Waarom sturen we statushouders niet allemaal naar Limburg?

Maatwerk Limburg ziet de statushouders graag komen, want zij brengen nieuw leven in krimpregio's. Maar de provincie stuit vaak op Haagse regels.

Interieur van een van de tijdelijke woningen.Beeld Marcel van den Bergh

In de krimpregio's van Limburg is een overschot aan woningen, net als aan scholen, winkels, kantoren, bouwkavels en kerken. Dus waarom sturen we de vluchtelingen met een verblijfsvergunning niet allemaal naar Limburg?

'Hoho', zegt de Limburgse provinciebestuurder Daan Prevoo (SP). 'Die geluiden hoor ik ook vanuit de Randstad: laat statushouders maar naar krimpgebied gaan, want daar staat genoeg leeg. Probleem opgelost. Maar zo makkelijk gaat dat niet. We willen onze bijdrage leveren, maar stuiten vaak op rigide wet- en regelgeving.'

Neem de sloopopgave die krimpregio Zuid-Limburg heeft meegekregen van het Rijk: vijfduizend woningen moeten voor 2019 tegen de vlakte. Vooral in de steden staan meerdere flats op de nominatie om gesloopt te worden. 'Maar die woningen kunnen we juist nu niet missen. In een sloopflat heb je zo honderd appartementen voor statushouders', stelt Prevoo.

(Tekst gaat verder onder foto).

Beeld Marcel van den Bergh

Eind vorige maand kwam minister Stef Blok van Wonen hem tegemoet: krimpregio Limburg krijgt drie jaar langer de tijd (tot 2022) om de woningen te slopen.

Probleem is ook dat er wel genoeg woningen in Limburg beschikbaar zijn, maar dat het de verkeerde woningen zijn: koopwoningen. Veel particuliere woningen zijn door de bevolkingskrimp niet of nauwelijks verkoopbaar. Maar vluchtelingen kunnen meestal geen woningen kopen. En van sociale huurwoningen zijn er weer veel te weinig - in plattelandsgemeenten bestaat 90 procent van de woningvoorraad uit particuliere woningen.

Elders in het land worden corporaties aangespoord meer sociale huurwoningen te bouwen. In Limburg zijn ze daar minder happig op. 'We gaan niet bouwen voor leegstand', zegt Prevoo.

Opkopen

Alles is anders in krimpgebied. Daarom zoekt de provincie haar heil in 'onconventionele' oplossingen: Limburgs maatwerk voor de huisvesting van statushouders. Zo worden particuliere woningeigenaren benaderd om hun huis tijdelijk te laten beheren door de woningcorporatie, die het voor hen verhuurt aan mensen met een verblijfsvergunning. Dat wordt 'ontzorgarrangement' genoemd. Daarnaast kopen gemeenten moeilijk verkoopbare woningen aan om ze te verhuren aan statushouders.

Zo heeft de gemeenteraad van Onderbanken (achtduizend inwoners) een miljoen euro gereserveerd voor de aankoop van negen woningen. Burgemeester Odile Wolfs: 'Het gaat om particuliere woningen van een ton tot anderhalve ton. Oudere mensen raken die niet kwijt, waardoor ze hun pensioen niet kunnen opeten. En wij kunnen de statushouders huisvesten.'

Ook andere gemeenten, zoals Beesel, hebben plannen om moeilijk verkoopbare woningen op te kopen en door te verhuren aan vluchtelingen. Maar wie meer dan tien panden verhuurt, moet een verhuurdersheffing betalen aan het Rijk. Die extra belasting werkt niet erg stimulerend. Onderbanken heeft het aantal huizen daarom bewust onder de tien gehouden.

(Tekst gaat verder onder foto).

Beeld Marcel van den Bergh
In de oude jongensschool van Schinveld zijn statushouders gehuisvest in zeven klaslokalen.Beeld Marcel van den Bergh

Na een stevige lobby van gedeputeerde Prevoo kwam Blok vorige maand ook op dit punt met een handreiking: in krimpregio's hoeft een particulier of corporatie voortaan pas vanaf 25 huizen verhuurdersheffing (ongeveer een half procent van de WOZ-waarde) te betalen.

De Limburgse provinciebestuurder noemt het een stap in de goede richting, maar 'volledige afschaffing van de verhuurdersheffing blijft ons doel'. Om de extra belasting te ontlopen, willen Limburgse gemeenten in samenwerking met woningbouwverenigingen en particulieren een soort 'mini-corporaties' gaan vormen die minder dan 25 woningen verhuren.

Ook wordt in Limburg nadrukkelijk gekeken naar leegstaande, grotere panden, waaronder rijksmonumenten, voor de huisvesting van statushouders. Provinciebestuurder Prevoo legt de bijzondere Limburgse aanpak uit in de oude jongensschool van Schinveld (anno 1932), op een steenworp afstand van het gemeentehuis van Onderbanken, waar sinds januari erkende vluchtelingen zijn gehuisvest in zeven klaslokalen.

De Eritreeër Temesgen laat zijn ruime kamer zien, 7 bij 7 meter. Aan de muur hangen posters van Jezus Christus, met doornenkroon op het hoofd of hangend aan het kruis. De orthodoxe christen heeft ook twee kruisen aan kettinkjes aan de hals hangen. Engels of Nederlands spreekt hij niet, maar het is goed hier, gebaart hij.

'Limburg staat vol lege scholen, en ze hebben allemaal lokalen van 7 bij 7 of 8 bij 8', vertelt Prevoo in klaslokaal 2. 'Daarom zijn we bezig met een soort plug-and-playbox als roomdivider, waarin keukenblok, douche en toilet zijn geïntegreerd. Een Limburgse architect heeft het bedacht, het kost zo'n 15 duizend euro en kan in één dag worden geïnstalleerd. Het is een typisch Limburgs product en kan ook weer makkelijk worden verplaatst. Zo kunnen meer zakelijke ruimtes snel tot woonruimte worden omgebouwd.'

Daan Prevoo, provinciebestuurder Limburg.

Tolerantieniveau

Na de eeuwwisseling werd Limburg overspoeld door Poolse en andere Oost-Europese seizoensarbeiders. Anders dan in andere delen van het land werden de nieuwkomers over het algemeen warm welkom geheten. Ze waren hard nodig op aspergeveld of akker, en ze brachten nieuw leven in de dorpen die kampten met krimp en vergrijzing: scholen en andere voorzieningen konden langer openblijven.

Datzelfde perspectief schetst Prevoo voor de vluchtelingen. 'Vooral Syriërs zijn merendeels goedopgeleid. Hun komst geeft nieuwe dynamiek aan de dorpen', aldus de SP-gedeputeerde. 'Meer dan 80 procent van de Syriërs zal in Nederland blijven. Hun komst biedt kansen. Maar je hebt in deze tijd guts nodig om te erkennen dat deze instroom iets toevoegt.'

(Tekst gaat verder onder foto).

Meer lezen?

Lees hier de reportage van Jeroen Visser van de Volkskrant over hoe vluchtelingen samenwonen in Veldhoven. (+)

Lees hier alle artikelen van de Volkskrant over het vluchtelingendrama.

'Vluchtelingen moeten woning delen', lees hier het nieuwsbericht.

Beeld Marcel van den Bergh

Limburg is een grensregio, waardoor het tolerantieniveau van de Limburgers volgens Prevoo hoger ligt dan in sommige andere delen van het land. 'In mijn woonplaats Horst aan de Maas leef ik tussen de Polen, ik ga op kraamvisite bij de Polen. Er is een duurzame verbinding tussen het dorp en zijn Poolse inwoners. De Polen kopen er tegenwoordig zelfs al huizen, er is een Poolse makelaar. We hebben geen dossier arbeidsmigranten meer bij de provincie, het is klaar, het werkt.'

Dat kan straks ook met de Syriërs gebeuren. Maar weinigen durven dat openlijk uit te spreken. 'We gaan geen nieuwe Mauro's creëren', aldus Prevoo. 'De Syriërs blijven en dat is goed voor Limburg. Maar de meeste bestuurders durven dat niet openlijk te zeggen, omdat ze bang zijn een volksopstand uit te lokken.'

Venlo spaart flats

De gemeente Venlo gaat 78 woningen in vijf naoorlogse flatgebouwen in stadsdeel Blerick, die op de nominatie stonden om gesloopt te worden, geschikt maken voor de huisvesting van ongeveer 200 vluchtelingen met een verblijfsvergunning. Hiermee wil burgemeester Antoin Scholten de druk op de woningmarkt verlagen en voorkomen dat lokale 'woonurgenten' de dupe worden.

Het is het eerste voorbeeld van 'Limburgs maatwerk', het akkoord dat provincie, gemeenten en woningbouwcorporaties hebben gesloten om alternatieve oplossingen te vinden voor de huisvesting van statushouders. Want regio's die te maken hebben met bevolkingskrimp zien weinig heil in het bouwen van meer woningen - ze moeten juist woningen en flats slopen. Eén van de alternatieven is het uitstellen van de sloop.

In de buurt is met gemengde gevoelens gereageerd op de 'vluchtelingenflats', die eerder dit jaar al werden beklad met protestleuzen als 'Geen azc' . Voorzitter Twan Jonkers van het wijkoverleg in Blerick heeft het idee dat zijn stadsdeel (27.500 inwoners), waar al veel nationaliteiten wonen en de werkloosheid hoog is, wordt gebruikt als afvoerputje. Hij meent dat de integratie van de nieuwkomers sneller gaat als ze verspreid over de stad wonen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden