Waarom zijn homoseksuele mannen vaker alleen? (Deel 2)

Het singlesblog van vorige week leverde een storm aan verontwaardigde reacties op. 'Stigmatiserend', 'Flauwekulverhaal', 'Maartje Duin, ga jij je svp in een hoekje zitten schamen en Volkskrant, trek dit artikel terug.' In plaats daarvan blikt Maartje terug met twee boze lezers en een socioloog.

Beeld Io Cooman

In het blog was, zoals elke week, een observatie over een groep gekoppeld aan een portret van één iemand die daar onderdeel van uitmaakt. In dit geval ging het om de vraag waarom homoseksuele mannen vaker single zijn dan heteromannen.

De 46-jarige Ruud vertelde dat hij erg kritisch was, ook op uiterlijkheden. En dat hij de lat misschien minder hoog zou leggen voor een partner met wie hij kinderen kon krijgen. Volgens hem namen hetero's genoegen met minder, omdat in hun relaties gezinsvorming vaak ook een grote rol speelt.

Stigma

Een particuliere bewering, waarvan er wel meer langskomen in dit blog. Maar in combinatie met de kop leek het voor sommigen alsof ik Ruud een definitief antwoord liet geven. 'Het is alsof je bij een verslag van de GayPride een foto van een homo met blote billen plaatst met de kop: "Alle homo's hadden het naar hun zin"', vindt Geer Oskam (29), die zelf over zijn moderne gezinsleven schrijft in dit katern. 'Daar voelen mensen zich door gestigmatiseerd.'

Robbert Wagtelenberg (29) vond de manier waarop het stukje was gepresenteerd een 'verwerpelijke vorm van journalistiek', zo schreef hij op de Volkskrant-Facebookpagina. Volgens Wagtelenberg benaderen media 'de homocultuur' veel te eenvormig. Hij is media- en cultuurstudent aan de Universiteit Utrecht en voor zijn scriptie doet hij een etnografische studie naar verschillende soorten homo-identiteiten.

'Jij schreef: het is maar een blogje', zegt hij tegen mij. 'Dat vond ik een gevaarlijk argument, want het staat wel in een landelijke krant die door veel mensen wordt gelezen.' Toen Wagtelenberg zelf uit de kast kwam, reageerden mensen uit zijn christelijke dorp positief. 'Maar ook met: goh, dat had ik niet verwacht. Omdat ze via de media een bepaald beeld van homo's hadden, waaraan ik niet voldeed. Ik denk dat dat beeld andere jongens afschrikt om uit de kast te komen.'

Geer Oskam. Beeld Io Cooman

Wat denkt u?

In 2010 deed marktonderzoeksbureau GfK een representatieve online steekproef onder 35376 mannen. 64 procent van de homo's rapporteerde een relatie te hebben, versus 82 procent van de hetero's. Socioloog Laurens Buijs: ‘Dat homo’s vaker single zijn vinden we in ander onderzoek, vaak als bijvangst van onderzoek van de soa-kliniek bij de GGD. Maar daar wordt geselecteerd geworven. Om het echt te checken, zou de overheid een aselecte steekproef moeten doen. Seksualiteit en relatiestatus liggen gevoelig, dus daar wordt niet veel naar gevraagd. 35000 respondenten is een groot sample en de verschillen zijn groot, dus ik denk dat je de stelling wel hoog kunt houden dat homoseksuele mannen vaker single zijn dan hetero’s.’

Hoe moeten wetenschappers het verband tussen alleenstaand zijn en homoseksualiteit onderzoeken? Reageer op Facebook of Twitter.

Robbert Wagtelenberg. Beeld Io Cooman

Schuldgevoel

Ik begin me schuldig te voelen, maar volgens socioloog Laurens Buijs (33) is dat nergens voor nodig. Aan de UvA doet hij onderzoek naar de maatschappelijke effecten van homoseksualiteit. 'Ik hoor in de kritiek een vertegenwoordiging van andere vormen van homoseksualiteit dan de rebelse nicht. In de jaren '70 waren ze daar blij mee. Het doel was toen: radicaal anders zijn, doen wat al die burgerlijke hetero's niet doen. Nu is die fase afgelopen.' Zelf heeft hij geen moeite met het stuk, noch met de kop. 'Ik identificeer mij met een bepaalde subgroep binnen de homoscene, en bijvoorbeeld niet met de gespierde Rapido-mannen, of de volkse scene aan de Amstel. Maar ik neem er geen aanstoot aan als mensen mij identificeren met een bredere categorie als gays.'

Laurens Buijs. Beeld Io Cooman

Generaliseringen

Maar als je een brede categorie neemt, ontkom je niet aan generaliseringen, zegt Wagtelenberg. 'Jij zegt eigenlijk met jouw stuk: het single zijn heeft te maken met homoseksualiteit', zegt hij tegen mij. 'Maar single zijn heeft enorm veel oorzaken, dat is niet alleen omdat je homo bent, het kan ook omdat je een burnout hebt en niet meer de kracht kunt opbrengen om een relatie te onderhouden. Homoseksualiteit heeft daar misschien een invloed op, maar het is niet dé invloed.'

Dat was ook niet de bedoeling van het blogje, sputter ik tegen. Ik constateerde slechts dat homo's vaker single zijn en ging op zoek naar een antwoord. Het antwoord van Ruud was natuurlijk niet hét definitieve antwoord, maar dat is duidelijk niet bij iedereen overgekomen.

Nadelen

Socioloog Buijs ziet wel dat het nadelen heeft om naar groepen te kijken, maar vindt toch dat het moet gebeuren. 'Want op groepsniveau wordt beleid gemaakt. Als homo's vaker geneigd zijn tot zelfmoord, moet je dat ook benoemen. Ik leer mijn studenten wel: kijk niet alleen naar de statistieken. Een case study kan heel veel vertellen. Maar wat Geer en Robbert zeggen, is wel belangrijk: hoe kies je die?' De keuze voor Ruud vond hij prima. Dat sommigen hem oppervlakkig en promiscue noemden, verklaart Buijs ook uit het afzetten van de jonge tegen de oude garde. 'Daar ontstaat een nieuw soort moraliteit, en dat is verkeerd.'

Geen antwoord

Blijft de vraag: waarom zijn homoseksuele mannen vaker single dan hetero mannen? 'Ik heb er geen antwoord op', zegt Oskam, 'dus daar moet je onderzoek naar doen. Bijvoorbeeld naar de vraag: zijn er onder homo's nu minder vrijgezellen dan vroeger?' Ook de context van homohaat zou wat hem betreft kunnen worden meegewogen. 'Ik link het niet, ik zeg alleen: voor homo's geldt een andere context om zichzelf te zijn dan voor hetero's.'

Buijs lijkt het interessant om de manier waarop homo's elkaar ontmoeten, te onderzoeken. 'We weten dat mensen hun partner op het werk of in de sportclub vinden, en statistisch gezien zijn er minder partners beschikbaar voor homo's. Daarom heb je de hele scene, met Prides, homonetwerken op het werk en binnen scholen, en apps als Grindr waar homo's heel vroeg bij waren. De vraag is: werkt die alternatieve route even goed als het "normale" traject?'

Het laatste woord, zoveel is duidelijk, is over homoseksuele singles nog niet gezegd.

Beeld Io Cooman

Single Issue Partij

Nederland telt steeds meer alleenwonenden. Als lijsttrekker van de Single Issue Partij blogt journalist, radiomaker en ervaringsdeskundige Maartje Duin over hun leven. Volg de partij op Facebook of Twitter.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden