Mama Cash

Waarom vrouwen in de kunst harder nodig zijn dan ooit

Op Internationale Vrouwendag staan vrouwelijke makers centraal tijdens het Meer dan Muze festival

In de internationale moderne kunst is Marina Abramovic toonaangevend. Voor haar regie van The Hurt Locker (2010) won Kathryn Bigelow een Oscar. Beyoncé schrijft en produceert albums die door miljoenen mensen gekocht worden. Helaas zijn deze mooie voorbeelden de uitzondering die de regel bevestigen. Vrouwen krijgen niet alleen in de politiek en in het bedrijfsleven minder kansen, maar ook in de kunsten. Dit is zonde. Want vrouwen hebben nu eenmaal een ander perspectief dan mannen. Dit zorgt voor verrassende kunst en nieuwe inzichten. Op Internationale Vrouwendag zetten achttien musea, podia, bioscopen en galeries daarom werk van vrouwelijke makers in de schijnwerpers tijdens het Meer dan Muze festival.

Kunst is een mannenwereld

De meeste vrouwen die het publiek te zien krijgt in musea, bioscopen en theaters zijn 'muzes': vrouwen geportretteerd door mannen. In hun meest recente tentoonstelling constateerde feministisch kunstcollectief de Guerrilla Girls dat in Europese musea slechts 20 procent van de collecties bestaat uit werk van vrouwelijke makers. Van alle filmmakers die genomineerd zijn voor een Oscar, is 80 procent van de genomineerden man. Het is zíjn visie die tot leven wordt gebracht. Vrouwelijke regisseurs, choreografen of scenaristen? Vergeet het maar. Daarom missen we in onze cultuur de verbeelding van de ervaringen van vrouwen.

In de choreografie van Keren Levi 'The Dry Piece' laten de naakte danseressen het publiek nadenken over het westerse schoonheidsideaal voor vrouwen. Beeld Foto: Anna van Kooij

Het gevaar van één verhaal

De veelgeprezen Nigeriaanse schrijver Chimamanda Ngozi Adichie wijst op het gevaar van eenzijdige verhalen: "The single story creates stereotypes, and the problem with stereotypes is not that they are untrue, but that they are incomplete. They make one story become the only story." Haar pleidooi: diverse verhalen verteld door diverse mensen. Loop een willekeurig museum of bioscoop binnen en je ziet dat er nog werk aan de winkel is. Op het moment dat vrouwen en minderheden meer ruimte krijgen om hun verhalen te delen, heeft dit een positieve invloed op de huidige machtsverhoudingen. Zoals Adichie zegt: "Stories have been used to dispossess and to malign, but stories can also be used to empower and to humanize."

De Nederlands-Marokkaanse comedienne Soundos El Ahmadi reflecteert in haar voorstelling 'Geboren met ervaring' op de invloed van je wortels. Beeld Foto: Tessa Posthuma de Boer

Meer dan Muze

Om de vrouw als maker centraal te stellen organiseert vrouwenfonds Mama Cash Meer dan Muze. Op Internationale Vrouwendag (8 maart) programmeren achttien culturele podia door heel Nederland werk van vrouwelijke makers. Moet deze kunst allemaal radicaal activistisch zijn? Juist niet. Vanzelfsprekend heeft elke maker haar eigen verhaal en invalshoek. Zo stelt Keren Levi in het Stedelijk Museum het schoonheidsideaal voor westerse vrouwen ter discussie in haar dansperformance The Dry Piece, reflecteert comedienne Soundos El Ahmadi op haar jeugdige ervaringen in de Goudse Schouwburg, bezingt Ntjam Rosie leven en liefde in de Stadsschouwburg Nijmegen en onderzoekt regisseur Naomi Velissariou in haar voorstelling SONTAG (Haagse Schouwburg) de demonen in het hoofd van de beroemde Amerikaanse filosofe Susan Sontag.

Beeld Marilyn Sonneveld
Regisseur Naomi Velissariou onderzoekt in haar voorstelling SONTAG de demonen in het hoofd van de beroemde Amerikaanse filosofe Susan Sontag. Sontag was een feminist en een groot aanhanger van de gedachte dat kunst mensen kon informeren, vermaken en veranderen. Beeld Foto: Sanne Peper

Kunst door vrouwen is doodnormaal

Een speciale dag voor vrouwen in de kunst? Het zou niet nodig moeten zijn. Maar tot het moment dat de verhoudingen in de kunst tussen mannen en vrouwen in evenwicht zijn, zetten wij vrouwelijke makers in de schijnwerpers. Zodat de stemmen van vrouwen niet alleen in de kunsten, maar ook ver daarbuiten helder klinken.

Schilder Raquel van Haver poseert voor haar werk 'Definition of a System' (2017) Beeld Foto: Raquel van Haver

Op Internationale Vrouwendag (woensdag 8 maart) programmeren achttien culturele podia en musea door heel Nederland werk van vrouwen onder de vlag van Meer dan Muze. Meer dan Muze is een initiatief van Mama Cash, het oudste internationale fonds voor feministisch activisme ter wereld. Het werk van de genoemde artiesten is onderdeel van de programmering.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.