Waarom wil de VS met de Taliban om tafel?

Na jaren op de Taliban gejaagd te hebben, beginnen donderdag de eerste formele besprekingen tussen de Verenigde Staten en de extremistische organisatie. De Taliban zelf hebben in Qatar, waar ze deze week een politiek kantoor hebben geopend, gezegd dat ze hun relatie met de wereld willen verbeteren. Wat willen de twee partijen met dit overleg bereiken? Vijf vragen over de besprekingen.

Een groep Taliban-strijders Beeld epa

Waarom zouden de Taliban willen praten? De VS trekt zich in 2014 toch terug uit Afghanistan.
Nadat ze in 2001 door de internationale troepen uit het zadel zijn geworpen, is de Taliban een opstand begonnen. Het is niemand gelukt hen te verslaan, maar als er weer een burgeroorlog uitbreekt, is de kans klein dat de Taliban deze zouden winnen. Onderhandelingen zouden hen wellicht dichter bij een deel van de macht brengen dan vechten.

Wie leidt de Taliban nu eigenlijk?
De Afghaanse Taliban worden nog steeds geleid door mullah Omar en zijn rechterhand, Tayyab Agha, staat aan het hoofd van de missie in Qatar. Er is ook een Pakistaanse tak van de organisatie en er zijn wat facties die zich hebben afgesplitst, maar het grootste deel van de Taliban zou trouw zijn aan mullah Omar, de eenogige man uit Kandahar die sinds de aanslagen van 11 september spoorloos is verdwenen. Hij zou zich ophouden in Pakistan, al ontkent Islamabad dit.

Waarom heeft het zo lang geduurd voordat de VS en de Taliban met elkaar om de tafel wilden gaan?
De Afghaanse president Hamid Karzai zou zich meermaals gepasseerd hebben gevoeld en het proces hebben dwars gezeten. Ook nu is hij er niet blij mee: woensdag heeft Karzai de besprekingen tussen zijn regering en de VS over de veiligheid van Afghanistan gestaakt, omdat hij boos zou zijn over de naam van het kantoor van de Taliban in Qatar. Zij noemen dit 'de vertegenwoordiging van het Islamitisch Emiraat van Afghanistan', terwijl dit emiraat niet bestaan. Amerika zou verwarring scheppen door toch met de Taliban te praten, terwijl Washington weet dat Kabul over die naam zou vallen.

De Taliban zijn zelf bij een eerdere aanzet tot besprekingen opgestapt toen gevangen niet werden vrijgelaten uit de gevangenis op Guantanamo.

Wat zijn de voorwaarden voor de gesprekken?
De komende weken vinden er vooral verkennende gesprekken plaats. De Taliban moeten van de Verenigde Staten Al Qaeda afzweren. In de jaren negentig hebben de Taliban (een lokale, Afghaanse beweging) een pact gesloten met het internationaal georiënteerde Al Qaeda omdat zij alle hulp goed konden gebruiken. Washington wil ook dat de Taliban de Afghaanse grondwet respecteert.

De Taliban willen dat alle buitenlandse troepen het land verlaten en dat een bepaald percentage van de Afghaanse politieke en militaire instellingen uit hun eigen mensen bestaat. Ze willen ook dat hun gevangenen worden vrijgelaten.

Wat hoopt de VS met de besprekingen bereiken?
Washington wil niet dat Afghanistan, nadat ze zich uit het land heeft teruggetrokken, terugvalt in complete chaos en Al Qaeda het land weer als basis kan gebruiken. De regering van Karzai is echter zwak en het risico op een burgeroorlog is groot. Als de Taliban deel zouden uitmaken van de regering, zou dat wellicht stabiliserend kunnen werken.

De VS hoopt op een overeenkomst waarbij de Taliban toezeggen de aanwezigheid van enkele Amerikaanse bases te accepteren nadat de VS zich in 2014 uit het land heeft teruggetrokken. Het gevaar bestaat dat andere facties een opstand kunnen beginnen als mullah Omar vrede heeft gesloten.

Het politieke kantoor van de Taliban in Doha, Qatar. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden