Column

Waarom zijn economen zo irritant?

Econoom Thomas Pikkety, vooral bekend van zijn boek Capital. Beeld afp

Net als bankiers worden economen sinds de crisis door de buitenwereld gezien als een afwijkende soort, die is vervreemd van de rest van de samenleving. Er heeft zich nog geen antropoloog op gestort, maar de clichébeelden zijn niet van de lucht. Hun gedrag en uitlatingen worden als irritant beschouwd.

Vooral hun ongevraagde adviezen aan politici wekken wrevel. Vaak blijken die adviezen namelijk niet uit te komen en zijn hun opinies niet wetenschappelijk gefundeerd. D66-kamerlid Wouter Koolmees zei onlangs dat 'economen weinig van politici begrijpen'. En Jesse Klaver van GroenLinks pleitte ervoor het economisme uit de samenleving te verdrijven. Niet elk aspect van het leven hoeft te worden teruggebracht tot een simpele rekensom.

Drie economen deden voor de website MeJudice een onderzoek naar de vraag of de stereotypen over de economen kloppen. Harry van Dalen, Arjo Klamer en Kees Koedijk hebben hun vakgenoten op de universiteiten en in de praktijk gevraagd hoe ze over elkaar en het vak denken.

En dan blijken ze toch een tamelijk gewoon volkje te zijn. Zo ziet maar een op de vier economen zich als goeroe die op lange termijn fundamentele voorspellingen kan doen. De grote meerderheid erkent dat ze het maar weinig eens zijn over de fundamentele vraagstukken van de economie.

Ook zijn Nederlandse economen redelijk bescheiden. Slechts een op de drie vindt dat economie de koningin is van de sociale wetenschappen. In de VS is dat 77 procent. Een meerderheid van de in de praktijk werkende economen zegt dat hun invloed op de samenleving verwaarloosbaar klein is. De universitaire economen denken daar overigens anders over. Maar deemoed kenmerkt economen eerder dan hoogmoed, concluderen de onderzoekers.

Onderzocht is of het waardenstelsel van economen hetzelfde is als dat van 'gewone' burgers, en dus calvinistische waarden bevat als matigheid en dienende verantwoordelijkheid, liberale waarden als vrijheid of socialistische waarden als het streven naar gelijke kansen. Economen blijken geen hedonisten die alleen geld en roem najagen.

Twee conclusies springen in het oog. Economen en burgers lijken veel op elkaar. Het bevorderen van gelijke kansen voor iedereen wordt door zowel de gemiddelde burger als door de economen als belangrijke waarde gezien. Geldt ook voor zelfredzaamheid en openheid voor andere meningen.

Economen zijn iets minder bereid andere mensen te helpen (naastenliefde), geven minder om het milieu en zijn ook minder bereid zich aan maatschappelijke normen te conformeren. Mogelijk is dat laatste de grootste bron van irritatie. Maar economen delen met de burgers de afkeer van de zucht naar rijkdom en materieel bezit

De econoom is ook een mens, concluderen de onderzoekers. En dat zullen de bankiers ook wel van zichzelf zeggen.

Misschien moet een antropoloog daarom het onderzoek eens dunnetjes overdoen.

Reageren? p.dewaard@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden