Waarom viel Ayatollah Khamenei uit tegen Nederland?

De opperste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, nam een pauze en plukte wat aan zijn baard in zijn kantoor in Zuid-Teheran. Hij had zojuist een groep acteurs uitgelegd dat Amerika altijd druk uitoefent op Iran. Niet alleen Amerika, zei Khamenei, andere landen zijn ook vijandig.

Ali Khamenei. Beeld epa

'Neem een klein landje als Nederland bijvoorbeeld', zei Khamenei in een toespraak die op zijn persoonlijke website khamenei.ir staat. 'In onze lijst van vijanden is Nederland er een. Wat hebben wij ooit tegen Nederland gedaan dat ze vijandig zijn tegen ons? Een klein land, in een hoek van Europa.'

Waarom viel Khamenei, een man die als vertegenwoordiger van god op aarde wordt gezien in Irans systeem, zo uit tegen Nederland?

De aanleiding is een Canadees-Iraanse professor, Homa Hoodfar. Zij werd eerder deze maand tijdens een bezoek aan Iran voor de tweede keer gearresteerd door de inlichtingenafdeling van de Revolutionaire Garde. Hoodfar, een hoogleraar Antropologie aan de Concordia universiteit van Montreal, zou onderzoek hebben verricht naar de geschiedenis van de vrouw in Iran. Ze zit nu in de Evin gevangenis.

De hardline nieuwsorganisatie 'Mashregh news' schreef afgelopen week dat Hoodfar in het geheim zou werken voor twee organisaties: de Nederlandse ontwikkelingsorganisatie Hivos en een non-gouvernementele organisatie, Women Living Under Muslim Laws. Volgens Mashregh News, dat nauwe banden heeft met de Iraanse inlichtingendiensten, worden beide organisaties financieel gesteund door het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken.

Niets van waar, aldus Hivos, dat verder geen uitspraken wil doen. 'Alles wat wij hierover publiekelijk zouden zeggen brengt potentieel veiligheidsrisico's met zich mee voor betrokkenen', laat een woordvoerder in een e-mail weten. Het ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat het geen financiële steun verleent aan 'Women living under Muslim Laws'. Wel krijgt Hivos al jaren subsidie om vrouwenrechten wereldwijd te bevorderen. Het ministerie is verbaasd over de aantijgingen.

'Wij kunnen de reactie van Khamenei niet plaatsen', aldus het ministerie in een verklaring. 'Nederland richt zich op versterking van de bilaterale betrekkingen met Iran, onder andere door het versterken van economische relaties na opheffing van de sancties. Dit betekent niet dat Nederland het op alle terreinen eens is met Iran. Zo blijven wij bijvoorbeeld bezorgd over de rol van Iran in de regio, en over de mensenrechtensituatie in Iran.' Die opmerking ligt gevoelig, omdat de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Mohammad-Javad Zarif, donderdag een officieel bezoek aan Nederland zal brengen.

Geen gevolgen

De uitspraken van Khamenei staan buiten het normale diplomatiek verkeer, zegt Hamidreza Taraghi, een conservatieve politieke analist. 'Wat hij zegt is: Iran doet niets tegen Nederland, waarom bemoeien ze zich met ons? Maar voor onze relatie met Nederland heeft het verder geen gevolgen.' Nederland gaf eerder financiële steun aan kritische Iraanse organisaties. In 2003 ging 50 miljoen euro naar Iraanse oppositiemedia. Teheran sprak toen van buitenlandse inmenging.

Eens in de zoveel tijd wordt er in Iran een heksenjacht ontketend naar buitenlandse invloed. Waar de Iraanse president Hassan Rouhani meer banden met het buitenland bepleit, vinden hardliners - die de meeste machtscentra en de veiligheidsdiensten controleren - juist dat Iran geïsoleerd moet blijven. De nucleaire deal van vorige jaar heeft het wantrouwen tussen beide groepen alleen maar vergroot.

De inlichtingenafdeling van de Revolutionaire Garde heeft het afgelopen jaar verschillende Iraniërs met een dubbele nationaliteit opgepakt. Volgens Iraanse media is een van hen een Nederlandse-Iranier, Sabri Hassanpour, die in Nederland een online oppositiezender zou bemannen. Zijn familie heeft direct na de arrestatie laten weten geen aandacht in de media te willen en blijft daarbij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden