Waarom stelt u nooit een vraag?

Voor vijfduizend dollar kun je op het wereldwijde web een cursus volgen die je leert een interessant mens te worden....

Zo stelde een vriendin van me ooit een vraag aan Noel Coward tijdens een diner. Het moet ergens in de jaren dertig van de vorige eeuw zijn geweest, in Alexandrië. Alle groten der aarde kwamen daar indertijd langs en bleven een paar nachtjes over in het fameuze Hotel Cecil. Wie dan wel niet allemaal? Tja, Al Capone, Winston Churchill, Josephine Baker – en Noel Coward dus.

Nu wil het geval dat de vriendin, een van de kleurrijkste mensen die ik ooit heb ontmoet, indertijd akelig welbespraakt was, en een grote belangstelling had voor haar eigen leven. Daarom had haar vader haar een goed advies meegegeven toen ze die avond in haar halterlijnjurk van satijn naar het ambassadediner was vertrokken. Probeer nu eens niet de hele avond over jezelf te praten, zei hij. Stel ook eens een vraag aan een ander. En zo kwam het dus dat haar halverwege de avond opeens iets te binnen schoot, dat ze zich belangstellend vooroverboog naar de wereldberoemde toneelschrijver naast haar en vroeg: ‘Houdt u ook zo van het toneel?’

Ondanks de raarheid van dergelijk gedrag heb ik zelf altijd wel prijs gesteld op tafeldames en tafelheren die de hele avond door aan één stuk door kletsen; zo hoefde ik alleen maar begrijpend te hummen en van tijd tot tijd met een belangstellend opgetrokken wenkbrauw de boel aan de gang te houden.

Toch begon ik te twijfelen toen ik kort geleden werd aangesproken door een man die vond dat ik u, krantenlezers, eens aan de tand moest voelen over dat vele praten. ‘Vraag ze maar eens waarom mensen elkaar nooit wat vragen’, zei hij. En sindsdien wil ik dat dus heel graag van u weten. Vertel eens, waarom stelt u eigenlijk nooit een vraag?

Het onderwerp is vooral zo interessant vanwege de grote reikwijdte ervan. Het gaat namelijk niet alleen over de gesprekken aan tafel, maar ook over de omgang met elkaar in intieme verhoudingen, in werkrelaties en zelfs in politieke en maatschappelijke betrekkingen. Er zijn echtgenoten die alleen maar praten en nooit luisteren, zoals er ook bazen en politiek leiders zijn die geen vragen stellen, en intellectuelen die precies weten hoe de wereld in elkaar steekt zonder zich ooit af te vragen of ze gelijk hebben.

In de politieke gesprekken van de laatste jaren valt op dat mensen vaak de motieven van hun medemensen feilloos doorgronden, zonder daarnaar ooit navraag te hebben gedaan. Zo hebben kiezers nooit een flauw idee op welke partij ze zelf zullen gaan stemmen, maar ze weten wel precies waarop al die anderen gaan stemmen en waarom. Commentatoren kennen de diepste angsten van de bevolking, maar of ze ooit met iemand over die diepe angsten hebben gepraat? Belangstelling ervoor hebben getoond?

Natuurlijk is het ook helemaal niet zo eenvoudig om te leren op een serieuze manier vragen te stellen; de filosofie bijvoorbeeld, het domein van de vraag bij uitstek, heeft veel last van oplichters die infantiele waaromvragen verkopen voor diepzinnigheid. Nee, de echt serieuze vragen zouden moeten leiden tot echte antwoorden, en daardoor tot nieuw inzichten of nieuwe kennis, liefst bij beide gesprekspartners tegelijkertijd.

Wat mij nog het meest opviel, nu ik me de laatste tijd verdiepte in de kunst van het bevragen, was de aandacht die daarvoor bestaat in de zakenwereld. Op zoek naar opleidingen en boeken vond ik uiteraard allereerst tips hoe met de juiste vragen precies die baan of bonus te krijgen die je wilt hebben. Dit viel allemaal nog onder de eenvoudige beloften van Mattheus 7:7. ‘Vraagt en u zal gegeven worden; zoekt en gij zult vinden; klopt en u zal worden opengedaan.’

Maar daarnaast gaven de marketingdeskundigen en business consultants ook advies hoe je dingen gedaan kunt krijgen van mensen door ze vragen te stellen over hun leven in het algemeen. Het belangrijkste talent van de verkoper, begreep ik, is luisteren. Luisteren en vragen, zonder te praten. ‘Als je genoeg vragen stelt, voelen mensen zich interessant, en dan word jij vanzelf ook interessant’, zei een adviseur. Is de band zo eenmaal tot stand gebracht, dan wordt het veel gemakkelijker mensen iets te verkopen.

De wijsheid bleek afkomstig van marketinggoeroe Jay Abraham, die zelf enorm bedreven is in het verkopen, al lijkt hij zijn wijsheid gratis en liefdevol weg te geven. Ook zonder dat ik zijn seminar Your Secret Wealth volgde, voor vijfduizend dollar, liet hij me weten dat het belangrijk is belangstelling te tonen voor je gesprekspartner. Be interested to be interesting.

‘Je zult merken’, schreef Abraham, ‘dat je eerst andere mensen succesvol moet maken om zelf succesvol te zijn, dat je moet beminnen om bemind te worden, dat je geïnteresseerd moet zijn om interessant te worden. De exacte tegenhanger van wat je wilt hebben is wat je eerst moet geven, en dan krijg je het gewenste resultaat in drommen ervoor terug.’

Dit was geen spirituele boodschap van liefde en medemenselijkheid, maar een cynische verkooptechniek. Toch viel het cynisme van de internetgoeroe samen met de bijbelse wijsheid van Lucas 6: 38. ‘Geeft, en u zal gegeven worden; een goede, neergedrukte, en geschudde en overlopende maat zal men in uw schoot geven; want met dezelfde maat, waarmede gijlieden meet, zal ulieden wedergemeten worden.’

En zo leek alles uiteindelijk uit te draaien op dat licht cynische en tegelijk diep morele begrip wederkerigheid. Behandel een ander zoals je zelf behandeld wilt worden. Wees geïnteresseerd, en je wordt vanzelf interessant.

Reageren?Vervolg@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden