Column

Waarom worden gasten als Jeff Koons uitgenodigd?

Column Rutger Pontzen

De essentie van het leven is luisteren naar Jeff Koons.

Jeff Koons met zijn kunstwerk 'Gazing Ball'. Beeld anp

The Legend. Alleen al door de benaming ging er een siddering door de zaal. Zou hij er dan echt zijn? De ongekroonde Champ van de überkitsch? De man van de gepolijste rococobeelden van Lodewijk XIV en Michael Jackson (met aapje Bubbles); het houtgesneden biggetje dat, door het Stedelijk Museum aangekocht, zo veel commotie zou opleveren; de billboards waarop hij te zien is, copulerend met de Italiaanse pornoster en politica La Cicciolina; de glimmende Hoover-stofzuigers in vingerafdrukloos gezeemde vitrines.

Kortom, hier zou de Vrees van de zichzelf met Verfijnde Smaak overladen Elite verschijnen: Jeff Koons.

De naam was door de aankondiger maar net uitgesproken of prompt stond de Amerikaanse feelgoodkunstenaar al op het podium. De niet al te grote Koons bleek een gewone man in doorsnee tweedelig blauw, zijn haar eenvoudig gecoiffeerd achter de flaporen langs. Eerder type trouwambtenaar of kantoorklerk dan de schrik van het kunstestablishment. Enkel zijn ruim bemeten lach en fonkelende Prodenttanden voorspelden meer.

Plaats van handelen was het podium waarop een megakunstenaar graag gezien wil worden: de conferentie Art for Tomorrow in het peperdure blingbling W Doha Hotel in Qatar. Georganiseerd door The New York Times in opdracht van de heersende familieleden van het bescheiden, maar puissant rijke Golfstaatje, die dan ook prompt op de eerste rij zaten.

Thema van de driedaagse bijeenkomst was 'Technology, Creativity and the City'. En Koons was gevraagd zijn visie te formuleren over 'samenwerking, creativiteit en de samenleving'. Een behoorlijk pittige opdracht als je de aard van zijn werk bezag en maar een enkele seconde aan zijn uitvoerig gedocumenteerde bedgedrag met zijn Italiaanse dacht. Niet dat het Koons iets uitmaakte: geheel volgens zijn eigen logica gaf hij invulling aan de hem gestelde opdracht, namelijk door die categorisch te negeren.

Waar het op neer kwam, was dat de Amerikaanse kunstenaar, zonder al te veel omhaal van inleidende woorden, ruim een halfuur over zijn werk sprak. En omdat Koons nu eenmaal Koons is, en onze Jeff ook wel begrijpt dat de indringende, maar bescheiden uitleg van zijn werk nooit genoeg zou zijn om het New York Times-publiek te behagen, strooide hij kwistig rond met namen van schrijvers en filosofen van wie hij ooit een regel had gelezen.

Tussen de geprojecteerde afbeeldingen van opblaasbloemen, ballonhonden, stofzuigers en roestvrijstalen beeldjes strooide hij korte verwijzingen naar Nietzsche, Kierkegaard, Dewey en (zijn lieveling) Plato.

De adem in de opblaasbloemen was plots de 'essentie van het leven'. De twee stofzuigers in de vitrine bleken een 'en/en' in plaats van een 'of/of'-relatie met elkaar te hebben. De befaamde rode Balloon Dog was het 'Trojaanse paard' dat Koons hoogstpersoonlijk de kunstwereld had binnengerold. Kunst was een symbool van jeugd en transcendentie, verwijzend naar de 'metafysica van Plato'. Uitsmijter was de retorische vraag waarom hij die ochtend was opgestaan. 'Om jullie dit allemaal te mogen vertellen. Dank.'

The Legend had gesproken. De enige echte vraag was: waarom worden dit soort gasten uitgenodigd op een conferentie die de cultuurstatus van een golfstaat moeten verhogen?

Wekelijks neemt Bor Beekman, Robert van Gijssel, Hein Janssen of Rutger Pontzen stelling in de wereld van film, muziek, theater of beeldende kunst.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.