De Gids Beter/Leven

Waarom verliezen mensen zo snel spierkracht en blijven sommige dieren gespierd?

Europese bruine beer (Ursus arctos arctos) Beeld Getty

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: waarom verliezen mensen bij een tijd rust zo snel hun spieren, terwijl sommige dieren daar geen last van hebben.

Weken in de sportschool gezwoegd, maar één vakantie vol liggen, stilzitten en relaxen later lijken de opgebouwde spieren alweer verdwenen. Hoe kan het dat wij als mensen zo snel spieren verliezen, terwijl andere zoogdieren zoals beren in tijden van lange rust gespierd blijven?

‘Onze spieren zijn ontzettend kneedbaar’, zegt Luc van Loon, hoogleraar bewegingswetenschappen aan de Universiteit Maastricht. Ze worden continu afgebroken en opgebouwd. Dit proces is normaliter in balans, maar wanneer je niet meer beweegt, raakt het verstoord en neemt de spiermassa sneller af dan toe. Zo blijkt dat een gezond persoon bij een week bedrust al ongeveer 1,5 kilo aan spier verliest. ‘Dat is al meer spier dan twee tot zes maanden training goed kan maken’, aldus Van Loon.

Deze cijfers staan in schril contrast met die van sommige andere zoogdieren: zo raakt een bruine beer (Ursus arctos ) tijdens zijn winterrust van ruim vier maanden 23 procent van zijn spierkracht kwijt. Voor inactieve mensen zou dat over zo’n zelfde periode 90 procent spierverlies zijn.

Waar komt dit verschil dan vandaan? ‘Het is niet raar dat onze spiermassa zo snel wordt afgebroken. Evolutionair gezien is het juist raar dat we zo veel stilliggen en -zitten’, zegt Andrea Maier, hoogleraar veroudering
aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Vanaf het tijdperk van de jager-verzamelaars was de mens veel in beweging: eten zoeken, jagen en blijven bewegen om vijanden te ontwijken, waren dagelijkse bezigheden van de eerste mens. Bewegen was overleven: ‘Een kwestie van eten of gegeten worden’, aldus Maier.

Maar wat gebeurt er dan precies in het lichaam van die dieren? ‘Dat is niet makkelijk te beantwoorden’, stelt bioloog Étienne Lefai, verbonden aan het Franse onderzoeksinstituut INRA. Met zijn team deed hij in 2018 onderzoek – dat werd gepubliceerd in Nature – naar de wijze waarop beren hun spier- en vetmassa behouden. Ze namen in de winter en in de zomer berenbloed af en voegden beide varianten toe aan gekweekte mensenspier. Wat bleek? Het toevoegen van het winterbloed zorgde voor grotere cellen en veranderingen in het spierweefsel. ‘Dit laat zien dat het bloed van beren verandert als ze de winterrust ingaan, wat invloed heeft op het behoud van de spieren’, aldus Lefai.

Maar welk deel van het bloed dit teweegbrengt, weet Lefai nog niet. Hij en zijn team zijn nu bezig het berenbloed op te delen in kleine substoffen, om deze vervolgens apart te injecteren in het gekweekte weefsel. Zo hopen ze uiteindelijk te ontdekken welke stof verantwoordelijk is voor de veranderingen.

Meer weten?

Waarom zou een 80-jarige nog aan krachttraining moeten doen? Bekijk hieronder het hoorcollege van hoogleraar bewegingswetenschappen Luc van Loon, te gast bij de Universiteit van Nederland.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden