InterviewBestuurders in Tilburg

Waarschuwing uit Brabant: ‘We staan er slechter voor dan twee maanden geleden’

‘Alle ogen zijn nu gericht op de opening van restaurants en terrassen op 1 juni.' zegt burgemeester Theo Weterings van Tilburg.Beeld Aurélie Geurts

In Tilburg komt de goede relatie tussen het stadhuis en het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis langzaam onder druk te staan. Voor zorgbestuurder Bart Berden komt de versoepeling van de coronamaatregelen te vroeg, burgemeester Theo Weterings gelooft dat deze ‘Van Dissel-proof kan worden uitgevoerd’.

Elf weken geleden werd patiënt nul binnengebracht in het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (ETZ) in Tilburg, een 56-jarige man uit Loon op Zand die een lederbeurs in Noord-Italië had bezocht en daarna carnaval in de regio had gevierd. En dus konden ETZ-bestuursvoorzitter Bart Berden en burgemeester Theo Weterings van meet af aan vol aan de bak in de coronacrisis, die eerst over Brabant en daarna over heel Nederland spoelde.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

‘Nog nooit is er zo veel verwevenheid geweest tussen het openbaar bestuur en de zorg’, stelt Berden, die ook voorzitter is van het samenwerkingsverband van Brabantse zorginstellingen ROAZ. De ziekenhuistopman en de burgemeester, die ook voorzitter is van de veiligheidsregio, trokken samen op om het virus te bestrijden – ieder vanuit zijn eigen rol.

Maar nu lijkt er toch wat spanning te komen in de relatie tussen de openbaar bestuurder en de zorgbestuurder. Want terwijl Berden bang is voor een tweede golf die te snel komt en vanuit het perspectief van de zorg liever nog geen versoepeling van maatregelen ziet, heeft Weterings ook te maken met een bevolking die niet langer binnen wil blijven.

‘We kunnen deze crisisstand niet onbeperkt aanhouden’, zegt Weterings. ‘We moeten de mensen perspectief bieden. Ontspanning in de samenleving is ook belangrijk.’ Berden: ‘Ik houd m’n hart vast. De druk in de zorg blijft onverminderd hoog. Daarom zeg ik tegen Theo, die aan de knoppen zit: wees voorzichtig met die versoepeling van maatregelen.’

Bestuursvoorzitter Bart Berden van het Elisabeth-TweeSteden Ziekenhuis (links) en burgemeester Theo Weterings van Tilburg.Beeld Kiki Groot

Hoe is de situatie nu in Brabant?

Berden: ‘In het land heerst wel euforie, alsof de slag gewonnen is. Maar wij hebben in Brabant nog steeds 40 à 45 procent van onze ic-capaciteit vol met coronapatiënten liggen. De instroom van nieuwe coronapatiënten in de ziekenhuizen blijft ook hoog. Die neemt in deze provincie veel minder snel af dan gehoopt en ook minder snel dan elders in Nederland. Daarnaast hebben we de reguliere zorg – met tienduizenden mensen op de Brabantse wachtlijst – nog maar beperkt kunnen opstarten.

‘Brabant is het kanariepietje van Nederland. Wij hadden de eerste coronabesmettingen in Nederland en hebben daardoor waarschijnlijk ook de meeste besmettingen. Als door de versoepeling van maatregelen het virus weer opleeft, dan zullen we dat hier het sterkst merken. Daarbij staan we er nu veel slechter voor dan twee maanden geleden.

‘Als er een tweede golf aankomt tussen nu en drie of vier maanden, kunnen we die minder goed opvangen dan de eerste golf. Want twee maanden geleden was alles nieuw. Het was alle hens aan dek, alle verloven werden ingetrokken en het zorgpersoneel werkte zich een slag in de rondte. Dat kunnen ze niet op korte termijn nogmaals doen, daarvoor hebben ze gewoon de energie niet meer. Onze mensen zijn ook toe aan vakantie. Als die golf in het najaar komt, is die beter te managen.’

Weterings: ‘Bart zegt wel dat ik aan de knoppen zit, maar het is de minister-president die aan de knoppen zit. Wij geven als voorzitters van de veiligheidsregio’s slechts advies en voeren de maatregelen uit. Ik luister echt wel naar Bart en houd in de gaten wat de zorg aankan. Natuurlijk zit er enige spanning in onze samenwerking. Maar de maatschappij heeft een ventiel, een uitweg nodig. Je moet mensen perspectief bieden. Na de intelligente lockdown is ook een intelligente afbouw nodig en mogelijk.’

Hoe zit het met de reguliere zorg in de ziekenhuizen?

Berden: ‘We opereren nog steeds op minder dan 50 procent van onze capaciteit – daar hebben we de mensen niet voor. Bij het ETZ hebben we 4.500 achterstallige operaties, in heel Brabant staan 70 duizend mensen op de wachtlijst. En dagelijks groeien de wachtlijsten.

‘Het is alle ballen op corona geweest. Maar we hebben nu een crisis in de crisis: al die hart- of kankerpatiënten die niet meteen geholpen kunnen worden. Het is een sluipende, veel stillere crisis. Ik hoor individuele patiënten die zwaardere problemen hebben gekregen. Als je symptomen van kanker hebt of je hartklep moet worden vervangen, is het natuurlijk het best om snel in te grijpen. Echt acute operaties zijn altijd wel doorgegaan, maar veel is uitgesteld. Mensen wachten langer dan verantwoord. Dat plekje of knobbeltje op de huid, een kwaadaardige huidtumor kan snel uitzaaien.

‘Ik vind het moeilijk om te zeggen, maar er overlijden mensen op de wachtlijst. De vraag is nu ook: hoe ga je het rantsoen verdelen? Dat is nu veel complexer. Het afwegen van al die patiëntengroepen zonder corona komt nu aan bod. Bijkomend probleem is dat een coronapatiënt soms wel 25 dagen op de ic ligt. Andere ic-patiënten zijn meestal na een dag weer vertrokken. Dat betekent dat je op het ic-bed van die ene coronapatiënt 25 andere patiënten zou kunnen helpen. Over dat dilemma zal nog indringend gediscussieerd gaan worden, denk ik.’

Weterings: ‘Die zorg over groeiende wachtlijsten hebben wij ook. Bovendien vragen de huisartsen zich af: komen de mensen nog wel naar ons toe met hun gezondheidsklachten? Eerst kwamen ze niet uit angst voor corona, nu niet uit een soort beschaamdheid. Ze denken dat corona voor alles gaat.’

Is het daarom nog te vroeg voor een versoepeling van de coronamaatregelen?

Berden: ‘Ik vind van wel. De testcapaciteit is nog niet op orde. Nu kijken we steeds hoeveel patiënten in de ziekenhuizen binnenkomen om het effect van bepaalde maatregelen te meten. Dat kan je beter en sneller met testen doen.

‘Iedereen lijkt het alleen nog maar te hebben over vakanties en terrasbezoek. Maar we zijn er nog lang niet. Het moet allemaal behoedzamer, langzamer. Dat is ook wel een toenemende frustratie onder het zorgpersoneel. Dat denkt ook: in wat voor wereld zitten we? In het kleine Bernhoven-ziekenhuis werd de spoedeisende hulp twee maanden geleden overlopen door patiënten in acute nood. Dat vergeet je als professional nooit meer. Toen hebben we ook alarm geslagen, toen de rest van het land nog onbekommerd feest vierde en op het terras zat.

‘We hebben het toen maar net gered. Nu waarschuwen we opnieuw: land, wees voorzichtig. Het is nog steeds heel spannend. En als het weer misgaat, dan is de crisis minder makkelijk te managen dan twee maanden geleden.’

Twee zussen spreken elkaar in Baarle-Nassau.Beeld Aurélie Geurts

Weterings: ‘Die solidariteit met de zorg is er wel degelijk. Maar ik denk dat een versoepeling van de maatregelen wel verantwoord is en Van Dissel-proof kan worden uitgevoerd. Het gaat om crisisbeheersing. Natuurlijk zit er spanning tussen wat nodig is om enerzijds de witte crisis (in de gezondheidszorg) te bezweren en anderzijds om de economische crisis aan te pakken. Maar als de situatie in de ziekenhuizen verslechtert, gaat het hele pakket gewoon niet door.

‘Alle ogen zijn nu gericht op de opening van restaurants en terrassen op 1 juni. Daarover moet het kabinet nog wel een besluit nemen. Ook in het Veiligheidsberaad wordt gesproken over die datum, want 1 juni is maandag, de laatste dag van het Pinksterweekend. De vraag is of die versoepeling niet de eerste dag van het Pinksterweekend kan ingaan. Maar daar zullen we zeker niet lichtzinnig mee omgaan.’

Berden: ‘Waar we het wel over eens zijn, is dat we de maatregelen liever gradueel afbouwen dan dat je een harmonica krijgt – versoepelen, verscherpen, versoepelen. Dat is voor burgers en zorgmedewerkers niet vol te houden.’

Weterings: ‘Ik ga daar secuur mee om. Kijk naar Seoul: in een keer waren daar weer meer besmettingen omdat de nachtclubs en bars opengingen – en daarna weer dicht. Dat willen we niet in Nederland. Zulk wisselend beleid is niet te verkopen en uit te leggen aan de bevolking.’

Lees ook 

Rutte’s route uit de lockdown biedt perspectief, maar ook een hoop verwarring en gemor
De anderhalvemetersamenleving van Mark Rutte blijkt geen rechte weg omhoog uit de lockdown, maar een kronkelpad vol vertakkingen, hobbels en ingewikkelde spelregels. Kon dat niet wat simpeler?

Weer naar het voetbalstadion of een concert? Vergeet het maar, zeggen epidemiologen
Van Duitsland tot Zuid-Korea ziet men het coronavirus weer om zich heen grijpen. Het begin van de beruchte ‘tweede golf’? En hoe gaat het verder?

De belangrijkste grafieken en kaarten over de uitbraak van het coronavirus in Nederland en in de wereld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden