Wachten op wereldwijde CO2-beprijzing

De grote bedrijven doen aan beperking van uitstoot van broeikasgassen, maar in laag tempo...

‘TNT is voor het derde jaar op rij gekozen als leider in de Dow Jones Sustainability Index.’ Het post- en logistiekbedrijf stuurde vorige week een persbericht met die juichende kop de wereld rond. Unilever, wereldwijd leider in zijn eigen categorie, stuurde een even blijde mare uit. Net als bijna alle bedrijven overigens die tot leider in hun branche werden gekroond.

De index die sinds 1999 jaarlijks verschijnt, mag inmiddels toonaangevend worden genoemd, maar uit een recent rapport van het Carbon Disclosure Project (CDP) blijkt dat er weinig reden is tot feestvreugde. Het CDP, dat de CO2-emissies van de grootste drieduizend bedrijven ter wereld in kaart brengt op basis van gegevens die de betreffende bedrijven zelf verstrekken, concludeert in het rapport The Carbon Chasm dat veel bedrijven weliswaar veel doen aan het terugdringen van de emissie van CO2, maar dat het tempo waarmee dat gebeurt veel te laag is.

Als de grootste bedrijven van de wereld doorgaan met de reductie van CO2 in het huidige tempo en hun doelstellingen op dat gebied niet aanpassen, zal een reductie van 80 procent ten opzichte van 1990 pas in 2089 worden gehaald, zo is in het rapport te lezen.

De onderzoekers wijzen erop dat dat 39 jaar te laat is. Wetenschappers van het Internationale Klimaatpanel (IPCC) van de VN hebben immers voorgerekend dat, om grote klimaatveranderingen te voorkomen, die afname van CO2-uitstoot al in 2050 behaald moet zijn. Het onderzoek van het CDP is overigens gebaseerd op de uitstootgegevens van de honderd grootste bedrijven ter wereld van de afgelopen negen jaar.

‘Bedrijven moeten echt met een steviger aanpak komen om doelstellingen op de lange termijn te halen’, zei Paul Dickinson, bestuursvoorzitter van het Carbon Disclosure Project, dat overigens werd opgericht op initiatief van grote beleggers, die inzicht wilden hebben in de uitstoot van broeikasgassen van bedrijven.

De grootste honderd bedrijven ter wereld dringen hun CO2-uitstoot nu jaarlijks gemiddeld terug met 1,9 procent, terwijl dat 3,9 zou moeten zijn om de doelstelling van het IPCC te halen.

In het laatste onderzoek van het CDP zijn alleen de Nederlandse bedrijven ING en Shell meegenomen, maar dat ook hier nog een wereld te winnen is, blijkt uit een onderzoek dat de Vereniging van Beleggers voor Duurzame Ontwikkeling (VBDO) eerder dit jaar deed.

Uit dat onderzoek (dat overigens over meer dan CO2-uitstoot alleen gaat) onder 52 Nederlandse beursgenoteerde bedrijven blijkt dat slechts vier bedrijven rapporteren over zowel hun CO2-uitstoot als hun doelen op dat gebied. ‘Eigenlijk een schrikbarend laag aantal’, zegt Anne van Lakerveld, onderzoekster bij VBDO.

Nederland loopt daarmee ook ver achter op de grootste honderd bedrijven ter wereld, waarvan volgens het CDP 73 procent ‘een of andere doelstelling heeft op het gebied van CO2-reductie’.

De rapporten van het CDP en de VBDO geven te denken over de juichstemming bij de duurzame voorhoede van Nederland. Op basis waarvan bepalen zij eigenlijk hun doelstellingen voor CO2-reductie? Die vraag blijkt niet besteed aan TNT. Het bedrijf heeft geen doelstellingen op het gebied van de uitstoot van broeikasgassen. Dat is een doorn in het oog van de VBDO. Zij heeft er bij het bedrijf al meerdere malen op aangedrongen duidelijke targets op te stellen, maar tot op heden is het er niet van gekomen. In een reactie laat TNT weten dat het momenteel doelstellingen opstelt op basis van werkelijke ervaring. ‘Want aan loze targets gaat de wereld ten onder.’ De woordvoerder laat weten dat het bedrijf zijn doelstellingen voor de komende jaren in 2010 bekend zal maken.

Twee andere vaste Nederlandse bestormers van internationale duurzaamheidsranglijsten, AkzoNobel en DSM, hebben wel doelstellingen geformuleerd voor zichzelf.

Over de totstandkoming daarvan zegt Fokko Wientjes, directeur sustainability bij DSM: ‘Het is een combinatie van wat technologisch mogelijk is en wat de kosten zijn van de investeringen die nodig zijn om die reductie te realiseren. We hebben het niet voor niks over people, planet, profit. Het kan niet zo zijn dat je bedrijf het lootje legt omdat er te veel investeringen zijn gedaan in schone technologieën.’

André Veneman, directeur Corporate Social Responsibility bij AkzoNobel, zegt dat ‘zijn’ bedrijf, bij het vaststellen van de doelstellingen, vooral kijkt naar de gebieden waarop het in vergelijking met de beste voorbeelden uit het lijstje van Dow Jones slecht scoort. ‘Daar is voor ons dus nog winst te halen.’

Gecombineerd met een bedrijfseconomische blik op de zaak, heeft AkzoNobel (dit jaar tweede in de DJSI) vastgesteld dat het tot 2020 een reductie wil halen van 25 procent. Dat dat niet genoeg is om de IPCC-doelstellingen te halen, geeft Veneman grif toe. ‘Maar meer dan dit kunnen wij in de huidige situatie niet doen.’

Met ‘de huidige situatie’ doelt Veneman vooral op het nog ontbreken van een wereldwijd systeem van beprijzing van CO2-uitstoot. Het mondiale systeem, dat hoog op de agenda zal staan bij de klimaattop in Kopenhagen in december van dit jaar, is volgens Veneman noodzakelijk ‘omdat het dan pas interessant wordt om minder fossiele brandstoffen te gebruiken en nog meer te investeren in reductie’.

Wientjes is het daar roerend mee eens, maar wijst er ook op dat dat pas het begin van de oplossing van het probleem is. ‘Bedrijven kunnen reduceren wat ze willen, maar uiteindelijk is het de consument die bepaalt wat hij koopt. Die moet dus in staat gesteld worden een keuze te maken. Per product moet hij kunnen zien hoeveel CO2 er tijdens het productieproces is uitgestoten, hij moet weten dat die gegevens kloppen en hoe hij die informatie moet interpreteren.’

De VBDO denkt dat ook een directe koppeling tussen (een gedeelte van) de beloning van bestuurders en de reductiedoelstellingen van het betreffende bedrijf, kunnen helpen bij het versnellen van de reductie. AkzoNobel is een eind op weg met een koppeling aan de plaats waar het bedrijf eindigt in de index van Dow Jones. Zo ver is DSM nog niet. ‘We kijken doorlopend naar onze beloningsmethodiek. Meer kan ik daar niet over zeggen’, aldus Wientjes.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden