Waarom zijn toen en nu- foto's zo populair?

Het gebeurt me meestal 's avonds. Gedachteloos klik ik een link naar een lijstjessite aan en als een vermoeide mug die een spinnenweb in vliegt, raak ik verstrikt in draderige top-tienen en kleverige top-vijfjes.

Tien dingen die leuk waren aan Telekids. Vijf GIFjes van knaagdieren die het niet langer pikken.

De aantrekkingskracht is evident. Internetlijstjes zijn als vuurwerk. Knal, schittering! Poef, kleuren! Boem, pracht! Maar na afloop weet je niet meer of de pijlen rood of groen waren, of wat voor mutsje die hamster nu precies op had.

Er zijn ook beelden die beklijven. Dat zijn de foto's die we in lijstjes voorbij zien komen. Die kat in die lege yoghurtjesverpakking. Of, in mijn geval: Macaulay Culkin in zijn leren jasje. Ik heb namelijk een specifieke voorkeur voor een bepaald type internetlijstje: 'Waar zijn ze nu'-verzamelingen, ofwel: foto's van kindsterren in hun vroegere én huidige gedaante.

Het jongetje uit The Sixth Sense, toen: klein en schattig, nu: kilo's aangekomen. Het jongetje uit Baywatch, toen: klein en schattig, nu: verslaafd aan plastische chirurgie. De tweeling uit Full House, toen: klein en schattig, nu: klein en mager. De kinderen uit The Cosby Show, Roseanne en Growing Pains: goed terechtgekomen, en spectaculair ouder geworden. Hun beeltenissen worden duizenden keren geliket en geshared. Waarom is het 'Waar zijn ze nu'-genre zo populair?

Natuurlijk om de tragiek van de kindster. Iemand die op jonge leeftijd beroemd raakt, leeft een gecomprimeerd Hollywoodbestaan. Het einde van de kindertijd betekent vaak einde carrière, dus bezien door de lens van de paparazzifotograaf is het leven van een ex-kindster meer dal dan piek. Een omgekeerd sprookje is het: hij leefde lang en gelukkig en toen was er eens een lelijk eendje. Bekijken we dat lelijke eendje uit leedvermaak? Niet per se. We vermaken ons immers niet primair met het leed van de kindster, eerder met het feit dat dit leed ons stervelingen bespaard is gebleven - gedachten aan een ander gaan meestal over onszelf. Het bekijken van een volwassen kindster is als het googelen van het populairste meisje van de klas. We zijn domweg benieuwd hoe het haar is vergaan en vervolgens voelt het rechtvaardig als haar leven niet veel spectaculairder dan het onze blijkt - alsof geluk een wisselbeker is die we als maatschappij moeten delen: wie hem vroeg in zijn leven op de schouw had staan, moet hem nu toch echt doorgeven.

Maar dat is niet het enige. 'Waar zijn ze nu'-foto's tonen nog iets anders, even ongrijpbaars. Tijd.

Het kind is nu volwassen, heeft een baard, borsten of een nieuwe neus. Behalve aan deze transformatie, vergapen we ons aan het gat tussen onze herinnering aan het verleden en de foto van het heden. Een gat dat tien, twintig jaar beslaat. Decennia waarin we zelf opgroeiden, van opleiding wisselden, een nieuwe baan kregen, dingen maakten, lief hadden, kinderen baarden; bleven wie we waren, maar in een andere gedaante. Ontzag voor die verandering is ontzag voor de tijd die ons dagelijks teistert en zich lastig laat vastleggen. Zo bezien is een foto van een kindster in z'n huidige gedaante als een beeld van een bewakingscamera, met de tijd als gemaskerde misdadiger.

Er is nóg een type internetlijstje dat op soortgelijke wijze de tijd vangt. 'Waar waren ze toen'-foto's ofwel: kinderfoto's van hedendaagse sterren. De tienerfoto's van Brad Pitt, de schoolkiekjes van Kate Winslet. Deze beelden vertellen een traditioneler sprookje: er was eens een lelijk eendje, maar nu leeft het lang en gelukkig. Een geruststellend verhaal. Dus waarom zijn de foto's van voormalige kindsterren populairder dan die kinderfoto's van huidige beroemdheden?

Wie weet zien we de tijd liever als schurk dan als held. Omdat we haar zelf stiekem als schurk ervaren. En het een prettige gedachte is dat ze anderen eerst kwam halen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.