Waarom vliegen maatschappijen over oorlogsgebied?

Wanneer vlieg je over een conflictgebied? Die afweging maakt elke luchtvaartmaatschappij zelf, zegt Jan van Doorn, de oud-directeur van Eurocontrol, de internationale organisatie van luchtverkeersleiders.

Malaysia AirlinesBeeld EPA

'Dat doen ze in overleg met de luchtverkeersleiders. Maatschappijen maken de afweging: wat kost het om om te vliegen en hoe groot is het risico.' Daarbij zijn ze onder meer afhankelijk van de informatie die ze van landen en informatiediensten krijgen.

'In dit geval was het luchtruim gewoon open. Er is niemand geweest die zei: vlieg daar niet over heen', voegt Steven Verhagen, voorzitter van de Nederlandse Vereniging Verkeersvliegers, toe. Volgens een medewerker van de Russische luchtverkeersleiding was het in het gebied sinds een paar dagen verboden om lager dan 7.900 meter te vliegen. Het vliegtuig vloog waarschijnlijk op 10 kilometer hoogte.

Inmiddels hebben luchtvaartmaatschappij waaronder KLM besloten niet over Oost-Oekraïne te vliegen. Zo lieten Air France en weten de situatie nauwlettend te volgen. In april besloot het bedrijf al niet meer over de Krim te vliegen vanwege de onrust op het schiereiland, na waarschuwingen van de Europese en Amerikaanse luchtvaartautoriteiten. En ook Lufthansa heeft besloten vluchten onmiddellijk om te leiden.

Kleine kans
'Waarschijnlijk heeft Malaysia Airlines de afweging gemaakt: de kans is zo klein dat we geraakt worden, het kan wel', zegt Van Doorn. 'Een vliegtuig op die hoogte schiet je - als dat is wat er is gebeurd - niet zomaar uit de lucht. Waarschijnlijk dacht men dat ze geen raketten gebruiken die een vliegtuig konden raken.'

Het gebeurt zelden dat een vliegtuig om moet vliegen wegens conflictgebieden, aldus Verhagen, die tevens KLM-piloot is. Hij vloog donderdag zelf nog in de omgeving van de ramp. 'Ik heb het een keer meegemaakt dat ik om moest vliegen. Dat was jaren geleden. Toen ik over Syrië moest vliegen, kreeg ik te horen dat het land zelf het niet wilde.'

Als het toestel uit de lucht is geschoten, is dit niet de eerste keer voor een passagiersvliegtuig. Meestal betrof het een fatale vergissing. Zo verongelukte in 2001 een vliegtuig van Siberian Airlines bij een oefening van Oekraïens luchtafweergeschut. Er vielen toen 78 doden. In 1988 schoten de Amerikanen een Iraans toestel neer, waarbij 290 doden vielen. De bemanning van een Amerikaans oorlogsschip zag de Airbus aan voor een Iraans gevechtsvliegtuig.

'Dat is het frustrerende in zulke situaties: we zijn volkomen machteloos', zegt Verhagen. 'Als ik de beelden bekijk, lijkt het erop dat het vliegtuig uit elkaar is gespat. Dan heb je als piloot geen schijn van kans.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden