Waarom we gretig bronwater kopen en niet duurzaam zijn

Kraanwater drinken in plaats van bronwater is een van de simpelste manieren om duurzaam te zijn. Dankzij de marketinggoeroe's kopen we gretig water uit de 'natuur'. Zo lekker en gezond!

Beeld Illustratie Han Hoogerbrugge

Jomanda verkocht in haar gloriejaren vele duizenden flessen 'ingestraald' water, waarmee de 'blauwe engel uit Tiel' beweerde ernstig zieke mensen te kunnen genezen. Bronwaterfabrikanten hebben hun marketing nog beter op orde. Geholpen door reclames vol kwinkelerende vogeltjes, kabbelende beekjes en hoogzwangere vrouwen weten zij in Nederland enkele honderden miljoenen flessen per jaar te verkopen voor een bedrag tussen de 30 cent en 1 euro per liter. En dat terwijl het Nederlandse drinkwater, dat tot het beste ter wereld behoort, minstens tweehonderd keer goedkoper is.

Onbegrijpelijk, vindt Tom Niekamp van het bedrijf KRNWTR. Niet alleen om de prijs, maar ook omdat bronwater veel slechter is voor het milieu dan kraanwater. En de kwaliteit van kraanwater is minstens even goed als van bronwater, zoals vele onderzoeken ook bewijzen. Nederlanders drinken gemiddeld 22 liter mineraal- of bronwater per jaar, oftewel vier keer zoveel als in 1980. Dat is nog altijd veel minder dan in Duitsland (171 liter) of België (124 liter), maar het zijn wel 22 liters teveel, vindt Niekamp.

Daarom heeft Niekamp het tot zijn missie gemaakt om Nederlands kraanwater te 'verkopen'. Niet letterlijk, want daar zouden waarschijnlijk even weinig klanten voor zijn als voor geprivatiseerde zuurstof. Maar kraanwater kan wel een goed marketingverhaal gebruiken, vinden hij en zijn collega's, die geld verdienen met de verkoop van karaffen, bidons en op de waterleiding aangesloten koelers.

Want waarom zou je water uit verre kuuroorden halen in plaats van uit de kraan? Hoe meer mensen kraanwater een sympathiek merk vinden, hoe beter het is voor het milieu, is de gedachte. 'Want meer kraanwater betekent minder ontginning van water, minder productie van plastic verpakkingen, minder transport, minder koeling en minder afval.'

Kraanwater is duurzaam

Kraanwater drinken in plaats van bronwater is een van de simpelste manieren om duurzaam bezig te zijn, zegt Niekamp. 'De CO2-uitstoot van bronwater is ongeveer drie- tot vijfhonderd keer zo groot als van kraanwater. Voor de productie van een liter bronwater heb je ongeveer drie liter water nodig en een kwart liter olie. De olie is nodig voor het transport per vrachtwagen en voor de verpakking.'

Maar waarom kopen mensen dan toch liever een fles Evian of Acqua Panna? Fabrikanten van bronwater hangen bijkans magische verhalen op over hun product, alsof het net als het ingestraalde water van Jomanda allerlei bijzondere krachten bevat, zegt Niekamp. Een marketingfoefje. 'Van de topman van Perrier heb ik eens gehoord dat bronwater een van de beste manieren is om heel veel geld te verdienen. Je haalt wat water uit de grond, stopt het in een flesje, vertelt er een mooi verhaal bij en opeens is het heel veel waard.'

Treffende voorbeelden zijn Bar-le-Duc en Sourcy. Zij putten uit precies hetzelfde water in de provincie Utrecht als het lokale waterleidingbedrijf Vitens. Tegelijkertijd kost een tweeliterpak Bar-le-Duc 0,75 eurocent, terwijl Utrechters voor dit bedrag vijfhonderd liter van hetzelfde water uit de kraan kunnen krijgen.

Bronwater is 'pure onzin'

Maar is bronwater niet beter dan kraanwater? Lariekoek, zegt Hans van Dijk, emeritus hoogleraar Drinkwatervoorziening van de TU Delft. 'Wetenschappelijk gezien is het pure onzin. Er is geen enkele onderbouwing voor claims dat bronwater gezonder zou zijn dan kraanwater. De suggestie wordt alleen gewekt door slimme marketing.'

Sterker, je zou kunnen beargumenteren dat kraanwater beter is dan bronwater. Het moet namelijk aan veel meer kwaliteitseisen voldoen, zegt Van Dijk. 'Nederlands kraanwater wordt op honderden parameters beoordeeld en bronwater slechts op enkele.'

Nederlands drinkwater is top, zegt Van Dijk. Hij verwijst naar een onderzoek dat eind februari in het tijdschrift Science verscheen, waarin hoog werd opgegeven van de kwaliteit van het Nederlandse kraanwater. Begrijp hem niet verkeerd, de kwaliteit van bronwater is ook niet verkeerd. 'Het komt over het algemeen uit uitstekende bronnen. Spa haalt zijn water uit de Ardennen - niks mis mee. Er wordt een putje geslagen, waarna het zonder uitgebreide zuivering in een fles wordt gestopt.'

Beter smaken

Toch zweren veel gebruikers bij bronwater omdat het beter zou smaken dan kraanwater. 'Over smaak valt niet te twisten', zegt Van Dijk. 'Maar er zijn veel onderzoeken bekend van smaakpanels waarin Spa in blinde tests lager of in elk geval niet hoger werd gewaardeerd dan kraanwater.'

Een belangrijk struikelblok voor kraanwater is de horeca, waar men liever een fles Spa serveert dan een gratis karaf water. Dat heeft ook met personeelskosten te maken, weten Van Dijk en Niekamp. Het kraanwater is nagenoeg gratis, maar de baas moet wel zijn personeel betalen voor het serveren en het afwassen van de glazen. Van Dijk weigert pertinent om bronwater te drinken als hij uit eten gaat. 'Ik heb daar altijd discussie over in restaurants. Obers zeggen dan dat ze alleen maar Spa serveren.Ik zeg dan dat ik best bereid ben om ervoor te betalen, een kwartje of een euro, ik noem maar wat. Uiteindelijk komen we er dan altijd wel uit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden