Waarom steeds meer studenten voor 'Hotel Mama' kiezen

Sinds de afschaffing van de studiefinanciering in 2015 hebben veel studenten geen haast meer om op kamers te gaan. Vooral jongens wonen langer thuis.

Lars van Gijn Beeld Linelle Deunk

'Moeten jullie niet weer eens een weekendje weg?', vragen tweedejaarsstudenten Lars en Max van Gijn (beiden 19) weleens aan hun ouders als ze een avondje het rijk alleen willen. 'Ik zoek soms een excuus om ze weg te sturen', bekent Lars lachend. Alleen als hun ouders de hort op zijn, kan de tweeling ongestoord met vrienden op de bank hangen, bier drinken en pizza eten.

'De tijden zijn veranderd', zegt moeder Terry Sibbing (53). 'In onze tijd koos je een studie zo ver mogelijk weg, dan moest je wel op kamers.' Haar oudere broer en zus gingen op hun 17de het huis uit. Door omstandigheden - haar ouders waren net gescheiden - bleef Terry een paar jaar langer thuis. Op haar 21ste vertrok ze naar Amsterdam, weg uit Hendrik-Ido-Ambacht. 'Ik heb mijn gezin als beklemmend ervaren. Ik woonde in een klein dorpje en wilde weg.'

De tweeling heeft niet zo'n haast om te vertrekken. De verhoudingen thuis zijn goed en de jongens studeren dicht bij huis. Max, die niet bij het gesprek aanwezig is, studeert civiele techniek in Delft. Lars doet psychologie in Rotterdam. 'Ze mogen komen en gaan wanneer ze willen', zegt Terry. 'Wat wij terugverwachten is een beetje sociale deelname aan het gezinsleven.'

In het nieuwe huis in de Rotterdamse wijk Bergpolder hebben de jongens ieder een flinke kamer. 'Maar het is wel ons huis,' vervolgt Terry resoluut. 'Wij gaan verder met ons leven. Heerlijk als ze erin passen, maar wij bepalen hoe het hier gaat.'

Lars en Max zijn lang niet de enige studenten die nog thuis wonen. Uit onderzoek van Kences, de koepel van studentenhuisvesters, blijkt dat sinds de afschaffing van de studiefinanciering in 2015 fors minder studenten in het eerste jaar op kamers gaan. Het aandeel uitwonende universitaire studenten in de groep tot 19 jaar daalde tussen 2014 en 2015 van 46 naar 16 procent. Ook het bindend studieadvies maakt dat studenten steeds vaker in het eerste jaar veilig thuis blijven; bij een negatieve beslissing moeten ze immers alweer stoppen.

Vader Bart van Gijn (57) had net als zijn zoons niet zo'n haast te vertrekken. Na zijn diensttijd woonde hij tot zijn 25ste bij zijn ouders. Veel thuis was hij niet. 'Ik betaalde kostgeld en dat gaf het gevoel dat ik ook wat kon eisen. Ik maakte daar weleens misbruik van. Het is hier geen hotel, zei mijn vader dan.' Lars betaalt geen kostgeld maar levert wel zijn aandeel in het huishouden. 'Ik ben volwassen. Ik voel het aan als er iets moet gebeuren, koken of zo', zegt hij serieus.

Het nieuwe studeren

De basisbeurs maakte plaats voor het leenstelsel, het kandidaats werd bachelor en de eeuwige student verdween. In één generatie tijd is studeren ingrijpend veranderd. Wat betekent dat voor studenten nu? In de aanloop naar de opening van het academisch jaar verkennen we met studenten en hun ouders de grootste veranderingen.

Vandaag aflevering 4: de thuiswonende student

Was de bijna drie keer hogere studiefinanciering voor uitwonende studenten (290,68 euro tegen 104,40 euro voor thuiswoners) nog een prikkel om weg te gaan, nu moeten studenten hun 'studievoorschot' volledig lenen. Voor Lars is dat een drempel. 'Ik leen liever niet. Geleend geld voelt alsof het niet van mij is.' Het verbaast hem hoe makkelijk het is om een lening af te sluiten. 'Een paar klikken op duo.nl en binnen een paar minuten staat het geld op je rekening.'

Niet op de pof

Bart is trots dat zijn zoon niet op de pof wil leven. 'Wij zijn nog van de generatie die geen schulden wilde maken.' Dat kon in die tijd ook nog, met een basisbeurs van 600 gulden per maand en goedkope studentenkamers. Nu hebben studenten bij hun afstuderen gemiddeld een studieschuld van 15 duizend euro. Door het leenstelsel zal dit naar verwachting oplopen tot 20 duizend euro.

Ook het kamertekort speelt mee in de beslissing van jongeren langer thuis te blijven, denkt Tariq Sewbaransingh van studentenvakbond LSVb. 'Het tekort wordt steeds urgenter en loopt op tot zo'n 40.000 kamers.' De studentenhuisvesters zijn daarom niet bang dat hun kamers leeg komen te staan. 'Wij zullen de laatsten zijn die het merken, omdat studenten bij een corporatie het goedkoopst wonen', zegt Ardin Mourik van Kences. De wachtlijsten voor studentenkamers zijn niet korter geworden, ook door het grote aantal buitenlandse studenten.

Bart van Gijn en Terry Sibbing bieden graag onderdak aan zonen Lars en Max: 'We verwachten wel een beetje deelname aan het gezinsleven.' Beeld Linelle Deunk

De ideale leeftijd om het huis uit te gaan is er niet, zegt ontwikkelingspsycholoog Wim Meeus. 'Maar als kinderen na hun 25ste nog thuis wonen, zou ik me er als ouder wel druk over gaan maken. We leven in een maatschappij waarin zelfstandigheid een voorwaarde is voor succes.'

Max en Lars zijn voor die tijd zeker weg, al zullen ze daarvoor moeten gaan lenen. Max probeert dit jaar een kamer vinden in Delft, Lars heeft minder concrete plannen. 'Zolang we elkaar niet dwarszitten, ga ik hem ook niet duwen', zegt Terry. Dochter Sara (23) kreeg dat duwtje wel. Zij ging in haar eerste studiejaar met vriendinnen op kamers in Rotterdam, maar kwam tot twee keer toe weer thuis wonen, voordat ze ging samenwonen met haar vriend. 'Ze had dat zetje nodig om die zelfstandigheid te voelen. Het was misschien iets te vroeg, maar ze heeft er wel van geleerd', zegt Bart.

Studentenleven

Meeus ziet dat vooral jongens langer thuis blijven omdat ze het wel makkelijk vinden in Hotel Mama. 'Gezinsverhoudingen zijn veranderd van een gezagshuishouding naar een onderhandelingshuishouding.' Kinderen hebben meer vrijheid en voelen minder de noodzaak uit huis te gaan. 'Maar dan loop je wel het sociale leven in een studentenstad mis. Iedereen die gestudeerd heeft, zal zeggen: zelfstandig gaan wonen was een waardevolle ervaring.'

Ook voor Lars en Max gelden geen strenge regels thuis. Ze hebben sinds kort zelfs een eigen voordeur, de oude winkeldeur van de apotheek die bij het woonhuis is getrokken. Na een avondje stappen kunnen ze midden in de nacht zachtjes binnensluipen. Maar, zegt Lars tot zijn verdediging, 'het is heus niet zo dat we elk weekend lazarus om zes uur hier de boel wakker maken'.

Lees hier de eerdere afleveringen van Het nieuwe studeren

Dat zijn vader acht jaar over de studie elektrotechniek deed, kan Thomas Nagel al nauwelijks bevatten, maar dat er nog tragere studenten waren, vindt hij ongelooflijk. Er is veel veranderd.
Aflevering 1: de snelle student (+)

Bij de Kraamers thuis is iedereen exact. Een generatie eerder zou dat heel bijzonder zijn, maar de laatste jaren zijn technische studies enorm in trek.
Aflevering 2
: techniek is hot, voor man en vrouw (+)

Hun tradities slijten traag, maar de studentenverenigingen veranderen onder druk van de toenemende prestatiedwang wel degelijk. Ze worden serieuzer.
Aflevering 3: het verenigingsleven (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden