Vijf vragenaangifte tegen beveiligers

Waarom zet Thierry Baudet particuliere beveiligers in?

Een demonstrant heeft aangifte gedaan van mishandeling door twee particuliere beveiligers van Thierry Baudet in Den Bosch. Vijf vragen over de beveiliging van de Forum voor Democratie-leider.

Beveiligers van Thierry Baudet voeren in Den Bosch een demonstrant af.Beeld Rob Engelaar

Krijgt Baudet dan niet van overheidswege beveiliging (net als PVV-leider Geert Wilders)?

Daar lijkt het niet op, al doen noch het ministerie van Justitie en Veiligheid als de partij daarover mededelingen. Inderdaad, uit veiligheidsoverwegingen. Bij de flyeractie in Den Bosch werden minstens drie beveiligers rond Baudet gesignaleerd. Twee van hen werkten een actievoerder tegen de grond omdat hij in de weg stond bij een filmmoment van Baudet tegen de achtergrond van de Sint-Janskathedraal. Ze bleken van twee verschillende particuliere beveiligingsfirma’s te komen. ‘Thierry’s knokploeg’, zo omschreef de actievoerder zijn belagers. De politie onderzoekt zijn aangifte.

Kunnen de particuliere beveiligers door de overheid zijn ingehuurd?

Nee, dat gebeurt niet. ‘Wij huren nooit particuliere beveiligers in’, zegt een woordvoerder van het ministerie van Justitie en Veiligheid.

De beveiliging van politici wordt geregeld in ‘het stelsel bewaken en beveiligen’ waarvoor de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) verantwoordelijk is. Het gezag berust bij de minister van Justitie en Veiligheid.

Als de NCTV persoonsbeveiliging noodzakelijk vindt, wordt daarvoor de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging ingeschakeld. De DKDB, die ook leden van het koningshuis beveiligt, is een onderdeel van de politie en telt vierhonderd voltijdbanen.

De DKDB beveiligt ‘op maat’, zegt onderzoeker Henk Ferwerda van Bureau Beke. De beveiliging van de Te Beveiligen Persoon, kortweg de TBP’er genoemd, kan per individu verschillen. ‘De DKDB bepaalt per beveiligingsopdracht hoeveel persoonsbeveiligers, welke middelen en welke maatregelen nodig zijn om de veiligheid van de TBP’er zo goed mogelijk te waarborgen’, aldus Ferwerda.

Er zijn ook meerdere varianten in persoonsbeveiliging. De meest zware variant is de beveiliging van Wilders, om wie overal en altijd mannen ‘met oortjes’ lopen. ‘Maar daarnaast zijn er allerlei variaties, zoals het adviseren over de beveiliging van woningen, het plaatsen van bewakingscontainers of de politie die extra patrouilleert’, aldus de justitiewoordvoerder. ‘Er is meer beveiliging dan een paar mannetjes om iemand heen.’

Ook de agenda wordt bekeken: bij het ene evenement wel, bij het andere geen beveiliging. Het kan volgens hem zelfs gebeuren dat een politicus wel een DKDB’er meekrijgt, maar ervoor kiest om zelf ook extra (particuliere) beveiligers in te huren.

Thierry Baudet en demonstrant Jasper van den Elshout.Beeld Rob Engelaar

Baudet is toch ook, net als Wilders, meerdere keren met de dood bedreigd?

Dat klopt, maar de bedreigingen jegens de Forum-leider lijken vooralsnog wel van een minder zwaar kaliber. Zo scandeerde een Nijmeegse student in maart vorig jaar tijdens een anti-racismedemonstratie in Amsterdam: ‘Als je Thierry dood wil schieten, zeg dan paf.’ De jonge vrouw is daarvoor vervolgd – ze zei dat het niet serieus en meer als grap was bedoeld. Een docent van de Universiteit Utrecht schreef op Facebook: ‘Volkert waar ben je?’ Hij bood excuses aan en werd niet vervolgd. Ook waren er andere doodsbedreigingen op sociale media.

In 2017 werden de voordeur en stoep van Baudets huis beklad met roze verf – het Radicaal Anarchistisch Feministisch Front eiste die actie op. Op website Indymedia, een discussieplatform van radicaal-links, schreef een anonieme schrijver een lang verhaal onder de titel: ‘Moet Thierry dood?’ Uiteindelijk kwam hij tot de conclusie dat de Forum-leider mocht blijven leven.

Volgens een onderzoek van Bureau Beke van twee jaar geleden zien ordehandhavende diensten als politie, AIVD en NCTV vooral acties uit de hoek van antifascisten en antiracisten als een (nieuwe) bedreiging voor samenleving en politici. De NCTV wees eerder al op de risico’s van radicale acties in het kader van de milieudiscussie vanuit een deel van de milieubeweging.

Na de monsterzege van Forum voor Democratie bij de provinciale verkiezingen in maart vorig jaar waarschuwde Mat Herben, oud-woordvoerder van Pim Fortuyn en voormalig LPF-leider, voor de risico’s. ‘Ik maak me grote zorgen over de persoonlijke beveiliging van Baudet’, zei hij op NPO Radio 1. ‘Iemand die in korte tijd veel politieke macht verwerft, krijgt er nu eenmaal een hoop vijanden bij.’

Heeft de keuze voor wel of niet beveiligen ook niet gewoon te maken met de capaciteit van de DKDB?

Jazeker, de politiedienst kan niet iedereen beveiligen die bedreigd wordt. Bovendien worden minder zware vormen van beveiliging ook door andere politieonderdelen uitgevoerd. Vooral sinds de moord op Derk Wiersum, advocaat van de kroongetuige in het proces tegen topcrimineel Ridouan T., moesten ook diverse mensen uit de magistratuur worden beveiligd. Daarvoor werd niet alleen de DKDB ingeschakeld, maar zijn ook tientallen politieagenten uit het hele land ‘ingevlogen’. Eerder kregen ook al enkele misdaadjournalisten beveiliging na ernstige doodsbedreigingen vanuit het criminele milieu.

‘De krapte was er al, maar is na de moord op Wiersem geëxplodeerd’, aldus de woordvoerder van Justitie. Minister Ferd Grapperhaus schreef in november aan de Tweede Kamer dat de DKDB kampt met een groot personeelstekort: van de 392 voltijdbanen stonden 48 vacatures open.

Vorige week kondigde de bewindsman extra geld aan voor ‘de stelsels Bewaken en Beveiligen en Getuigenbescherming’, waaronder ook de DKDB valt: van 33 miljoen euro dit jaar tot 55 miljoen vanaf 2023. ‘De ‘Bewaken en Beveiligen-zaken’ zijn de afgelopen jaren complexer, langduriger en extremer in omvang en zwaarte geworden’, aldus Grapperhaus. ‘Het aantal personen en objecten dat langdurig en intensief bewaakt en beveiligd wordt is toegenomen en zal naar verwachting niet verminderen.’

Is er eigenlijk veel verschil tussen DKDB’ers en beveiligers van particuliere firma’s?

DKDB’ers zijn politiemensen die een vuurwapen mogen dragen en geweldsmiddelen mogen gebruiken. Particuliere beveiligers hebben dat niet. ‘Een gewone privébeveiliger heeft dezelfde bevoegdheden als een gewone burger’, zegt onderzoeker Ferwerda. Hij of zij mag iemand op heterdaad aanhouden (burgerarrest), maar hij mag geen geweld gebruiken. Het geweldsmonopolie ligt bij de politie en niet bij particuliere beveiligers. Alleen bij een serieuze dreiging mag hij iemand proberen in bedwang te houden voor hij kan worden overgedragen aan de politie.’

In het geval van het Bossche incident lijkt dat onderscheid overigens weinig uit te maken: ook een beëdigd politieman mag niet zomaar een demonstrant tegen de grond drukken omdat hij in de weg stond voor een film- of fotomoment.

Ferwerda ziet ook een groot kwaliteitsverschil tussen DKDB’ers en particuliere beveiligers. ‘DKDB’ers zijn echte topprofessionals, die kunnen zich bijna onzichtbaar maken. Het is alsof ze tegen het behang geplakt zitten of ze gaan geruisloos in de menigte op’, aldus de onderzoeker. ‘Particuliere beveiligers herken je meestal wel aan hun pak en oortje.’

Maar dat gaat niet altijd op, voegt de zegsman van het ministerie van Justitie daaraan toe: ‘Soms is het strategisch beter om als DKDB’er wel zichtbaar te zijn, een andere keer juist niet. Maar als je niemand ziet rond een politicus, wil dat niet altijd zeggen dat er dus niks gebeurt aan beveiliging.’

Beeld EPA

Hoe beveiligers van Thierry Baudet met geweld een demonstrant onschadelijk maken. ‘Iedereen vroeg zich af: mag dit wel?’

De Nijmeegse student die Thierry Baudet bedreigde tijdens een demonstratie, zegt tegen de rechter dat haar actie niet zo serieus bedoeld was. Al snapte ze vlak daarna ook wel dat het niet ‘supergrappig’ was.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden