Waarom veel erop wijst dat Rusland achter de liquidatiepoging van ex-spion Skripal zat

Het lijkt een scène uit een spionagefilm: een voormalige Russische dubbelspion die het slachtoffer is van een liquidatiepoging van zijn vroegere baas. Volgens de Britse regering werd er zenuwgas gebruikt tegen Sergei Skripal en zijn dochter. Vijf vragen over het gebruik van zenuwgas, en waarom alles erop wijst dat een staat achter de mislukte liquidatiepoging zat.

Britse militairen doen onderzoek in Salisbury. Beeld EPA

Hoe weten de Britten zo zeker dat zenuwgas is gebruikt?

Met bloed-en slijmmonsters kon snel worden vastgesteld dat de aanvallers van Skripal zenuwgas hebben gebruikt. Volgens diverse berichten vertoonde de oud-spion direct duidelijke symptomen van vergiftiging door zenuwgas, zoals schuim op de mond. Ook overgeven, slijmvorming en epileptische aanvallen kunnen wijzen op het gebruik van zenuwgas. Het tast het zenuwstelsel razendsnel aan en remt de ademhaling, en is daarmee een van de dodelijkste chemische wapens. Hoe het bij Skripal en zijn dochter precies is toegediend, wordt nog onderzocht.

2 - Welk zenuwgas hebben de aanvallers gebruikt?

Dat is nog onduidelijk. Volgens de Britten is een 'erg zeldzaam' strijdgas gebruikt. In de laatste decennia gebruikten aanvallers het vaakst VX en sarin. VX, waarvan een kleine hoeveelheid al voldoende is om iemand om te brengen, werd vorig jaar ingezet in Maleisië om de halfbroer van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un te vermoorden. Sarin werd gebruikt door het Iraakse leger in de oorlog tegen Iran en de Koerden in het dorp Halabja. Het Syrische leger zette sarin in 2013 in bij de gifgasaanval op Ghouta. Ook een Japanse sekte gebruikte dit zenuwgas in 1995 in de metro van Tokio.

3 - Is het gebruik van zenuwgas verboden?

Ja. Op grond van het internationale verdrag tegen chemische wapens (CWC), dat in 1997 van kracht werd, mogen landen het niet inzetten. Ook Rusland, dat nu wordt genoemd als de meest waarschijnlijke dader, heeft dit verdrag ondertekend. Dit wil echter niet zeggen dat landen niet meer beschikken over chemische wapens. De VS hebben deze wapens afgezworen, maar ze zijn nog altijd bezig met de vernietiging van hun arsenaal. Rusland claimde vorig jaar dat hun hele voorraad, ooit zo'n 40 duizend ton, was vernietigd. Moskou beschikt echter nog over de onderzoekscentra en de deskundigen om allerlei soorten chemische wapens te maken.

Het restaurant in Salisbury waar Sergei Skripal en zijn dochter aten voor hun dood. Beeld AFP

4 - Kan ook een individu of een terreurgroep achter de aanval in Salisbury zitten?

Dat is erg onwaarschijnlijk. De grondstoffen voor chemische wapens zijn weliswaar niet moeilijk te krijgen, maar het maken van chemische wapens zoals sarin en VX is ingewikkeld en bovenal gevaarlijk. In de afgelopen jaren doken er regelmatig berichten op dat Al Qaida in het bezit wilde komen van chemische wapens om een grote aanslag te plegen. Maar het is de terreurgroep, die toch over behoorlijk wat middelen beschikte, nooit gelukt. Bovendien is er het motief: waarom zou een individu of een terreurgroep een oud-spion willen vermoorden met zo'n 'ingewikkeld' wapen?

5 - Alles wijst dus richting Rusland?

Moskou heeft het motief, de middelen en de kennis om Skripal op deze wijze uit de weg te ruimen. Bovendien hebben de Russen de schijn tegen als het gaat om de inzet van giftige wapens. In 2006 werd Alexander Litvinenko, een tegenstander van Poetin, in Londen gedood met polonium. Vier jaar daarvoor, in 2002, zou de FSB de Tsjetsjeense militaire leider Ibn al-Khattab hebben gedood door een brief te besmeuren met een sarinvariant.

De theorie is nu dat Rusland met opzet Skripal met zenuwgas heeft willen vermoorden om een duidelijk signaal af te geven. Namelijk dat de Russische staat verraders van het vaderand altijd zal weten te vinden. Ook moet de aanval toekomstige dubbelspionnen afschrikken.

Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden