vijf vragen hpv-virus

Waarom worden nu ook jongens ingeënt tegen het virus dat vooral kanker aan de baarmoederhals kan veroorzaken?

Staatssecretaris Paul Blokhuis (VWS) heeft besloten dat vanaf 2021 ook jongens worden ingeënt tegen het hpv-virus. Vijf vragen over de nationale vaccinatiecampagne tegen het virus dat tot nu vooral bekendstond als het virus dat bij meisjes baarmoederhalskanker kan veroorzaken.

Kinderen worden gevaccineerd tegen het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken en meningokokken tijdens een vaccinatiedag in Ahoy. Staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid) wil met een vaccinatie-alliantie de bereidheid van mensen om zich te laten vaccineren verhogen. Beeld ANP

Wat is het hpv-virus en hoe krijg je het?

Het humaan papillomavirus is een virus dat wordt overgedragen door seksueel contact. Er bestaan verschillende typen van het virus, dat superbesmettelijk is. Het ene geeft een verhoogd risico op kanker, het andere een laag risico. Typen 16 en 18 kunnen op latere leeftijd bij vrouwen baarmoederhalskanker veroorzaken.

Omdat het virus zich verspreidt via seksueel contact, raken de meeste mensen die seks hebben besmet met hpv. Liefst 80 procent van de Nederlanders maakt ooit een hpv-infectie door. Maar de meeste mensen merken daar niets van – het lichaam ruimt het virus meestal binnen twee jaar op. Maar soms blijft het virus in je lichaam aanwezig en kan het kanker veroorzaken. Sommige varianten met een laag risico veroorzaken genitale wratten.

Waarom moeten ook jongens tegen hpv worden gevaccineerd?

Sinds 2010 krijgen meisjes in het rijksvaccinatieprogramma de inenting tegen hpv aangeboden. Want de meest voorkomende kanker door het virus is baarmoederhalskanker. Maar inmiddels is duidelijk dat hpv ook een rol speelt bij andere aandoeningen, zowel bij mannen als bij vrouwen. Het kan eveneens (mede) anus-, penis-, vagina- en vulvakanker of kanker in de mond- en keelholte veroorzaken.

Zowel mannen als vrouwen kunnen het virus oplopen en doorgeven. Het kan door het aanraken van penis of vagina of orale seks worden overgedragen, zelfs als je met een condoom vrijt. ‘Omdat hpv heel besmettelijk is, kun je een infectie moeilijk voorkomen’, aldus het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Vaccinatie van jongens dient een dubbel doel: het beschermt de jongens zelf tegen allerlei kwalen én de meisjes tegen baarmoederhalskanker. ‘Daarmee slaan we twee vliegen in één klap’, aldus staatssecretaris Blokhuis. ‘Jongens zijn dan beschermd tegen het virus en lopen daardoor minder kans op vreselijke ziektes zoals keelkanker. Bovendien zijn zowel jongens als meisjes hiermee nog beter beschermd door groepsbescherming.’

Hoeveel ziekte- en sterfgevallen waarbij hpv een rol speelt zijn er per jaar?

Jaarlijks krijgen 1.000 vrouwen en 500 mannen een door hpv veroorzaakte kanker, aldus staatssecretaris Blokhuis in zijn brief aan de Tweede Kamer. Meer dan 300 vrouwen en bijna 200 mannen sterven daaraan. ‘De ziektelast door hpv is groot’, aldus Blokhuis.

Hij had ook positief nieuws over de vaccinatiegraad onder meisjes, die toeneemt. Twee jaar geleden liet nog maar 48 procent van de 13-jarige meisjes zich vaccineren tegen hpv, dit jaar heeft bijna 65 procent al het eerste van de twee vaccins gehaald.

Aanvankelijk had de vaccinatiecampagne onder meisjes veel last van negatieve publiciteit over allerlei bijwerkingen. Volgens de Gezondheidsraad is uit onderzoek echter gebleken dat er ‘geen verband bestaat tussen vaccinatie tegen hpv en aandoeningen als chronische vermoeidheid, migraine en auto-immuunziekten’.

Waarom wordt er nu nog twee jaar gewacht totdat ook jongens worden ingeënt?

Volgens Blokhuis is die tijd nodig om ‘het vaccin in te kopen en de uitvoering te organiseren’. Ook neemt hij het advies van de Gezondheidsraad over om de leeftijd waarop alle kinderen het vaccin krijgen te verlagen naar 9 jaar. Dan kan het ook goed worden ingepast in het huidige vaccinatieschema, in combinatie met de inentingen tegen bmr (bof, mazelen, rodehond) en dtp (difterie, tetanus, polio) die eveneens op 9-jarige leeftijd worden aangeboden.

Destijds werd de vaccinatieleeftijd voor meisjes op 13 jaar bepaald omdat er onzekerheid bestond over de duur van de bescherming. Inmiddels is bekend dat die periode lang genoeg is. De Gezondheidsraad adviseerde ook voor hpv ‘een leeftijd die zo dicht mogelijk tegen 9 jaar aanligt, zodat kinderen in een zo vroeg mogelijk stadium beschermd worden en de effectiviteit het grootst is’.

Wat gaat deze uitbreiding van het rijksvaccinatieprogramma per 2021 kosten?

Daar doet Blokhuis nog geen uitspraken over. Volgens de Gezondheidsraad zijn er drie vaccins beschikbaar tegen hpv die alle drie voldoende werkzaam en effectief zijn. De staatssecretaris van Volksgezondheid is nog in onderhandeling met de farmaceutische industrie, meldt zijn woordvoerder.

Lees meer over vaccinaties voor kinderen 

Peiling: Is een extra prik voor jongens zinvol in tijden van vaccinatiescepsis?

Als een kwelgeest waart de weerzin tegen vaccins door Europa. Vijf horrorverhalen over vaccins tegen het licht.

Worden jongeren roekeloos in bed door de hpv-prik?  Zo stelt de christelijke patiëntenvereniging NPV dat de prik een vrijbrief geeft om erop los te seksen. Maar klopt dat wel?

De vaccinatiegraad is vorig jaar voor het eerst sinds 2010 niet verder gedaald. ‘Het tij lijkt gekeerd en hopelijk kunnen we uitzien naar een verhoging van de vaccinatiegraad’, stelt het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) opgelucht in zijn jaarrapport.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden