Wacht op de zegen die 15 oktober heet

'Houd jullie jassen maar aan', zegt Tanja Topic terwijl ze ons binnenlaat. Ik heb de bekendste politieke commentator van de Republika Srpska, het Servische deel van Bosnië, om een interview over de verkiezingen gevraagd. Topic ontvangt ons - tolk Natasha en ik - in haar kantoor in het centrum van Banja Luka.

Leen Vervaeke

Het lijkt de ideale werkplek. Het kantoor zit in een fraai geornamenteerd herenhuis uit de tijd van de Oostenrijks-Hongaarse dubbelmonarchie, dat uitkijkt op de boomrijke hoofdstraat van Banja Luka. Binnen heeft ze een ruime kamer, met een gigantisch bureau en een zithoek voor gasten. Op tafel prijkt een schaal koekjes.


Maar alle troeven vallen in het niets bij dat ene grote nadeel: het is er ijskoud. Zelfs met jas aan ben ik na een uur interviewen helemaal verkleumd. Als we weer buiten staan, klaagt tolk Natasha: 'Ik voel de kou tot in mijn botten.'


Topic kan er niets aan doen. De verwarming in haar gebouw gaat pas op 15 oktober aan, en geen dag vroeger. De temperatuur mag op de dag van het interview 10 graden Celsius bedragen, er mag een snijdende noordenwind waaien, de verwarming blijft uit.


Topic' gebouw is een van de vele in Bosnië (overigens in heel Oost-Europa) die zijn voorzien van blokverwarming. Een centrale ketel, in dit geval op stookolie, levert warmte aan een heel gebouw of zelfs een hele woonwijk. Een gemeentedienst zet de stookinstallaties aan, en toont zich daarbij weinig flexibel.


'Als de winter vroeg komt, klagen de mensen steen en been over de kou', zegt Natasha. 'De gemeente is onverbiddelijk: 15 oktober is 15 oktober. Anderzijds moeten ze de huizen verwarmen tot 15 april, maar als het eerder warm wordt, dan gaat de verwarming wel uit. Dan zijn ze plots wel flexibel.'


Veel inwoners van Banja Luka willen liefst vandaag nog af van hun blokverwarming, zeker omdat die duurder is dan individuele verwarming. 'Het hele jaar door betaal ik maandelijks 40 euro, een eigen gasketel zou veel goedkoper zijn', zegt een jonge architect.


Maar ja, gas is er niet in Banja Luka. In Bosnië is alleen Sarajevo aangesloten op het gasnet, sinds de Olympische Spelen van 1984. De 225 duizend inwoners van Banja Luka kijken reikhalzend uit naar de komst van gas, die al jaren wordt aangekondigd.


Want nu werken veel verwarmingsinstallaties nog ouderwets op houtsblokken. Voor de huizen liggen grote stapels brandhout, klaar voor de winter. Omdat je zo'n verwarming niet snel kunt aan- en uitzetten, wachten veel eigenaren met verwarmen tot de winter definitief is begonnen.


Op de eerste koude dagen van oktober betekent dat een overweldigende meerderheid aan onverwarmde huizen. Voor mijn volgende interviews probeer ik daarom af te spreken in die enkele cafés van Banja Luka die de komst van gas niet hebben afgewacht, en alvast een elektrische cv-ketel hebben geïnstalleerd.


In alle andere gebouwen houd ik mijn jas aan, schuif ik rond elektrische kacheltjes, en verlang ik hevig, zeer hevig, naar 15 oktober.


Leen Vervaeke


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden