Wachten op De Toverspreuk

De actualiteit roept soms een universeel verhaal in herinnering, dat in de kunsten vorm kreeg. In deze rubriek aandacht voor deze ‘archetypes’ van het nieuws....

Arjan Peters

En de olie blijft maar omhoog komen. Geen methode lijkt effectief om de lekkende bron op de bodem van de Golf van Mexico te dichten. Zagen, pompen, boren, spuiten, gehannes met trechters en zware modder, niets werkt. Het droevigst was nog wel de vondst van oliemaatschappij BP om objecten van allerlei formaat, zoals golfballen en repen rubber, in de afsluiter te spuiten. Hoe kom je erop? Die golfballen, dat heeft een BP-bons vast in zijn vrije tijd bedacht – tijdens het golfen. Wacht eens, dacht hij toen hij een greep deed in het ballenhok. Maar die repen rubber, dat tekent de wanhoop. Misschien heeft diezelfde bons thuis ooit een lastige lekkage provisorisch gestopt met rubber, en verdomd, die reep zit nog steeds in de muur. Onthouden!

Maar de rubberrepen verdwijnen in het gat, achter de golfballen aan, en als antwoord komen er miljoenen nieuwe liters olie naar boven. De milieuramp zwelt aan tot gigantische proporties.

Hoe ging dat gedichtje ‘Der Zauberlehrling’ van Goethe toch weer? Weimar, 1797. De oude tovenaar gaat de werkplaats uit, zijn leerling heeft geen zin om zelf eindeloos water te dragen naar het bad. Hij zet de hoed van zijn meester op het hoofd, en krijgt de bezem (door magie voorzien van armen en benen) zelfstandig aan het werk. Met twee emmers tegelijk stort de bezem het bad vol. Maar dan: ‘Stehe! Stehe/ Denn wir haben/ Deiner Gaben/ Vollgemessen!/ Ach! Ich merke es: Wehe! Wehe/ Hab’ ich doch das Wort vergessen!’

En het water blijft maar stromen. De leerling pakt er een bijl bij, hakt de vervloekte bezem in stukken, maar zij vermeerderen zich en groepsgewijs gaan ze verder met water dragen. ‘Herr und Meister! Hör mich rufen!’ Daar zitten we nu ook. Barack Obama is de tovenaarsleerling, die de aanhoudende vloedgolf ‘om razend van te worden’ noemt.

Alleen magie kan uitkomst brengen. Goethe baseerde zich op Lucianus (2de eeuw na Christus), schreef een gedichtje dat goed afloopt, Paul Dukas maakte er 1897 muziek bij, Walt Disney tekende daar in Fantasia (1940) de episode bij met Mickey Mouse als aandoenlijke tovenaarsleerling.

Heerlijk, omdat het goed afloopt: de oude tovenaar keert terug, breekt de betovering, en stuurt de bezems terug. Golfballen en repen rubber? Kom nou. Barack moet de verlossende spreuk instuderen, en de armen spreiden boven de stroom: ‘Change! Yes we can!’ Als die woorden iets betekenen, moeten zij nú hun kracht bewijzen. Geen daden maar woorden.

Arjan Peters

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden