteit leggen.'

De verzekeraar, zegt de ggz, wil met de nieuwe plannen vooral controle krijgen over het geld. De financiering van de ggz verandert; de verzekeraars gaan binnenkort individuele contracten afsluiten met zorgverleners.

Bouwmans erkent dat ook financiële belangen meespelen. 'Ik wil weten wie ik contracteer en waarvoor ik betaal. Het lijkt me geen irreële vraag om vooraf te achterhalen wat iedereen ongeveer doet.' Hij begrijpt de angst van de ggz: 'Openheid betekent dat je er slechter uit kunt komen dan een collega.'

De suggestie dat hij met een gecentraliseerde intake nieuwe bureaucratie zou creëren, wijst Bouwmans van de hand. De psychologen, de psychiaters, de psychotherapeuten en de drie Riaggs hebben nu allemaal hun eigen intakecentrum, zegt hij, en dwarsverbanden zijn er niet. 'Als we die samenvoegen, te beginnen bij de drie Riaggs, dan komen we van de verkokering af.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden