INTERVIEW

Waarom Sylvana Simons vertrok bij Denk en haar eigen partij begon

Eind december 2016 besloot Sylvana Simons Denk te verlaten en een nieuwe partij te beginnen, Artikel 1. Waarom? 'Ik moest steeds vaker een stijl verdedigen die ik niet deel.' De Volkskrant sprak Simons in december over haar missie en reden de politiek in te gaan.

Sylvana Simons met Denk-oprichters Tunahan Kuzu en Selcuk Öztürk (rechts). Beeld anp

Van nervositeit is geen sprake als Sylvana Simons thuis op de bank vertelt over haar besluit om Denk te verlaten en een nieuwe partij te beginnen. Ze weet dat haar aankondiging als een bom zal inslaan bij Denk, maar ze spreekt kalm en zelfverzekerd. Op de bank tegenover haar zit Ian van der Kooye, tot vandaag strateeg en campagneleider bij Denk, die eveneens uit de partij stapt. Met nog geen drie maanden campagnetijd te gaan, is Simons vastbesloten om door te gaan in de politiek met haar nieuwe partij, genaamd Artikel 1: 'Artikel 1 van de Grondwet, het fundament van onze rechtsstaat, staat onder druk. En als we niet solidair zijn en thema's die in de Kamer worden besproken niet consequent aan deze wet toetsen, dan rijden we straks als samenleving het ravijn in.'

Waarom verlaat u Denk?

'Omdat ik steeds vaker in een situatie kwam waarin ik werd geacht de stijl van Denk te verdedigen terwijl ik die stijl niet deel. Denk appelleert aan boosheid en gedijt bij polarisatie, maar biedt geen lonkend perspectief en toont geen leiderschap. Ik ben blij dat ze racisme op de politieke agenda hebben gezet, maar ik wil niet alleen maar tégen iets zijn. Dat kan ik me ook niet meer veroorloven: het is vijf voor twaalf in Nederland, en als we nu niet stevig inzetten op verbinding en bescherming van artikel 1 van de Grondwet, dan leven we na 15 maart in een beangstigend land.'

Was er een directe aanleiding voor uw vertrek?

'Het doorslaggevende moment om de partij te verlaten, kwam enkele weken geleden, na de commotie en media-aandacht rondom het lynchfilmpje en de beveiliging die daarop volgde. Ik leefde in een totaal onwerkelijke situatie, terwijl Denk die media-aandacht vierde.'

Sylvana Simons in het gebouw van de Tweede Kamer, met Tunahan Kuzu en Selcuk Ozturk (rechts). Beeld anp

Op welke manier 'vierde' Denk die aandacht?

'Je moet je voorstellen dat ik 's middags een gesprek had met NCTV (Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid, red.) waarin een aantal maatregelen werd toegezegd. Maar bij Denk leek men vooral erg blij dat ze dat nieuws konden melden, terwijl die maatregelen nog niet eens in werking waren getreden. Voordat ik goed en wel besefte wat er gebeurde, belegden ze een persconferentie. In onze groepsapp reageerden ze 's avonds jubelend op de media-aandacht die de persconferentie genereerde. Maar Tunahan Kuzu heeft mij tot op de dag van vandaag niet gebeld en gevraagd hoe het met me gaat. Ook geen appje, nee.

'Toen ik de volgende dag wakker werd en hier thuis alleen op de bank zat en geen kant op kon, dacht ik: is dit het wel allemaal waard? Ja, zei ik tegen mezelf, het is het waard om beschimpt en bedreigd te worden als dat nodig is om mijn idealen na te streven - maar alleen als ik die idealen voor honderd procent vertegenwoordigd zie bij Denk. En dat is niet het geval.'

Wat betekent Simons' vertrek voor haarzelf en Denk?

Met haar vertrek laat Sylvana Simons het zorgvuldig geconstrueerde multi-etnische bouwwerk van Denk goeddeels ineenstorten. Kamerleden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk streden de afgelopen twee jaar tegen het imago van 'Turkenpartij' en 'moslimpartij'. Met Simons slaagden ze er in dat beeld te logenstraffen. Maar de gedroomde verbinding tussen migrantengroepen loopt stuk in de eigen gelederen. Lees hier meer (+).

