vier vragen protest lerarentekort

Waarom weigeren schoolleiders deze week vervanging te regelen voor zieke docenten?

Schoolleiders weigeren deze week om vervangers te zoeken voor zieke leerkrachten. Dat lijkt een protest tegen het lerarentekort, maar is vooral bedoeld voor meer erkenning en een beter salaris. Vier vragen over deze actie.

Stoelen op de banken, geen school vandaag. Het kan op diverse scholen deze week het beeld zijn, omdat de schoolleiding met het niet vervangen van zieke leerkrachten een signaal wil afgeven. Beeld anp

Waarom zoeken ze geen vervangers?

De Algemene Vereniging Schoolleiders (AVS) en CNV Schoolleiders roepen hun leden in het basisonderwijs op om klassen deze week naar huis te sturen als een leerkracht ziek, zwak of misselijk is. Het kost schoolleiders namelijk steeds meer moeite om op korte termijn vervangers te vinden, zo stellen de organisatoren van de acties.

‘Sommigen zijn er een paar uur per dag aan kwijt’, zegt voorzitter Petra van Haren van de AVS. ‘Die tijd kan een schoolleider niet aan nuttiger zaken besteden, zoals het verbeteren van de kwaliteit van het onderwijs.’

Vaak blijken vervangers na een rondje appen, bellen of mailen bovendien helemaal niet beschikbaar. En dan moeten de schoolleiders improviseren – teruggrijpen op ‘lapmiddelen’, zoals Van Haren het noemt. Ze kunnen de klassen verdelen, waardoor de werkdruk op andere leerkrachten toeneemt. Of ze gaan zelf maar voor de klas staan, met als gevolg dat ze hun eigen taken in de avonduren moeten doen of noodgedwongen laten versloffen.

Dat kan zo niet langer, zegt Van Haren. ‘Uiteindelijk leidt deze situatie alleen maar tot meer ziekmeldingen en burn-outs.’

Hoe nijpend is het probleem?

‘We krijgen gewoon geen vervangers meer’, zegt directeur Judith Sliedregt van de Adalbert-basisschool in Mook. ‘Als ik ’s ochtends een telefoontje krijg dat iemand ziek is, weet ik dat ik moet improviseren. Ook een dag van tevoren zijn er geen invallers meer te krijgen.’

Vorige week moest ze nog twee groepen samenvoegen tot een klas van zestig. Die kreeg les van één leerkracht en een onderwijsassistent. ‘Een leerkracht van een andere groep, van wie de man met spoed in het ziekenhuis werd opgenomen, is toch naar school gekomen. Dat is toch triest?’

Uit een peiling van de AVS blijkt dat ook andere scholen worstelen. Ruim driekwart van de 1.400 ondervraagde schoolleiders moest de afgelopen weken op zoek naar vervanging voor zieke leerkrachten. Gemiddeld ging het om vijf dagen per week.

De invalpool – een groep leerkrachten die invalwerk doen op verschillende scholen van een bestuur of van verschillende besturen – bood slechts in een derde van de gevallen een oplossing. Voor de rest moesten de schoolleiders de kinderen naar huis sturen of verdelen over andere klassen. In circa een op de tien gevallen gingen ze zelf voor de klas staan.

De kans dat de situatie op korte termijn verbetert, lijkt niet groot. Onlangs stuurden de ministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven nieuwe arbeidsmarktcijfers naar de Tweede Kamer. Daarin schreven ze dat de arbeidsmarkt in het primair onderwijs ‘krapper is geworden’. Volgens de nieuwste ramingen komen de basisscholen over vijf jaar circa 4.200 voltijdsleerkrachten tekort. Over tien jaar kan dat tekort zijn opgelopen tot tienduizend fte.

Vragen de schoolleiders met hun acties aandacht voor het lerarentekort?

Daar lijkt het op, maar het ligt net even anders. De schoolleiders strijden al maanden voor meer erkenning. ‘Ons vak’, zegt Van Haren, ‘is uitermate complex geworden. Vroeger deed de hoofdmeester af en toe iets in zijn kamertje, nu is de schoolleider verantwoordelijk voor 32 beleidsthema’s. Daar hoort een passend salaris bij.’

Wat de schoolleiders steekt, is dat er vorig jaar wel geld is vrijgemaakt voor de salarissen van de leerkrachten, maar dat er voor de directie niets bijkwam. En dat terwijl het tekort aan schoolleiders groter is dan het tekort aan leerkrachten.

Het hele schooljaar zijn er daarom al acties. Het begon met de oproep om het brandalarm op basisscholen af te laten gaan op 12 september. Een maand later riep de AVS de schoolleiders op een dag lang afwezigheidsmeldingen te versturen in antwoord op e-mails. In november vuurden de schoolleiders een e-mailbombardement af op de minister en de onderwijswoordvoerders in de Tweede Kamer.

‘Veel ouders hebben niets van die acties gemerkt’, zegt Van Haren. ‘Daarom doen we het deze keer anders. Iedereen moet weten wat er aan de hand is.’

Mogen de leerlingen zomaar naar huis gestuurd worden?

‘Het vervangen van zieke leraren is een zware taak voor schoolleiders, zeker nu er griep heerst’, laat een woordvoerder van het ministerie van Onderwijs desgevraagd weten. ‘Als het echt niet lukt om een oplossing te vinden, is het naar huis sturen van leerlingen de laatste optie.’

Mochten ouders echt niets voor hun kinderen kunnen regelen, dan zijn scholen overigens verplicht de kinderen toch op te vangen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.