Waarom zijn we zo onnatuurlijk stil bij begrafenissen?

De Dood, Mensen, de dood

Ik moet altijd gniffelen bij begrafenissen. Gewoon, zoals je moet niesen of krabben. Misschien omdat het zo'n ongemakkelijke voorstelling is, zo'n uitvaart. Iedereen beweegt heel langzaam en praat heel zacht - misschien omdat ze bang zijn per ongeluk iets leuks te zeggen. Ik wel. Ik heb altijd de neiging gehad in pijnlijke situaties vrolijk te gaan kwetteren, zoals een vogeltje in paniek, en dat mag niet gebeuren, want een begrafenis is geen feestje voor jezelf, maar voor de overledene of voor de nabestaanden (daar ben ik nog niet uit, naar wie mijn gedachten uit horen te gaan). Dat houd ik vol totdat ik gek word en er mieren door mijn aderen kriebelen en ik begin te gniffelen.

Had ik al last van op school, als mijn klas weer eens een donderpreek kreeg van een woedende leraar, dat ik dan moest proesten van het lachen en de klas werd uitgestuurd, zodat ik dan papiertjes moest prikken in de schooltuin.

Die stilte. Als een nabestaande een mooi emotioneel verhaal heeft gehouden met leuke grapjes enzo, en dat die dan klaar is en het katheder afstapt en dat er dan niemand klapt. Dat de spreker dan in doodse stilte terug naar zijn stoel sluipt, alsof het een pijnlijk slechte conference was die hij zojuist heeft afgestoken. Als de stilte tussen de verschillende delen van een klassiek concert. Daar zijn ze ook pas in de 20ste eeuw mee begonnen hoor, met dat ostentatief niet-klappen, om verfijnder en deskundiger over te komen dan het gepeupel voor wie de muziek oorspronkelijk was geschreven. Dus wanneer u volgende keer tussen het largo en het adagio besluit heel hard te klappen, bent u historisch correcter dan de rest. En als u moet gniffelen, is dat dus hun schuld.

Maar goed. Onnatuurlijke stilte hoort er blijkbaar bij en dat zou niet moeten hoeven. Wanneer ik in het theater een spasticus in de zaal heb, gehoorzaamt die regelmatig aan de impuls om huwuwuwuuuu! te roepen, ook op de meest ongepaste momenten. Juist op die momenten. Het zou interessant en vooral oprecht zijn wanneer we daar vaker aan toegaven. Ook bij begrafenissen. Helaas heb ik een sterk ontwikkelde impulscontrole, totdat ik bijna barst en me genoodzaakt zie statig naar de wc te schrijden, om eenmaal achter de gesloten deur even te springen en te trappelen en in de lucht te stompen en hysterisch in mijn handen te giechelen. Moet even. En dan kunt u wel aankomen met dat ik mijn rouw sublimeer en dat we ons verdriet allemaal verschillend verwerken (want dat wou u zeggen hè?), maar ik denk toch echt dat het met andere dingen te maken heeft.

Wanneer is dat begonnen, die formaliteit? Afrikanen, Aziaten, Zuid-Amerikanen - veel zingen en dansen en jammeren hoor, en ik kan me haast niet anders voorstellen dan dat het hier vroeger ook zo was. Niet dat 't beter is om herrie te maken, sterker nog, het lijkt me doodvermoeiend luid te moeten lamenteren en boze blikken te krijgen als jouw gejoel niet over de trommels heen hoorbaar is. Misschien zou ik me dan op de wc opsluiten om even in stilte roerloos te zwijgen, wie weet.

t.vanluyn@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.