Simons nam Ian van der Kooye in vertrouwen. Van der Kooye, die in 2008 in Florida campagne voerde voor Barack Obama en mede het brein is achter de campagnestrategie van Denk, bleek al weken te worstelen met twijfels over de koers van de partij. Een week later hakten ze samen de knoop door en besloten ze Denk te verlaten en een nieuwe partij op te richten. Begin december voerden Simons en Van der Kooye de eerste gesprekken met een select groepje personen die bereid waren het duo te steunen. Inmiddels is de partij geregistreerd bij de Kiesraad en zijn de website en Facebookpagina aangemaakt. De statuten zijn deze week ingediend bij de notaris. Er ligt ook al een logo klaar.

Waarom begint u een eigen partij?

'Omdat mijn missie en de reden dat ik de politiek ben ingegaan, namelijk het bestrijden van racisme en ongelijkwaardigheid en het zoeken naar verbinding, in mijn ogen niet in goede handen zijn bij Denk. Ik ben niet bezig met partijpolitiek en strategisch profileren - wat voor mij bovenaan staat, is een rechtvaardig Nederland. Er is nog veel werk te verzetten als het gaat over bijvoorbeeld homo-acceptatie, loonongelijkheid, migrantenacceptatie en leeftijdsdiscriminatie.

Beeld anp

'Er zijn bovendien genoeg witte mannen die óók gemarginaliseerd worden door het huidige beleid, omdat ze bijvoorbeeld uit een lagere sociale klasse komen. Weet je wat ik onrechtvaardig vind? Dat een postbode uit Brabant zijn baan verliest omdat hij een racistische opmerking heeft geplaatst op Facebook, terwijl mensen als Johan Derksen en Giel Beelen beloond worden met zendtijd als zij racistische grapjes maken.

'Natuurlijk moeten sancties volgen als iemand zich racistisch uitlaat, maar mensen als Derksen en Beelen stellen ondertussen het voorbeeld en worden nauwelijks aangesproken op hun moreel kompas. Geen wonder dat die postbode zich vrij voelt zulke opmerkingen te maken.'

Bijna alle partijen prediken verbinding en gelijkwaardigheid.

'De praktijk laat iets anders zien. De huidige politieke partijen zijn in de afgelopen vijftien jaar er niet in geslaagd om de toon van het debat de juiste kant op te sturen en de polarisatie tegen te gaan.

'Vorige week was ik op een islamitische school waar ik kinderen uit groep 8 sprak over hun toekomstdromen. Een jongen van 11 vertelde dat hij later uitvinder wil worden, of anders imam als dat eerste niet lukt. Ik vroeg hem waarom. Hij zei: 'Omdat er heel veel mensen zijn die niet begrijpen waar islam werkelijk over gaat. Ik wil dat mensen begrijpen dat het over liefde en vrede gaat.'

'Vooral Turkse Nederlanders gaan op Denk stemmen'

Surinaamse en Antilliaanse Nederlanders hebben vrijwel geen interesse in Denk. De politieke beweging krijgt vrijwel uitsluitend stemmen van Turkse en in mindere mate Marokkaanse Nederlanders. Dat blijkt uit kiezersonderzoek van Kantar Public, voorheen TNS Nipo, onder 1.140 Nederlanders met een migratieachtergrond. Lees hier meer.

'Naast hem zat een meisje met een hoofddoekje dat me vertelde dat ze altijd extra lief glimlacht naar mensen in de bus, zodat ze kunnen zien dat zij ook aardig is. Die kinderen zijn nu al bezig met het verdedigen van hun identiteit en aanwezigheid in dit land. Ze worden in de knop van hun leven geconfronteerd met uitsluiting en we zijn het al bijna normaal gaan vinden in deze maatschappij. Dat reken ik de huidige politieke partijen aan die geen moreel leiderschap tonen.

'We hebben ons in Nederland laten wijsmaken dat we in groepjes op onze eigen eilandjes leven en vijanden van elkaar zijn. Ik moet nu denken aan een illustratie die ik ooit tegenkwam: een bankier, een arbeider en een migrant zitten aan tafel met 20 koekjes. De bankier pakt 19 koekjes en zegt tegen de arbeider: 'Pas op, de migrant wil je koekje afpakken.'

Beeld anp

De medewerkers van Denk weten niets af van uw besluit om te vertrekken. Waarom heeft u ze niet ingelicht voordat u de krant sprak?

'Ik had het gedaan als ik het gevoel had dat ik dat veilig kon doen. Een scheiding komt niet van de ene op de andere dag. Soms moet je 's nachts ertussenuit knijpen omdat je partner je niet onbeschadigd zal laten gaan.'

Hoe bedoelt u?

'Denk is een van de meest gewiekste partijen van Nederland als het gaat om framen. Dat heb ik van dichtbij gezien. Ik kan er niet op vertrouwen dat ze bij mij anders zouden handelen. Door zelf naar buiten te komen met mijn verhaal houd ik de regie over de communicatie in eigen handen. Natuurlijk had ik ook bij Denk kunnen blijven, maar het zou oneerlijk zijn geweest als ik op de merites van die partij de Kamer was binnengekomen, wetende dat ik me in de komende vier jaar niet senang zou voelen, om me vervolgens af te splitsen.'

Waarin verschilt uw partij van Denk?

'Wij verdedigen de rechten van álle, en dus ook gemarginaliseerde, Nederlanders. Toen ik me aansloot bij Denk gaf ik aan dat ik me al 30 jaar inzet voor vrouwen- en lhbt-rechten (lesbiennes, homo's, biseksuelen en transgenders, red.). Ik heb nadrukkelijk en herhaaldelijk gevraagd of dat een probleem voor de partij was. Nee, was het antwoord. Maar in de praktijk bleek dat toch veel gevoeliger te liggen. Ik geloof niet dat Denk anti-homo is, maar Denk houdt wel rekening met een conservatief deel van zijn achterban.

'Ik kan dat niet voor mezelf verantwoorden - ik heb veel te danken aan de lhbt-gemeenschap: mijn carrière is in die community begonnen en lhbt's vormen een groot deel van mijn vriendenkring. Iedereen is gelijkwaardig. Bovendien denk ik dat Denk zijn achterban onderschat. Ik heb bij mijn bezoeken aan landelijke bijeenkomsten ontzettend veel progressieve Turkse en Marokkaanse Nederlanders ontmoet die aan geen enkel stereotype beeld van zielige allochtoon of conservatieve moslim voldoen.'

'Ik lach om die hele Zwarte Pietendiscussie'

Het interview met Sylvana Simons in het Volkskrant Magazine van dit weekeinde is eind november afgenomen. Zij gaat daar vooral in op haar jeugd en haar persoonlijkheid. Eind november was nog niet bekend dat Sylvana Simons uit Denk zou stappen.

Sylvana Simons tijdens de presentatie van het verkiezingsprogramma van Denk. Beeld anp

Hebben jullie al een programma?

'Daar zijn we mee bezig. De kern van ons programma is dat we politieke thema's consequent toetsen aan artikel 1 van de Grondwet. Dat vergt een gelijkwaardige samenwerking met andere partijen, al schuw ik de confrontatie niet. We moeten ons realiseren dat een probleem niet verdwijnt als je alleen constateert, een dader aanwijst en 'rot maar op' roept. Iedereen is een stukje van het probleem en iedereen is een stukje van de oplossing.

'We moeten bovendien beseffen dat het ons allemaal aangaat als het demonstratierecht van een activist wordt geschonden en de burgemeester toestaat dat de politie demonstranten oppakt en in elkaar slaat. In Rotterdam waren het de anti-Zwarte Piet-activisten wier rechten met voeten werden getreden, de volgende keer ben je misschien zelf aan de beurt.'

Vervolging

Zeker tien personen worden door het Openbaar Ministerie vervolgd voor het beledigen en bedreigen van Sylvana Simons. Het is de bedoeling dat deze personen begin volgend jaar voor de rechter verschijnen. Simons deed in mei aangifte bij de politie. Het dossier is nu overgedragen aan het Openbaar Ministerie.

Is er een kandidatenlijst?

'Nog niet. Idealiter zie ik aan de top van die lijst drie sterke vrouwen, omdat we dat nog niet eerder hebben gezien in Nederland, maar daar ga ik niet alleen over. Als het maar een diverse lijst is. Mensen van kleur, lhbt's, vrouwen en witte Nederlanders.'

U wordt momenteel door veel mensen weggehoond, beledigd en bedreigd. Bent u niet bang dat u weer een storm van ellende te wachten staat na deze stap?

'Ik heb al meegemaakt dat er een lynchvideo van mij is gemaakt. Ik ben niet onder de indruk van de scheldpartijen. In het verleden hebben mensen veel erger moeten doorstaan. Ik ben er niet mee bezig om een kleine groep mensen te overtuigen van iets wat ze toch niet willen weten - ik focus me liever op díé groep mensen wiens hart nog open is. Dan hebben we het dus over de meerderheid van de Nederlandse bevolking, daarvan ben ik overtuigd.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.