Verslaggeverscolumn Marjon Bolwijn in Schiphol-Oost en Utrecht

Waarom vliegen naar ‘roversnest’ Albanië toch verantwoord kan zijn

Vandaag heb ik geen bal zin om een column te schrijven. Zo begon de beste journalist van de Volkskrant, Rob Vreeken, ooit een column. Zelf zou ik dat nooit durven. Zo’n baldadige openingszin is natuurlijk een truc om de aandacht van de lezer te vangen. Deze strategie kan ik nu goed gebruiken. Want in een tijd van klimaatverandering en vliegschaamte kun je moeilijk aankomen met een epistel vol verdriet om de opheffing van een vliegroute. Transavia stopt namelijk met de lijnvlucht Schiphol-Tirana, want niet rendabel. Prima toch? Alle beetjes helpen bij de redding van onze planeet.

Maar zo simpel ligt het niet. Want niets is wat het lijkt. Schiphol-Tirana blijkt meer dan een vliegroute. De lijn is een metafoor voor het dunne, aan slijtage onderhevige draadje dat Albanezen nog verbindt met Nederland, met de gehele Europese Unie zelfs. Zo zien 1.859 Albanezen dat. En zo kwam het dat maandag een afvaardiging van deze ondertekenaars van een petitie het hoofdkantoor van Transavia in Schiphol-Oost betrad. Ze smeekten de directeur door te gaan met de tweewekelijkse vluchten naar de hoofdstad van Albanië.

Bij Transavia voor een smeekbede.

Vanaf april gaat de stekker eruit. Twee jaar nadat met veel feestgedruis in aanwezigheid van een aantal hoge pieten (m/v) de lijnverbinding werd geopend. ‘De tulpen waren niet aan te slepen,’ herinnert Richard van den Brink zich. Hij is Albanofiel en een van de aanjagers van het protest. Als uitgever van Skanderbegbooks publiceert hij in het Albanees vertaald werk van grote romanschrijvers als Murakami en Houellebecq. Het bedrijf runt hij samen met zijn vrouw Flutura Açka, een bekende Albanese schrijver en dichter, en vertaalster van Nijntje-boekjes in het Albanees. Ik zoek hen op in hun flat in Utrecht om hun verdriet om de verdwijnende vliegroute te leren begrijpen.

Als ik de met boekenkasten gevulde huiskamer binnenstap, kijk ik recht in de bruine ogen van een 17-jarige jongen. Een rustige blik in een zachtmoedig ogend gezicht. Het is hun enige kind en zoon Jerin, in een fotolijst. Anderhalf jaar geleden overleed hij aan kanker. Een van de gedichten die Flutura tijdens zijn ziekte en na zijn overlijden schreef, werd zondagavond gedeclameerd op de Albanese televisie, tijdens een uitzending ter nagedachtenis van de slachtoffers van de aardbeving. Een paar weken geleden mocht de schrijfster op diezelfde zender aan Albanese kijkers uitleggen waarom de Nederlandse luchtvaartmaatschappij stopt met vliegen op Tirana. Dat was in Albanië groot nieuws. Als BA’er (Bekende Albanees) die pendelt tussen de twee landen, mocht zij het mysterie ophelderen. Maar ze begrijpt er zelf ook niks van. Elke keer als ze op en neer vliegt, zo’n zes keer per jaar, zitten de vliegtuigen ‘vol, vol, vol’, zegt ze met de klemtoon op de laatste drie woorden. Ze bezwoer de tv-kijkers dat het géén politiek besluit is. Zo werkt dat niet in Nederland. Het kan toch geen toeval zijn, dat Nederland én niet meer op Tirana vliegt én kort daarna, op 24 oktober, op een EU-top tegen Albanees lidmaatschap van de Europese Unie stemt? ‘Nederlanders moeten ons niet, duwen ons weg,’ typeert ze de stemming in het land.

Schrijfster Flutura Açka en Richard van den Brink.

Ze begrijpt dat sentiment. De corruptie in de Albanese politiek tiert nog welig en het is terecht dat Nederland meer hervormingen wil, maar het land nog langer in de wachtkamer laten zitten, werkt ontmoedigend en vergroot volgens haar de kans dat Turkije meer invloed krijgt.

Het is geen eigen belang, benadrukt ze. Via een omweg blijft ze voor literaire zaken ook naar Albanië vliegen. Het gaat om het ontmoedigende signaal aan een arme bevolking die snakt naar de verandering die de Europese Unie kan brengen. In de vliegtuigen naar Tirana ziet ze veel toeristen. ‘Inkomsten uit toerisme die Albanezen goed kunnen gebruiken, zullen verminderen.’

Jerin met Nijntjes in het Albanees.

Spijtiger vindt ze dat minder mensen tijdens een vakantie hun vooroordelen over Albanië als gevaarlijk roversnest zullen bijstellen. ‘Haha, Albanië, land van maffia en kalasjnikovs,’ zei een Nederlandse arts niet zo lang geleden tegen Flutura tijdens een consult, toen hij informeerde naar haar geboortegrond. ‘Er zijn ook artsen zoals u, en schrijvers zoals ik, mooie stranden, bergen en meren,’ reageerde ze koeltjes. De man begon te blozen.

En dan is er nog iets. Flutura heeft als moeder in diepe rouw een belofte in te lossen aan haar verloren zoon. Hij gaf haar de opdracht niet op te geven na zijn dood. Zijn droom was diplomaat worden om Albanië de Europese Unie binnen te loodsen. De kantoorkolossen van Brussel en Straatsburg zijn onneembare vestingen. Zo’n kantoortje van Transavia loop je zo binnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden