'Waarom zou ik vrijwillig loon gaan inleveren?'

Deze week verscheen de 'Plasterk-2.651': een lijst met alle grootverdieners in de (semi)publieke sector. Ze zouden salaris moeten inleveren, vindt minister Plasterk. Maar wat vinden zij zelf? En wat verdienen bestuurders in het buitenland? Drie pagina's topsalarissen in de publieke sector.

Directeur Nurten Albayrak kreeg het te verduren, toen duidelijk werd hoe hoog haar salaris was bij het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers. Ze wist niet wat haar overkwam. 'Er zijn in Nederland 2.039 topambtenaren die meer verdienen dan de balkenendenorm', zei ze. 'Van hen ben ik er één.'


Het zijn er meer: 2.651, en het zijn niet allemaal ambtenaren. Ze staan op de lijst die deze week door minister Plasterk van Binnenlandse Zaken werd gepubliceerd: een staalkaart van veelverdieners in publieke dienst. Het is Plasterks missie een einde aan te maken aan de superinkomens die steeds opnieuw voor onrust en onmin zorgen. Vanaf dit jaar krijgt geen bestuurder meer dan 187.340 euro, en daarna moet het nog verder terug.


Veel verdienen is de cultuur geworden, zegt Plasterk nadrukkelijk - en hij is erop gebrand die cultuur terug te dringen. Of de topmensen dus maar alvast vrijwillig salaris willen inleveren, als gebaar. Dat zou chic zijn.


Wat vinden de veelverdieners daar eigenlijk zelf van?


Bestuursvoorzitter Koos Moerland (216.186 euro) van zorginstelling Cura Mare in Dirksland: 'Het is wrang om te worden neergezet als graaier. Ik doe mijn stinkende best om dit ziekenhuis te besturen en overeind te houden. Als ik mijn energie in het bedrijfsleven had gestopt, had ik vijf keer zo veel verdiend. Dat is ook een manier om ernaar te kijken.'


Bestuursvoorzitter Patty van Belle (193.483 euro) van de Stichting Arduin in Middelburg: 'Er is niets zomaar bandeloos gedaan. Ik ben ingeschaald en heb me aan de norm gehouden. Wil je kwaliteit in huis hebben, dan vraag ik me af of het verstandig is als Plasterk de salarissen nog verder verlaagt. Ik kan toch ook niet minder gaan verdienen dan mijn managers?'


Veelgehoorde wedervraag: 'Heeft u Matthijs van Nieuwkerk al gebeld?'


Wie rondvraagt over salarissen in de publieke sector, stuit op zenuwachtige secretaresses en hoge verdedigingswallen, opgeworpen door afdelingen communicatie. Dat alleen al, geeft het ongemak aan waarmee sommige veelverdieners kampen. Zelf vinden ze een loon van een dikke twee ton prima; dat de buitenwereld daarover anders denkt, is lastig. Bestuurder Marco Meerdink (288.130 euro) van Espria in Meppel laat via zijn concerndirecteur marketing & communicatie weten zich 'altijd aan de wettelijk regels te houden', en verder 'geen commentaar' te hebben op de vraag waarom er vijf medewerkers van zijn zorginstelling meer verdienen dan de premier. Eelco Damen van de Amsterdamse zorggroep Cordaan (255.931 euro), en vicevoorzitter van de vereniging van zorgdirecteuren, laat een communicatiemedewerker, via een ingehuurde interim-pr-adviseur, zeggen niet te reageren.


Op de dinsdag gepubliceerde lijst staan de topinkomens van 2011, een allegaartje van vooral veel mensen uit de zorg en de wereld van de woningcorporaties. Er zijn een hoop artsen bij, met als hoogtepunt een specialist van 454.807 euro in het academisch ziekenhuis in Leiden. Verzekeraar Achmea heeft acht 'senior managers' en twaalf directeuren boven de norm, er is een hele trits luchtverkeersleiders. Er zijn 'adviseurs', directeuren van Kamers van Koophandels, allerhande managers en politieagenten (het korps in Amsterdam heeft er drie) plus directeuren van de publieke omroep (Jan Slagter van MAX: 251.579 euro).


Er staan ook drie 'buitengewoon adviseurs' en een 'implementatiemedewerker' van Plasterks eigen ministerie op, plus zijn voormalige secretaris-generaal, Roos van Erp (232.530 euro), afkomstig uit het bedrijfsleven. Zij was een van degenen die ruzie maakten met Nurten Albayrak (281.866 euro) over haar salaris. Albayrak beschrijft in een interview met de Volkskrant hoe dat ging: 'Het was een rare sfeer. De secretaris-generaal pakte een roze calculator uit haar tas en begon mijn salarisstrook regel voor regel na te rekenen. 'Ik zie het al', schreeuwde ze, 'je verdient meer dan ik. Dat kan niet'.'


Allemaal moeten ze terug. Want het geld dat ze verdienen is van de belastingbetaler, en in matige tijden past ook hen matigheid. Dat is het 'volksgevoel', zegt één van hen, 'en daar hebben we ons maar naar te schikken geloof ik.'


Dominique Weesie (213.229 euro) , presentator, directeur en voorzitter van publieke omroep PowNed kreeg dat volksgevoel deze week recht in zijn gezicht, toen De Telegraaf hem met foto op de voorpagina zette, tussen de andere 'absolute toppertjes' als Matthijs van Nieuwkerk (493.420 euro) en ex-politicus Roger van Boxtel (391.071 euro). Weesie is er open over. Precies zijn omroep richt zich op de zorgen en ergernissen van de gewone man, 'dus ik begrijp de woede heel goed. Dat maakt het best wel ongemakkelijk.'


Maar hij begrijpt ook waarom hij er niet over peinst vrijwillig salaris in te leveren - tegen het gevoel van zijn eigen kijkers in. 'Ik draai drie banen tegelijk. Ik werk elke dag van half 9 tot 12 uur 's avonds. Dat is heftig. Als ik er een rotzooi van zou maken, geef me op mijn falie, maar dat is niet zo. Wij hebben geen overhead, geen secretaresses, geen woordvoerders. Wij krijgen een budget en daarmee doen we het. In mijn vorige baan bij GeenStijl verdiende ik veel meer. En als de wet me voorschrijft minder te gaan verdienen, ben ik de eerste die meedoet.'


Dat is vooralsnog geen groot probleem. Met de nieuwe Wet Normering Topinkomens verdwijnt iedereen rond de twee ton vanzelf van de lijst, omdat pensioenen en onkostenvergoedingen niet langer worden meegeteld. Bovendien raakt de wet alleen bestuurders, waardoor bijvoorbeeld alle luchtverkeersleiders (75), medisch specialisten en presentatoren van de publieke omroep gewoon mogen blijven verdienen wat ze verdienen. Er is bovendien een overgangsregeling van zeven jaar, zodat mastodonten als voorzitter Aalt Dijkhuizen van de universiteit in Wageningen (346.496 euro, plus een indrukwekkende reeks betaalde nevenfuncties) - hun tijd wel uitzitten.


'Het probleem', zegt bestuursvoorzitter Bert Meijering van Woonkracht 10, een woningcorporatie uit Zwijndrecht (209.975 euro), 'is de nieuwe generatie'. Want wie vanaf nu een topbaan accepteert in de publieke sector, moet wel aan strenge regels voldoen. 'Ik vraag me af of er straks wel mensen te vinden zijn die voor 60 duizend euro een kleine corporatie willen leiden.'


Meijering gaat er 'fors' op achteruit, zegt hij, 'en dat begrijp ik, er is scheefgroei ontstaan, het is goed daar in de context van de tijd eens met elkaar naar te kijken.' Tegelijk gebruikt hij ook het woord 'hetze', zoals Henri Plagge (196.949 euro), bestuursvoorzitter van De Zorgboog in Bakel het woord 'heksenjacht' gebruikt.


Meijering: 'We doen met z'n allen een beetje alsof je besmet bent als je in deze groep zit. Laten we niet in een maatschappij terechtkomen waar niets meer wordt gegund.'


Plagge: 'Wat Plasterk doet, is alles op één hoop gooien. Er zijn allerlei onderliggende systemen gecreëerd die een normering geven van wat redelijk is. Plasterk zet het beeld neer dat iedereen maar wat doet. Dat is voor de bühne.'


Hij vindt, net als veel lotgenoten, de discussie over topsalarissen vrij nutteloos. 'Het voegt niet veel toe aan de uitdagingen waar we in Nederland voor staan.' En: 'Ik zou niet weten waarom ik vrijwillig loon zou gaan inleveren.'


'FOUT OP DE LIJST'

Niet iedereen op de lijst is een veelverdiener. Er staan mensen op die een vertrekregeling kregen, zoals een inkoper bij de thuiszorg in Lichtenvoorde (291.937 euro), of een hondengeleider van de politie in Nijmegen (279.059 euro). Sommigen zijn vreselijk boos, omdat ze vinden dat er fouten zijn gemaakt in de berekening.

Elise Hoorn, directeur van de kleine woningcorporatie Van Alckmaer, (655.746 euro), laat weten dat er ten onrechte een pensioenreservering van vier ton bij haar inkomen is opgeteld.

En Thom Aussens (391.045 euro) van de kleine woningcorporatie Trudo in Eindhoven, zegt dat 'jullie journalisten beter je werk moeten doen'. Bij zijn inkomen is de afkoop van zijn variabele beloning opgeteld, 164 duizend euro. De Range Rover die hij reed van de zaak, heeft hij met terugwerkende kracht privé gekocht, zodat hij weer keurig onder de balkenendenorm valt. 'Ik had een eigen bedrijf en een uitermate riant inkomen. Ik heb bewust een stap terug gedaan, omdat mijn hart ligt bij de publieke zaak.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden