Waarom zit je neus vaak maar aan één kant dicht?

Wie in deze barre najaarsdagen verkouden is, kan het merken: in de neus lijkt de verstopping een paar keer per dag te wisselen van neusgat. Natuurlijk stroomt de lucht door beide neusgaten minder goed, maar toch voel je 'de kurk' soms links en dan weer rechts. Wat gebeurt daarbinnen allemaal?

null Beeld anp
Beeld anp

Bij verkoudheid kampt de neus met een virus. De strijd daartegen gaat gepaard met een zwelling binnen in de neus en met de productie van slijm. Samen werkt dat verstoppend.

Dat die verstopping zich hoofdzakelijk maar in één neusgat tegelijk begeeft, komt door een alternerende 'basiszwelling', die er ook is als we níet in gevecht zijn met een verkoudheidsvirus. 'Door die wisselende zwelling adem je goeddeels maar door één neusgat tegelijk', vertelt Gwijde Adriaensen, KNO-arts van het Academisch Medisch Centrum in Amsterdam.

Zwellichamen

Dat zit zo. In de neus bevinden zich zwellichamen, ook wel neusschelpen genoemd. Vergelijk ze met die in geslachtsorganen: stroomt er bloed in, dan zetten ze uit. 'Het autonome zenuwstelsel bepaalt door welk neusgat je ademt door de bloedtoevoer naar die zwellichamen te reguleren', zegt Adriaensen. Zwellen ze in het rechterneusgat op, dan adem je voornamelijk door het linker. Om de paar uur houden de neusgaten een wisseling van de wacht. 'Dat heet de nasale cyclus of neuscyclus. We merken er normaal gesproken niets van.' De medische wetenschap is nog niet helemaal achter de functie van de neuscyclus. Een van de theorieën is dat de neusgaten zo beurtelings wat kunnen 'uitrusten'. Zo zouden ze hun taken - het bevochtigen, filteren en verwarmen van langskomende lucht - beter kunnen uitvoeren.

Als je verkouden bent, stroomt extra bloed naar de neus voor de aan- en afvoer van bijvoorbeeld afweercellen. 'Dat heeft als bijeffect dat de zwellichamen nog meer uitzetten.' Door de infectie zwelt de rest van het neusslijmvlies ook op. 'En tot slot heb je natuurlijk met al dat snot te maken, dat vol zit met afbraakproducten van de afweer tegen het virus.'

Alsof de neus zo niet al vol genoeg zit, komt de routineuze zwelling van de neuscyclus er nog eens bij. 's Morgens tref je die optelsom misschien aan in je linkerneusgat, om 's middags niet meer door de rechter te kunnen ademen.

Zwaartekracht

KNO-arts Godelieve Damen (Radboudumc) herkent daarnaast ook de zwaartekracht als oorzaak van een eenzijdige verstopping. 'Als je bijvoorbeeld in bed op je linkerzij ligt, stroomt het bloed makkelijker naar de zwellichamen van je linkerneusgat. Je rechterneusgat staat dan na verloop van tijd meer open.' Daarnaast hebben sommige mensen een scheef neustussenschot, zegt Damen. 'Eén kant heeft dan minder ruimte, en zit daardoor sneller verstopt.'

Voor wie zijn verstopte neus geregeld te lijf gaat met neussprays van de drogisterij heeft Adriaensen van het AMC nog een waarschuwing - althans: voor de sprays op basis van xylometazoline: 'Gebruik die dingen nooit langer dan een week; je bent zo verslaafd.' De stof zit onder meer in het veel verkochte Otrivin, en legt lokaal het autonome zenuwstelsel plat. Daardoor stopt de neuscyclus. 'Je beide neusgaten staan dan ineens tegelijkertijd open: heerlijk! Maar het is niet natuurlijk en je verstoort uiteindelijk de balans.' Stop je na langdurig gebruik, dan komt de rebound: je neus kan dan tot wekenlang helemaal dichtzitten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden