Waarom zien we zo weinig schijfremmen in het peloton?

Als het peloton zaterdag lenteklassieker Milaan-San Remo rijdt, zullen weinig fietsen zijn uitgerust met schijfremmen. Niet veilig, onhandig in gebruik. De noviteit slaat niet aan bij de profs.

Tom Boonen met zijn remschijven op weg naar de overwinning in San Juan. Beeld Cor Vos

Zijn 'mamils', de middle aged men in lycra, de jonge en gesoigneerde profrenners nu eens te vlug af? Het heeft er alle schijn van. Nee, het gaat natuurlijk niet om de snelheid, het gaat hier om de adoptie van technologie. Preciezer: de komst van de schijfrem.

De verkopers van de fietsenzaak Kroone en Liefting in Limmen, waar op de eerste verdieping de raspaardjes van Trek, Colnago, Eddy Merckx en Cube staan opgesteld, twijfelen niet. Het gros van de klanten vraagt naar racefietsen met schijfremmen. Van de verkochte racefietsen is 60 procent er al mee uitgerust, schatten ze. Meerkosten, afhankelijk van de kwaliteit: enkele honderden euro's.

De profs zijn gereserveerder. Waar fabrikanten doorgaans het peloton benutten als de etalage met nieuwigheden die dan later door de liefhebber worden opgepakt - denk aan geïntegreerde rem- en schakelgrepen, frames van carbon - lijkt dit proces nu omgekeerd te verlopen. De recreant flaneert al met blinkende plaatjes in het wiel, maar veruit de meeste renners die zich vanmiddag in de voorjaarsklassieker Milan-San Remo vanaf de Poggio naar beneden storten, knijpen voor de bochten nog altijd in de good old velgrem. Kabeltjes, blokjes. Hoe kan dat? Vier keer de kwestie schijfrem.

Zijn ze beter?

Een paar rondjes met een Merckx op een mini-circuitje op de eerste verdieping van een fietsenzaak zegt weinig. Maar een eerste indruk is dat de schijfrem wat minder bruusk aangrijpt dan een velgrem; het suggereert tegelijkertijd ook een wat latere reactie. Kwestie van afstelling, zeggen de verkopers.

Kenners weten: de schijfrem laat zich beter doseren. In de hydraulische uitvoering drukt olie in leidinkjes de zuigers in de remklauw aan. Daar is minder kracht voor nodig en geeft meer gevoel in de vingers dan het aantrekken van kabels.

Ook bewezen in tests: een kortere remweg. In droge omstandigheden zijn de verschillen niet spectaculair, maar in de regen loopt het snel op. Iedere fietser weet dat de blokjes die tegen een velg aanduwen in de nattigheid pas na enkele wielomwentelingen werken.

De fiets voelt stijver aan. Voor- en achtervork zijn wat steviger gemaakt om torsiekrachten op te vangen die nu vooral aan één kant optreden. Er is minder kans op schade. Velgen slijten onder druk van de remblokken. Ze kunnen door oververhitting soms zelfs vervormen. De lijm waarmee de tubes vastzitten kan loslaten.

Geen misverstand: ook de schijfrem wordt heet. Het weekblad Fiets registreerde na een afdaling in de Ardennen met slepende achterrem een temperatuur van 180 graden.

Nadelen zijn er ook. Ze zijn wat zwaarder, enkele honderden grammen. De afstelling is een precisiewerkje. Ze lopen nogal eens aan. Het bijbehorende schurende geluid irriteert. Ook het vervangen van een wiel kost meer tijd doordat er steekassen worden gebruikt. Dat betekent even schroeven en dus extra tijd bij wielwissels, een handvol seconden. Ergens onderweg is dat nog te corrigeren. In volle finale kan het beslissend zijn.

Zijn ze gevaarlijk?

Er zijn twee incidenten die de gedachte hebben gevoed. De Spanjaard Francisco Ventoso, een renner van Movistar, liep vorig jaar in Parijs-Roubaix een diepe snijwond op. In een open brief op Facebook wees hij de schuldige aan: de schijfrem.

Na 130 kilometer raakte hij betrokken bij een valpartij. Zijn been raakte de achterkant van de fiets voor hem. Hij schreef: 'Is er niemand die erbij heeft stilgestaan dat ze kunnen snijden, dat ze grote messen kunnen worden?'

Wielerbond UCI, die net toestemming had gegeven, kondigde geschrokken een verbod af. Dit seizoen volgde weer toelating, na enkele aanpassingen, zoals de beperking van uitsneden in de schijf en afgeronde kanten.

Francisco Ventosa valt tijdens Parijs-Roubaix.

Eind vorige maand was het Sky-renner Owain Doull die de stoppers de oorlog verklaarde. Toen hij opkrabbelde na een valpartij in de Ronde van Abu Dhabi, zag hij een rechte lange jaap in zijn schoen. Die moest zijn veroorzaakt door het 'mes' van sprinter Marcel Kittel. Die was ook onderuit gegaan. Hij was de enige die toen met schrijfremmen fietste.

Intussen zijn er twijfels over beide versies. Volgens de World Federation of the Sporting Goods Industry, die foto's van Ventoso's wond voorlegde aan artsen, is die veroorzaakt door een tandwiel: de randen zouden te rafelig zijn geweest. Bovendien: hoe kon zijn linkerbeen zijn geraakt door een rem die aan de linkerkant van het frame was gemonteerd?

De snee in de schoen van Doull kan ontstaan zijn door de botsing met een dranghek. Kijk naar de roestspoortjes, zeggen de sceptici, die komen echt niet van een schijfrem. Ze verwijzen naar stills van de valpartij. Doull ligt al tegen de vlakte als Kittel nog op de fiets zit. Velonews hield meteen na de crash een schoen en een zadel tegen een ronddraaiende rotor. Het resultaat: enkele krassen.

Kittels ploeggenoot Tom Boonen - een van de weinige uitgesproken adepten onder de profs - verklaarde kort na het incident dat hij een wiel gerust met de blote hand op de schijf durft te stoppen. Prompt verschenen er filmpjes waarin de uitdaging wordt aanvaard. De rode draad: geen schrammetje.

Gevaarlijk?, vragen de voorstanders zich dan ook af. Stop een hand maar eens tussen de spaken. Is er een verbod op spaken? En is hard fietsen sowieso niet wat link?

Tekst gaat verder onder de video.

Zijn ze niet welkom in het peloton?

De rennersvakbond Cyclistes Professionels Associés (CPA) heeft de stemming gepeild onder de leden: 80 procent voelt zich onveilig. Er zou onvoldoende onderzocht zijn wat remschijven aan lijf en leden kunnen aanrichten.

Volgens voorzitter Bobbie Traksel van de Nederlandse afdeling, de VVBW, stoelt de angst niet zozeer op de scherpte van de schijven, maar op het verschil in remkracht. Wie een noodstop maakt, loopt het risico dat anderen met ouderwetse voorzieningen er bovenop klappen. De fabrikanten beweren dat de remafstanden met het huidige velgmateriaal ook al behoorlijk uiteenlopen.

Mocht de UCI erbij blijven dat remschijven zijn toegestaan, dan zou er volgens de CPA op z'n minst een beschermkap moeten worden aangebracht. Traksel: 'Je zult toch iets moeten doen aan die gevoelens van onveiligheid.'

Het zijn niet alleen gevoelens. Monteurs mopperen op de noodzakelijke aanpassingen. Andere wielen, andere rekken op auto's en in bussen, andere frames, moeilijkere fietswissels. Een mecanicien zegt het idee te hebben dat de constructeurs niet ver genoeg zijn. 'Als je vijf keer een wiel monteert, lopen de remmen zeker twee keer aan.'

De wispelturigheid van de UCI maakt acceptatie er niet gemakkelijker op. De ploeg van het Nederlandse Roompot verscheen begin vorig jaar aan de start met het hele fietspark aan de remschijf. Tot hun verbazing waren ze de enigen, zegt Henk Schipper, manager techniek en materiaal. Naast de vrees voor blessures en het extra gewicht, maakt volgens hem het conservatisme in het peloton de profs kopschuw. Ze prefereren wat vertrouwd voelt.

De domper voor het team kwam al enkele maanden later, toen de UCI na het voorval met Ventoso het gebruik verbood. De ploeg had één week de tijd om voor de Amstel Gold Race terug te keren naar de traditionele uitrusting. Schipper: 'Zoiets willen we niet nog een keer meemaken. We hebben leergeld betaald. We wachten het nu maar af.'

De ervaring van de eerste maanden in dit jaar speelt ook mee. Er sluimeren wat twijfels. Tom Boonen fietst er al sinds de winter mee. Bij zijn ploeg Quickstep vragen ze zich wel af waarom hij dit voorseizoen binnen één maand vijf keer tegen de grond is gegaan. Was het pure pech? Of is de rem toch te agressief?

Zijn ze vooral goed voor de handel?

De schijfrem op de fiets is niet nieuw. In het mountainbiken wordt er al zo'n twintig jaar mee gereden, ook in het veldrijden zijn ze al langer aanwezig. De Sporting Goods Industry heeft het geteld: er zijn tot dusver 15 miljoen fietsen met schijfremmen verkocht. Het gaat vooral om MTB's, crossfietsen en stadsfietsen, maar het aandeel racefietsen stijgt snel.

Niemand die eraan twijfelt dat het effect heeft als een winnaar zijn fiets met de plaatjes triomfantelijk de lucht insteekt, zoals Boonen deed na een ritzege in de Ronde van San Juan.

Ziehier de nieuwe tijd. Het is een lucratieve impuls. Wie ze wil hebben, zal een geheel nieuwe fiets moeten aanschaffen. Ombouwen is er gelet op de andere krachtverdeling en de bevestigingspunten niet bij.

Ploegen die er al mee rijden, of mee hebben gereden, zeggen dat ze niet het gevoel hebben dat de fabrikanten de renners onder druk zetten. Een woordvoerder van Cannondale: 'We zullen er races mee rijden, we zullen er ook races niet mee rijden.'

Quickstep verklaart dat fabrikant Specialized altijd in overleg met de renners treedt. Henk Schipper van Roompot blikt terug op een prettige samenwerking met Sram. 'Het was ervaring opdoen, problemen oplossen. Van dwang is nooit sprake geweest.'

Bobbie Traksel van de wielervakbond kent andere verhalen. Hij hoorde van renners die zich op Twitter of Facebook kritisch hadden uitgelaten, van hun managers de opdracht kregen de opmerkingen te verwijderen. Hij wijst erop dat het professionele wielrennen meer dan ooit afhankelijk is van sponsoren uit de fietsbranche. 'Het gaat om veel geld. De schijfrem moet commercieel slagen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden