Waarom zou Hezbollah zich met Syrië bemoeien?

De leider van Hezbollah, Libanons grootste militante beweging, heeft voor het eerst in ruim twee jaar verklaard dat het aan de zijde van het Syrische regime voor 'de overwinning strijdt'. Gaat de Syrische burgeroorlog hiermee een nieuwe fase in? 'Hezbollah kan een enorme steun zijn in de rug van Assad.'

Hezbollah-strijders in Beiroet. Beeld ap
Hezbollah-strijders in Beiroet.Beeld ap

Vechten 'tot het einde' en 'een overwinning voor Assad'. De ferme bewoordingen die Hassan Nasrallah afgelopen weekend gebruikte tijdens zijn tv-toespraak (de Hezbollah-leider toont zich nauwelijks in het openbaar), hebben de spanningen in de regio verder doen oplopen.

Er waren al sterke vermoedens dat Hezbollah, de militante sjiitische beweging die in de Verenigde Staten te boek staat als 'terreurorganisatie', zich mengde in het al meer dan twee jaar durende conflict aan de andere kant van de grens. Maar wat de activiteiten van Hezbollah daadwerkelijk behelsden, bleef voor velen onduidelijk.

Waarom Nasrallah er nu voor heeft gekozen om zich in alle openheid te bemoeien met de Syrische burgeroorlog, heeft uiteenlopende redenen. Een eerste is dat Hezbollah zijn aanwezigheid in Syrië simpelweg niet meer kon verbergen. De afgelopen dagen kwamen er aan de lopende band strijders in lijkwaden uit het buurland terug, met name vanuit de grensplaats Qusair, waar aan de frontlinie hevig wordt gevochten.

Dat Hezbollah er belang bij heeft om het regime van Assad in het zadel te houden is onbetwist: de militante beweging wordt al decennialang bewapend en financieel ondersteund door Syrië. En dan is er nog bondgenoot Iran, die eveneens geld en wapens doorsluist aan Hezbollah - via Syrië, dat dus van groot strategisch belang is. De historische banden kunnen - kort door de bocht - vanuit het geloof verklaard worden: Iran in sjiitisch, Hezbollah ook en het regime van Assad is 'seculier' (maar Assad stamt af van de alawieten, een sjiitische tak van de islam).

Nieuwe fase
De grote vraag is nu of de burgeroorlog van Syrië met de indirecte oorlogsverklaring van Nasrallah een nieuwe fase ingaat. Midden-Oosten correspondent Remco Andersen, die in Beiroet verblijft, acht dit waarschijnlijk. 'Hezbollah kan een enorme steun zijn in de rug van Assad. Het heeft 20.000 volledig getrainde manschappen en 5.000 elitetroepen, die tot op hoog niveau zijn opgeleid in Iran. Hezbollah beschikt over wapenexperts en strategie-experts. Ze zijn waarschijnlijk het meest machtige niet-statelijke leger ter wereld. Wat ze kunnen bereiken? Ze kunnen bijvoorbeeld enclaves oprichten aan de Libanees-Syrische grens, guerrillatrainingen geven aan het regeringsleger van Assad en logistieke steun bieden.'

Of Hezbollah ook daadwerkelijk de eindoverwinning van het Syrische regime kan inluiden, is nog maar de vraag. 'Ze zullen niet opeens heel Syrië kunnen beheersen', aldus Andersen.

Zelfverdediging
Hoewel de Libanese regering de verklaring van Hezbollah-leider Nasrallah heeft veroordeeld - president Michel Sleiman zei dat verzet belangrijk is, maar niet tot tweedracht mag leiden - weet de militante beweging zijn aanwezigheid in Syrië goed te verkopen. Eerder dit jaar, toen een filmpje op de Libanese televisie opdook waarop te zien was hoe Hezbollah-strijders voor de sjiitische moskee Sayda Zainab patrouilleerden, heette het nog: aanwezigheid uit zelfverdediging, om het sjiitische heiligdom te behoeden van mogelijk geweld van soennitische zijde. Diezelfde verklaring - zelfverdediging - werd volgens Remco Andersen gebruikt om de oprichting van volkscomités aan de Syrisch-Libanese grens te verantwoorden. 'Hezbollah steunt die comités, al is het de vraag of ze er volledige controle over hebben. Middels die comités kunnen ze het regeringsleger bijstaan. Zelf zeggen ze dat ze zijn opgericht om hun dorpen te verdedigen.'

Extremisten
Nu Nasrallah openlijk de strijd aangaat met de Syrische oppositie, verkoopt hij dat met de volgende retoriek: de 'extremisten' die het regime van Assad omver proberen te werpen, zijn ook een gevaar voor Libanon 'en weerstand daartegen kan niet standhouden met de armen over elkaar, terwijl de rug gebroken is', aldus Nasrallah in zijn toespraak van afgelopen weekend.

Deze verklaring vindt ruim gehoor onder zijn achterban. 'Ik sta achter Hezbollah in hun besluit', zegt een bewoner van de sjiitische wijk Dahiyeh, Mohammed Abdullah, tegen The Guardian. 'Omdat het beter is dat we ze (de extremisten) daar bevechten dan hier'. Een andere bewoner van de wijk, laat de krant weten: 'Zij (de Syrische oppositie) zijn terroristen die zich voordoen als moslims. Ze willen de wapens van Hezbollah afpakken en geven indirect steun aan de zionisten en de joden.'

Hezbollah-leider Hassan Nasrallah tijdens zijn toespraak van afgelopen weekend. Beeld epa
Hezbollah-leider Hassan Nasrallah tijdens zijn toespraak van afgelopen weekend.Beeld epa
Beeld vanuit Qusair, waar afgelopen 10 dagen hevig wordt gevochten. Beeld afp
Beeld vanuit Qusair, waar afgelopen 10 dagen hevig wordt gevochten.Beeld afp

Gevaar
Wat Nasrallah in zijn toespraak achterwege liet, is het sektarische aspect van de strijd: in feite is het een gevecht tussen zijn sjiitische manschappen tegen de Syrische soennieten, die de oppositie vormen, en hetzelfde geloof aanhangen als 30 procent van de Libanese bevolking. Door de soevereiniteit van de sektarische staat Libanon niet te benoemen, vormt de verklaring van Nasrallah 'in potentie het grootste gevaar voor het Libanese volk sinds de burgeroorlog tussen 1975 en 1990', voorspelde Robert Fisk in The Independent.

De spanningen in het religieus zeer gemengde Libanon liepen afgelopen dagen al flink op. In de noordelijke stad Tripoli kwamen minstens 25 mensen om het leven tijdens vuurgevechten tussen voor- en tegenstanders van Assad. In de hoofdstad Beiroet raakten zondag vier mensen gewond toen twee raketten insloegen in een sjiitische wijk.

'Eén raket maakt nog geen oorlog, maar het is wel een waarschuwing', zegt Remco Andersen. 'Ik denk dat de situatie in Libanon gestaag escaleert. Het zal volgens mij niet lang meer duren voor de eerste autobom afgaat in Dahiyeh. Maar dat wil niet zeggen dat er een nieuwe burgeroorlog voor de deur staat. Al kan dat natuurlijk op termijn veranderen. Het is het doembeeld van iedereen, maar biedt nog geen zekerheid voor de toekomst.'

Hezbollah-supporters rouwen om de dood van een van hun strijders. Beeld reuters
Hezbollah-supporters rouwen om de dood van een van hun strijders.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden