NieuwsEuthanasie

Waarschuwing voor arts na euthanasie op 67-jarige demente vrouw

Voor de tweede keer hangt een arts strafrechtelijke vervolging boven het hoofd na euthanasie op een ernstig dementerende patiënt. Een verpleeghuisarts van het Expertisecentrum Euthanasie, voorheen de Levenseindekliniek, kreeg dinsdag een waarschuwing van het medisch tuchtcollege omdat ze niet zorgvuldig zou hebben gehandeld.

Een demente vrouw 97 jaar staart door het raam naar haar achtertuin. Beeld Hollandse Hoogte / Hans van Rhoon

Volgens het tuchtcollege had ze onvoldoende onderbouwd waarom ze afweek van het negatieve advies van de SCEN-arts, de tweede onafhankelijke arts. Die vond dat geen sprake was van ondraaglijk lijden bij de patiënt.

Een arts is volgens de wet niet verplicht om dit SCEN-advies te volgen. Justitie wil nog niet zeggen of de verpleeghuisarts daadwerkelijk wordt vervolgd, maar het lijkt erop dat justitie eerst wilde zien hoe het tuchtcollege zou oordelen. Het OM is al sinds 2018 bezig met een strafrechtelijk onderzoek tegen de verpleeghuisarts.

Een eventuele vervolging zou passen bij de wens van topman Rinus Otte van het Openbaar Ministerie om meer jurisprudentie te creëren op het gebied van euthanasie bij dementie. In 2019 werd de eerste rechtszaak gevoerd tegen een verpleeghuisarts. Zij werd uiteindelijk ontslagen van rechtsvervolging. Maar Otte kondigde onlangs aan dat het ‘zomaar zou kunnen’ dat er opnieuw een arts zou worden vervolgd, met name als dit zou gaan over de vraag of de patiënt wel ondraaglijk lijdt.

Wilsverklaring

De nieuwe zaak draait om een 67-jarige patiënte, die van tevoren in haar wilsverklaring schrijft dat ze ‘absoluut’ geen opname in het verpleeghuis wil. Zodra dat gebeurt, wil ze ‘dat er actieve euthanasie wordt uitgevoerd’. Al in 2011 vraagt ze vergeefs om euthanasie: de huisarts voelt er niets voor. In 2013 belandt ze alsnog in een verzorgingshuis. Daar vertoont ze probleemgedrag: ze is agressief, boos en heeft huilbuien. Ze slaat, schopt en schreeuwt en verzet zich tegen alle handelingen, zoals het verschonen van luiers met ontlasting. Een samenhangend gesprek is niet meer mogelijk.

In 2017, vier jaar na opname, komt er alsnog een euthanasietraject. De arts van het Expertisecentrum Euthanasie, die zeer ervaren is en zeventig keer euthanasie uitvoerde, doet uitgebreid onderzoek. Ze observeert en spreekt urenlang met verplegenden, verzorgenden en familie en besluit uiteindelijk aan het verzoek te voldoen.

Maar zodra ze de zaak inbrengt bij de SCEN-arts, adviseert die negatief: hij vindt dat de boosheid en het verzet van de patiënte door de vergevorderde dementie ‘zonder inhoud’ is en daarom niet meer gezien kan worden als actueel lijden.

Advies

De verpleeghuisarts bespreekt de zaak daarop met zes artsen van het Expertisecentrum Euthanasie. Volgens haar advocaat Tim Vis oordelen zij unaniem dat de euthanasie voldoet aan de zorgvuldigheidseisen en dat de patiënt wel degelijk ondraaglijk lijdt. Dat één arts toch vindt dat de euthanasie niet uitgevoerd moet worden, komt alléén door het negatieve SCEN-advies, zegt Vis. ‘De collega wilde enkel voorkomen dat de arts daardoor problemen zou krijgen.’ De arts besluit geen tweede SCEN-advies te vragen. Het tuchtcollege vindt dat de beschuldigde arts dit beter had moeten toelichten.

De verpleeghuisarts vraagt vervolgens nog wel een kritische collega om advies. Die stelt dat het niet mogelijk is inzicht te krijgen in haar denken of voelen, maar dat de patiënte ‘in haar ontluistering een deerniswekkende indruk’ maakt.

Volgens het tuchtcollege vormt zijn verslag onvoldoende onderbouwing om van het SCEN-advies af te wijken. Maar advocaat Vis zegt dat de kritische collega wel degelijk achter de euthanasie stond en later zelfs de naald inbracht bij de patiënte. Volgens hem liet het tuchtcollege meerdere relevante verklaringen van artsen weg uit het oordeel. ‘Zeer betreurenswaardig’, zegt hij.

De betrokken verpleeghuisarts is sinds het begin van het strafrechtelijk onderzoek niet meer in staat geweest om te werken, aldus het Expertisecentrum Euthanasie. ‘Dit duurt al drie jaar’, zegt een woordvoerder. ‘Het heeft een enorme wissel op haar getrokken. Deze wens om jurisprudentie gaat ten koste van artsen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden