Waarom veel Surinamers president Bouterse beu zijn

Surinamers demonstreren zaterdag tegen de regering van president Bouterse. Het protest moet het hoogtepunt worden in een lange reeks. Een fors deel van de bevolking is de president beu.

De verbitterde Chander Parsoe (links) en Suresh Pietamber op de lokale markt. 'Door de inflatie kom je maar met twee zakjes spullen thuis.' Beeld Luzmila Samson

Er staan hekken om het Onafhankelijkheidsplein, pal tegenover het presidentieel paleis. Hekken om een grasperk, dat deels onder regenwater staat. Hier demonstreren zou het frisse groen te zwaar beschadigen, liet de regering weten. Maar de echte reden? De president wil geen 'dyugu dyugu', geen ophef.

Wellicht om diezelfde reden, het voorkomen van onrust, zijn op de weg bij Lelydorp bussen van het Nationaal Leger te zien. Ze zijn op weg naar de hoofdstad Paramaribo, zo'n 20 kilometer verderop. Is president Desi Bouterse bang dat de demonstratie tegen zijn regering uit de hand loopt? Nerveus is hij zeker.

In 2010 werd Bouterse, in Nederland bij verstek veroordeeld voor zijn betrokkenheid bij cocaïnesmokkel, overtuigend tot president gekozen. In 2015 vierde de leider van de NDP zijn herverkiezing. Maar inmiddels is een fors deel van de Surinaamse bevolking hem meer dan beu. 'We zijn moe', zoals de slogan van een van de demonstrerende organisaties luidt.

Chander Parsoe (48), een vroegere huisschilder die inmiddels als taxichauffeur in Lelydorp werkt, is moe. Hij zegt twee keer voor Bouterse te hebben gestemd, iets dat binnen zijn hindoestaanse bevolkingsgroep lang niet altijd voor de hand ligt. Maar van 'alle mooie beloften' die het bewind de afgelopen jaren heeft gedaan, is volgens Parsoe bitter weinig terechtgekomen.

Bouterse laat zich van zijn beste kant zien in de wijk Clevia in Paramaribo. Beeld Guus Dubbelman/De Volkskrant

Hij heeft een zoon van bijna 17. 'Een heel handige jongen, Ajay, hij zou echt een technische studie moeten gaan doen. Maar gelukkig weet hij nu al een hoop, en kan hij in huis reparaties uitvoeren. Want als de wasmachine kapot is, heb ik geen geld meer om hem te laten maken.' Parsoe hoopt dat de familie in Nederland zal bijspringen om de studie van Ajay mogelijk te maken.

Op de lokale markt voor groente en fruit vertelt een verkoopster hoe de prijzen de afgelopen tijd almaar gestegen zijn. Neem kousenband, een populaire groente. 'Vorig jaar verkocht ik een bosje van tien nog voor 5 srd (iets meer dan 50 eurocent, red.), nu moet ik er 30 voor vragen, anders verdien ik er zelf niets meer op.' Zes keer zoveel dus.

Prijsdaling

Suriname kreeg te maken met de forse prijsdaling voor grondstoffen als goud en olie. De inkomsten van de staat liepen flink terug. Maar in de periode daarvoor, zo luidt de kritiek, is nooit behoorlijk met het geld omgegaan. Het bewind-Bouterse zorgde met corrupte deals vooral voor zichzelf en zijn zakenvrienden. En liet de kloof tussen arm en rijk uitgroeien tot een inmiddels uiterst pijnlijke maatschappelijke scheur.

Desi Bouterse tijdens de militaire parade de donderdag na zijn inauguratie. Beeld anp

'Het is beestachtig', zegt Suresh Pietamber (53), een collega van Parsoe. 'Je gaat met honderd srd naar de winkel, en komt door de inflatie met twee zakjes spullen thuis. En dan koopt de regering drie helikopters van India. Wat hebben wij daaraan? Ik werk, ik steel niet. Maar de mensen hebben haast geen geld meer om een taxi te nemen. Ze gaan nog liever lopen.'

Pietamber zegt terug te verlangen naar de tijd vóór 1975, toen Suriname nog een kolonie van Nederland was. 'Toen de bakra (witte Nederlander, red.) hier nog was, was het netjes en rustig. Toen hadden we Bruynzeel nog, en zo veel andere bedrijven. Het is alleen maar neerwaarts gegaan.' Tegelijkertijd weet hij dat het onzin is om na 42 jaar terug te verlangen naar het bestuur van de vroegere slavenmeester. 'Maar ik zie echt niet hoe we dingen weer kunnen verbeteren.'

Malaise

De sociaal-economische malaise vertoont overeenkomsten met die in Venezuela. En in het buurland Frans-Guyana dreigde het burgerprotest recentelijk ook al uit de hand te lopen. Zo heethoofdig als in die twee landen gaat het er in Suriname zeker nog niet aan toe.

Maar de pijn zit inmiddels al net zo diep. Daar komt bij dat de afgelopen jaren de criminaliteit in Suriname enorm is toegenomen. Die is natuurlijk rechtstreeks gekoppeld aan de verdergaande verarming van de samenleving, maar voor de doorgaans zo keurige Surinaamse burger toch reden tot zowel schaamte als schrik.

De misdaad wordt ook steeds gewelddadiger; het onderlinge vertrouwen van de Surinamers neemt sterk af, waarmee nóg een pijnlijke scheur zichtbaar wordt.

Desi Bouterse, de 71-jarige president die er nog altijd niet in is geslaagd het proces over zijn betrokkenheid bij de moorden van december 1982 te stoppen, zegt dat hij de pijn van zijn bevolking begrijpt en er alles aan doet die te verlichten. Maar heel concreet wordt het niet voor de Surinamers, zeker niet nu de regering zegt een lening van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) niet meer nodig te hebben, omdat zij haar uitgaven onder controle zou hebben gekregen.

De regering wil per se niet dat economische pottenkijkers het bewind tot een andere koers dwingen, zo menen de critici. En klopt ondertussen wel aan bij islamitische bankiers uit landen als Saoedi-Arabië, die Bouterse en de zijnen geen vervelende politieke vragen stellen.

'Het moet echt stoppen', zegt Chander Parsoe. 'Anders heeft niemand hier nog een toekomst.'

Desi Bouterse lacht na zijn herinstallatie. Beeld reuters

De daders van de Decembermoorden in Suriname zijn nooit bestraft en krijgen nu zelfs de kans hun oude gedrag te herhalen. Dat zegt Dave Ensberg-Kleijkers, bestuurskundige en onderwijsbestuurder.

In haar column schreef Sheila Sitalsing vorige maand ook over de boosheid in Suriname. 'Op de straten van Paramaribo is de angst verdwenen.' (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden