Waarom Suriname niet in opstand komt tegen sabotage 8 Decemberproces

De berechting van de Surinaamse president Desi Bouterse is donderdag niet beëindigd. De krijgsraad besloot het moordproces te verdagen tot 5 augustus. Dan pas zal moeten blijken of Bouterse, hoofdverdachte van de Decembermoorden van 1982, heeft gewonnen nadat hij woensdag het OM opdracht gaf de vervolging van de 25 verdachten te staken.

President Desi Bouterse komt woensdag aan bij het parlement voor een geheime zitting. Beeld ANP/Pieter van Maele

De ex-legerleider dacht met zijn omstreden interventie definitief het moordproces om zeep te hebben geholpen. Maar het verloop van de zitting en de verdaging, moet een teleurstelling voor Bouterse en zijn NDP zijn geweest.

Met name omdat de militaire aanklager onverwacht liet doorschemeren dat hij, ondanks het bevel van de president, wel zijn strafeis wilde uitspreken als de krijgsraad hem daartoe opdracht zou geven. Of aanklager Roy Elgin de krijgsraad een hint wilde geven om het proces toch voort te zetten, zal in augustus blijken. De onafhankelijke rechters zijn immers niet gebonden aan het bevel van de president.

Oude streken

Met zijn drastische ingreep heeft Bouterse volgens zijn tegenstanders opnieuw bevestigd dat hij zijn oude streken niet heeft verloren. Met veel rumoer en krachtig taalgebruik riep de ex-legerleider dat Suriname aan de rand van de afgrond zou staan als het proces weer zou worden voortgezet. De staatsveiligheid zou in gevaar zijn, hoewel niet duidelijk werd gemaakt wat er zou gebeuren en door wie als de berechting doorging.

Bouterse kon dit alles doen, met een Grondwetsartikel in de hand dat hem die ruimte gaf, omdat de oppositie in Suriname tegen hem zwak is. Na twee verkiezingszeges is de NDP oppermachtig. Parlementsleden van de oude Nieuw Front-coalitie protesteerden maar daar bleef het bij. Zouden in andere landen direct demonstraties zijn georganiseerd tegen deze 'aanslag op de rechtsstaat', op het Onafhankelijkheidsplein was het akelig stil.

Is Bouterse schuldig?

Het is Surinames best bewaarde geheim: de strafeis die de militaire aanklager in 2012 wilde uitspreken tegen hoofdverdachte 'D.D. Bouterse'. Waarom is de ex-legerleider toch zo bang voor Roy Elgins woorden? Lees dit verhaal van Volkskrant-verslaggever Stieven Ramdharie of is bewezen dat Desi Bouterse schuldig is aan moord.

'8 December-moe'

Voor een deel komt dit omdat het 8 Decemberproces al zo lang duurt. Bijna 34 jaar na de moord op de 15 prominente opposanten van Bouterses militaire regime, is een deel van de bevolking '8 December-moe'. Jongeren vinden het een 'ver van mijn bed-show'. Wie de Anton de Kom-universiteit in Paramaribo bezoekt, moet niet versteld staan als wordt gezegd dat ze 'onze president met rust moeten laten'. Amnestie geven, een streep eronder en het land opbouwen. 'Dan zijn we meteen van deze slepende zaak af', zei een economiestudent in 2007 in deze krant. 'Ik wil me, net als veel jongeren, op mijn toekomst richten. En niet hierop.'

Drie jaar later werd Bouterse, toen al vervolgd wegens 15-voudige moord, met grote overmacht tot president gekozen. Vorig jaar werd hij zelfs herkozen, ondanks de geldverkwisting, machtsmisbruik en grootschalige corruptie waarvan NDP'ers en andere Bouterse-vrienden beter werden. De economische crisis die Suriname nu in zijn greep heeft, noopte de president tot flinke bezuinigingen en een akkoord met het IMF.

Nieuwe elektriciteitsrekening

Hoe zwaar de gemiddelde Surinamer het nu heeft, na zeven jaar Bouterse, bleek vorige week. Uitgerekend in de week dat uitlekte dat de oud-bevelhebber van plan was zijn moordproces de nek om te draaien, kreeg een deel van de inwoners van Paramaribo de nieuwe elektriciteitsrekening. Die was vertienvoudigd. Een gevolg van de door het IMF geëiste afschaffing van de subsidiëring van het elektriciteitsbedrijf.

Wie bezig is om het hoofd financieel boven water te houden, maakt zich niet druk om een ingreep in een megarechtszaak die al veel te lang duurt. Het is de tragiek van de nabestaanden van '8 December'. Ze wilden snel gerechtigheid. Maar door de greep van Bouterse op het land, eerst als legerleider en later als NDP-voorman, kwam het er 18 jaar niet van.

Amnestiewet

In 2000 kregen ze hoop toen eindelijk het justitieel onderzoek begon. Toen de berechting startte, waren ze weer zeven jaar verder. Eindelijk zou de strafeis worden uitgesproken, in 2012, maar Desiré Delano Bouterse liet meteen zien waarom niemand in het land om hem heen kan. In recordtempo werd een Amnestiewet door het parlement aangenomen.

Toen de wet deze maand opzij werd geschoven door de krijgsraad, gebruikte 'Bevel' een Grondwetsartikel om zijn tweede klap uit te delen. Gevreesd moet worden dat het de definitieve klap voor het proces zal zijn. Er loopt nog een internationale procedure om de rechtszaak te redden maar of dit tot iets leidt, is onzeker.

Bouterse gezondheid is bovendien broos. Hij heeft zich altijd gehouden aan zijn belofte dat hij nooit zou verschijnen in de rechtszaal van de krijgsraad. Gevreesd moet worden dat hij ook nooit één dag zal moeten zitten in gevangenis Santa Boma voor het executeren van vijftien mede-Surinamers.

Moordproces

Met een nog nooit gebruikt grondwetsartikel, frustreert Desi Bouterse opnieuw het 8 Decemberproces. Het kan het definitieve einde zijn van de rechtszaak. Lees in dit verhaal hoe Bouterse zijn vervolging om zeep probeert te helpen.

President Desi Bouterse van Suriname verlaat het parlement. Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden