Vijf vragen

Waarom wordt Willem-Alexander niet gekroond? - en vier andere vragen

Beatrix wordt 'Prinses der Nederlanden' en koning Willem-Alexander wordt niet gekroond. Waarom? Vijf vragen.

Prins Willem-Alexander en prinses Maxima op de boulevard langs het strand van Copacabana aan het einde van hun bezoek aan Brazilië in bovember 2012.Beeld ANP

1. Waarom wordt prins Willem-Alexander niet onmiddellijk koning Willem-Alexander, nu koningin Beatrix heeft aangekondigd dat zij stopt?
Er zit altijd zo'n drie maanden tussen de aankondiging dat het zittende staatshoofd stopt en de troonsovername door de opvolger. In die periode biedt de zittende hofhouding haar ontslag aan en heeft de nieuwe koning zijn handen vrij om nieuw personeel aan te nemen. In die drie maanden worden tevens voorbereidingen getroffen voor de festiviteiten op de dag van de inhuldiging. Uitnodigingen worden rondgestuurd naar bevriende vorstenhuizen en staatshoofden. Beatrix kan haar werkpaleis opruimen en plaatsmaken voor haar zoon.

2. Wat is het verschil tussen abdicatie en inhuldiging?
Bij een abdicatie doet een vorst afstand van de troon. Nederland is daar uitzonderlijk in. Andere monarchieën zien het koningschap als van God gegeven en voor de duur het leven. Er wordt opgevolgd als de vorst is gestorven. Is de koning hoogbejaard en niet meer geëquipeerd zijn taken te vervullen, dan wordt er een regent aangesteld. Beatrix zal na abdicatie 'Prinses der Nederlanden' zijn en worden aangesproken met 'Koninklijke Hoogheid'.

De inhuldiging is de officiële plechtigheid waarbij de Eerste en Tweede Kamer een Verenigde Vergadering beleggen in de Nieuwe Kerk te Amsterdam. Bij de eedaflegging zweert de koning trouw aan de Grondwet en belooft een getrouwe vervulling van het koningschap.

Daarna wordt hij gehuldigd door de parlementariërs. Op hun beurt beloven of zweren zij dat de rechten van de koning gehandhaafd blijven en dat hij onschendbaar is.

Koningin Beatrix en prins Claus op weg van het Paleis op de Dam naar de Nieuwe Kerk in Amsterdam voor de inhuldiging van de vorstin in 1980.Beeld ANP

3. Waarom wordt de koning niet gekroond?
Het is uit de tijd omdat het iets sacraals is. Volgens de letter van de Grondwet wordt er geregeerd bij de 'Gratie Gods', maar in feite is het bij de gratie van het volk. Als het parlement de koning wil afzetten, dan kan dat. In de Scandinavische landen wordt er ook niet meer gekroond. De Britse koningin Elizabeth II is wel gekroond.

Een kroning is ook niet nodig omdat de continuïteit van de Nederlandse monarchie in de Grondwet verzekerd is. Een kroning zou de lastige vraag oproepen wie de autoriteit is die de nieuwe vorst kroont. De kerk? En zou dat dan de protestantse of de katholieke zijn?

4. Draagt de nieuwe koning de hermelijnen mantel?
Het ligt niet voor de hand. Met de Partij voor de Dieren in het parlement is een dergelijke mantel politiek hoogst omstreden. Koningin Beatrix had in 1980 een mantelpakje willen dragen, maar bezweek voor het verzoek van minister-president Van Agt. Hij wilde graag dat zij de hermelijnen mantel droeg, omdat deze de mystiek van het koningschap beklemtoonde. Juliana en Wilhelmina droegen ook de hermelijnen mantel. Uiteindelijk droeg Beatrix een nepmantel, omdat de oude was aangetast. Willem-Alexander zal waarschijnlijk het marine-uniform dragen.

Koningin Beatrix en prins Claus en een aantal leden van de hofhouding tijdens de inhuldiging van de vorstin in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Op de voorgrond de regalia.Beeld ANP

5. Wat zijn regalia?
Het zijn de tekenen die de macht van de koning symboliseren en een rol spelen bij de inhuldiging van een nieuwe vorst. In Nederland worden deze attributen neergezet op een bijzettafel, de zogenaamde credenstafel.

Omdat ze nooit worden gedragen - anders dan de Engelse regalia - is het materiaal niet erg kostbaar. Het is gemaakt in 1840 in opdracht van Willem II. Het gaat om de kroon, die staat voor de Nederlandse staatsvorm: de soevereine monarchie. De kroon heeft acht beugels en de hoofdband is niet bezet met edelstenen, maar met geslepen glas. De zwaar vergulde scepter van zilver is het symbool van het koninklijk gezag.

De rijksappel is eveneens van zwaar verguld zilver. De appel stelt de wereldbol voor en staat voor het grondgebied waarover gezag wordt uitgeoefend. Dan zijn er nog het rijkszwaard en de rijksbanier met het Nederlandse rijkswapen. Op de credenstafel ligt ook een exemplaar van de Nederlandse Grondwet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden