Opinie

'Waarom zouden de opstandelingen chemische wapens tegen zichzelf gebruiken?'

Dus iemand vermoordt zijn eigen vrienden en familie voor een onduidelijk politiek doel. Dat is wel de meest dwaze argumentatie die ik ken. Dat is ongeveer hetzelfde als beweren dat christenen in Egypte hun eigen kerken in brand hebben gestoken om de Moslimbroederschap zwart te maken, schrijft Maarten Zeegers.

Een handout van de Syrische oppositie zender Shaam News Network toont een rij slachtoffers van de vermeende gifgasaanval. Beeld anp

Op internet doken woensdag tienallen video's op die door merg en been gaan. Rijen kinderlijkjes gewikkeld in witte doeken, mannen die in verkrampte toestand op de grond kronkelen, een moeder die haar dode kind komt identificeren. Gevolgen van een gifgasaanval op een voorstad van Damascus, een stad waar ik twee jaar geleden vrijwel elke week kwam. Ik heb bij de beelden lang moeten huilen. (En nu ik dit schrijf weer.)

Diezelfde avond nog trok een deskundige deze beelden op televisie zonder navraag of onderzoek direct in twijfel met 'We moeten kritisch blijven', en 'Het is niet bewezen dat er daadwerkelijk gifgas is gebruikt.'

Veldhospitalen
Mijn vrienden in de getroffen stad die in veldhospitalen zijn geweest, bevestigen echter allemaal de beelden: mensen die in hun slaap zijn gestikt, slachtoffers die volledig waren verlamd, en zelfs hun hoofd niet meer konden bewegen. Anderen hadden verwijde pupillen of waren totaal in shock. Wat zou dit anders kunnen zijn dan een aanval met zenuwgas? Of je moet zure regen of asbest als serieuze optie overhouden.

Deskundige: 'Misschien zijn die beelden wel in scène gezet door de oppositie.'

Echt waar? Dat betekent dus dat er een groot toneelstuk wordt opgevoerd. Dat mijn vrienden tegen mij liegen, dat de mannen op de video's in shock eigenlijk acteurs zijn, dat de kinderen in lijkenzakken alleen maar slapen, en dat dit alles onder zo'n strakke regie staat dat het niet uitlekt.

Deskundige: 'Ok, misschien was het toch zenuwgas, maar het kan net zo goed door de rebellen zijn gebruikt.'

Sterke haat
Nu ken ik de voorstad waar de aanval plaatsvond vrij goed. Het is een traditionele en streng gelovige soennitische gemeenschap die van oudsher een sterke haat koestert tegen het regime. Het waren ook de eerste inwoners van Damascus die de wapens opnamen tegen het regime. Meer dan een jaar geleden wisten gewapende opstandelingen de troepen van Assad hier te verdrijven. Momenteel heeft het leger het gebied omsingeld en bestookt het dit rebellenbolwerk voortdurend met bommen, mortieren en raketten (waarbij vaker burgers omkomen dan opstandelingen).

Aanhangers van het regime zitten hier allang niet meer. Die zijn gevlucht of gedood. Als de opstandelingen in dit gebied al over chemische wapens zouden beschikken, waarom gebruiken ze die dan tegen zichzelf, tegen de mensen van wie zij steun krijgen? Tegen hun eigen medestrijders? Tegen hun eigen vrouwen en kinderen? Waarom schieten ze die raketten niet op wijken die onder controle staan van het regime?

Deskundige: De rebellen doen dit om te provoceren en de wereld voor de gek te houden. Ze hopen hiermee de internationale gemeenschap tot ingrijpen te dwingen.

Dwaze argumentatie
Aha. Dus iemand vermoordt zijn eigen vrienden en familie voor een onduidelijk politiek doel. Dat is wel de meest dwaze argumentatie die ik ken. Dat is ongeveer hetzelfde als beweren dat christenen in Egypte hun eigen kerken in brand hebben gestoken om de Moslimbroederschap zwart te maken. En oh ja, we hebben alleen maar beelden van brandende kerken gezien, dat wil niet zeggen dat ze ook daadwerkelijk zijn aangestoken.

'Ja, maar', zegt de deskundige, 'de gifgasaanval komt precies op het moment dat VN-wapenexperts in Syrië zijn om onderzoek te doen naar chemische wapens. Het regime is echt niet zo dom dat het juist nu een gifgasaanval uitvoert.'

Inderdaad. Het regime is niet dom. Het weet donders goed dat het van de internationale gemeenschap toch niets te vrezen heeft (rode lijnen of geen rode lijnen). De trouwe bondgenoten Rusland en China torpederen automatisch alle bedreigende resoluties met een veto. Dat weten de opstandelingen ook. Die maken echt geen duizend slachtoffers in de hoop een politieke rimpeling te veroorzaken, waarvan ze zelf ook wel weten dat het geen resultaat zal hebben.

Onderzoek
Het bewijs werd gelijk geleverd. Naar aanleiding van de chemische aanval kwam woensdagavond de VN-Veiligheidsraad voor een spoedzitting bijeen. Het resultaat: er komt géén onderzoek, maar ze blijven de zaak nauwlettend volgen. Hartverscheurende beelden die wijzen op het gebruik van zenuwgas, berichten over meer dan duizend doden, de grootste gifgasaanval sinds Halabja (in 1988 in Irak), en er komt niet eens een onderzoek?!

VN-diplomaten hebben verklaard dat Rusland en China een dergelijk onderzoek hebben geblokkeerd. En die VN-wapenexperts dan? Die heeft het regime voor alle zekerheid maar opgesloten in hun vijfsterrenhotel.

De deskundige krijgt uiteraard het laatste woord: 'Ja maar die rebellen zijn ook geen lieverdjes. En ze vormen trouwens ook een bedreiging voor Israël.'

Maarten Zeegers is arabist en auteur van het boek Wij zijn Arabieren (2012)


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.